# Petrol piyasası kanunu (s.sayı:288)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Şevket Arz (CHP, Trabzon)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim
- **Tarih:** 4 Aralık 2003
- **Gündem:** PETROL PİYASASI KANUNU (S.SAYI:288)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sevket-arz-22-2003-12-04-petrol-piyasasi-kanunu-s-sayi-288

> Şevket Arz (CHP), 4 Aralık 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: PETROL PİYASASI KANUNU (S.SAYI:288)); konuşma 613 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

CHP GRUBU ADINA ŞEVKET ARZ (Trabzon) - Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerleri üyeleri; konuşmama başlamadan önce, bizleri seçip buraya gönderen tüm halkımızı saygıyla selamlıyorum.

Petrol Piyasası Kanunu Tasarısının 6 ncı maddesiyle ilgili, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum.

Konuşmamın başında, Ramazan Bayramımız öncesi Çin'de yapılan Dünya Liselerarası Futbol Şampiyonasında dünya şampiyonu olan Trabzon Lisesi Futbol Takımının tümünü, öğretmenlerini, antrenörlerini ve Trabzon Lisesi Müdürü Ömer Eyüboğlu'nu, bize çifte bayram yaşattıkları için kutluyorum, kendilerine teşekkür ediyorum. Ayrıca, bir Trabzon Lisesi mezunu olarak da, onlarla övünüyorum. Diğer kurumların ödüllendirildiği gibi, dünya şampiyonu olan Trabzon Lisesi Futbol Takımının da, spordan sorumlu Bakanlık tarafından ödüllendirilmesini diliyorum.

Türk Silahlı Kuvvetlerimiz, millî savunmamız açısından, petrol ikmalinin, depolamanın büyük önemi vardır. Millî savunmamız açısından petrolün önemi, İkinci Dünya Savaşında ve Kıbrıs çıkarması sonrası, ülkemizde en ağır şekilde yaşanmıştır. Bu dönemlerde ülkemizde yaşanan petrol bunalımları, millî petrol politikalarımızı öne çıkarmıştır. Bu bunalımların ülkemize verdiği sıkıntılar unutulmamalıdır.

1940'larda, İkinci Dünya Savaşı yıllarında ülkemize yabancı petrol şirketleri tarafından petrol getirilmemiş ve ülkemizde petrol sıkıntısı başgöstermiştir. Petrol sıkıntısının doğması sonrası, dönemin Başbakanı rahmetli İsmet İnönü, petrol şirketlerini çağırır ve kendilerine, ülkemize petrol getirmelerini söyler. Yabancı petrol şirketleri de, savaş nedeniyle Türkiye'ye petrol getiremeyeceklerini söyler. Bunun üzerine, İkinci Genel Başkanımız rahmetli İsmet İnönü "Türk halkı kendi ihtiyacını karşılamak için kendi petrol firmasını kurar ve kendi ihtiyacını karşılar" der. Millî kuruluşumuz olan Petrol Ofisi, 15 Şubat 1941'de kurulur.

Aramızda, İkinci Dünya Savaşı yıllarını yaşayan pek yoktur; ancak, 1974 Kıbrıs olayları sonrası yabancı petrol şirketlerinin ülkemize uyguladıkları ambargoları hepimiz yaşadık. Mersin'de bulunan ve yabancı şirketlerin ortak olduğu Ataş Rafinerisinin, 1974 sonrasında üretiminin durdurulduğunu unutmuş değiliz.

Bu iki olayı iyi hatırlayarak, petrol politikalarımızı iyi yönlendirmeliyiz. Yanı başımızdaki Irak savaşı, Allah korusun, her an ülkemize sıçrayabilir. 1940'larda, 1970'lerde yaşadığımız petrol bunalımlarını tekrar yaşamamamız için, bu yasalara millî çıkarlarımız doğrultusunda bakmalıyız.

Ülkemizde, akaryakıt kaçakçılığı genellikle sınırlarımızda ve denizlerimizde yapılmaktadır. Buralardan temin edilen kaçak akaryakıtlar, daha ince işlenmiş olan yerli akaryakıtlar ile daha kalın işlenmiş olan düşük oktanlı kaçak akaryakıtlar depolarda karıştırılarak piyasaya sürülmektedir.

Ayrıca, ülkemizde, birçok sanayi atığı ve yağlar -bunun içerisinde fındık yağı da var- bu depolarda mazotla karıştırılıp, piyasaya sürülmektedir. Geçmişte, fındık yağının fiyatının mazot fiyatının altında olması nedeniyle, bu tür olaylara sık rastlanmıştır.

Ülkemizde, petrol fiyatları oldukça yüksektir. Petrolün ana fiyatının 4 katından fazlası vergi olarak alınmaktadır. Petrole vurulan bu yüksek vergi uygulamasına son verilmelidir. Mutlaka, vatandaşlarımızın ucuz yakıt kullanması sağlanmalıdır.

Arkadaşlar, bugün, bu saatte, petrolün, özellikle kurşunsuz benzinin rafineriden çıkış fiyatı 344 360 liradır; ama, bu, piyasada, yaklaşık 1 800 000 liraya işlem görmektedir. Bunun 964 250 lirası ÖTV'dir, 235 550 lirası KDV'dir. Petrolün rafineriden çıkış fiyatı 1 544 160 liradır; bunun üzerine, taşıyıcı kârı, bayi kârı ve ek zamlar da gelerek, yaklaşık 1 800 000 liraya ulaşmaktadır. Yani, 344 360 lira olan bir mal, piyasada 1 800 000 liraya işlem görüyor. Dünyanın hiçbir yerinde, bu kadar vergi alınan bir mal yok.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu yasalar, genelde, ne Türk Halkına ne de 12 000 civarındaki akaryakıt bayiine bir fayda sağlamaktadır. Bu yasalarla, akaryakıt bayileri, tamamen firmalara bağımlı kılınmak istenilmektedir. Ben, petrol işkolunda yirmiki yıl görev yapmış bir arkadaşınızım. Gerçekten, bayiler tamamen devreden çıkarılmakta, kendilerini firmalara teslim etmek durumunda bırakılmaktadırlar.

Bu tekelci anlayış, serbest rekabetçi anlayışa da terstir. Geçmişte, ülkemizin millî kuruluşu Petrol Ofisine tanınmayan yetkiler, bugün, petrol tekellerine tanınmak istenmektedir. Bu yasalarla, petrol pazarlayıcı firmalar tamamen korunmuş, bizi seçen Türk Halkı ve akaryakıt bayileri hiç düşünülmemiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; zaman zaman, Karadeniz'in belirli yörelerinde, deniz yüzeyinde büyük oranda hampetrol belirtilerine rastlanmaktadır. Kendi bölgemde olduğu için -başka bir zaman söz hakkı bulamayacağımdan- buna da değinmek istiyorum.

Karadeniz'de, bir an önce, ciddî şekilde petrol araştırması yapılmalıdır. İnanıyorum ki, Hazar Denizindeki gibi Karadeniz'de de petrol bulunacaktır. Ülkemize büyük ekonomik yararlar sağlayacaktır.

Saygılarımla. (CHP sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Şevket Arz (CHP, Trabzon). “Petrol piyasası kanunu (s.sayı:288)”. TBMM Genel Kurulu, 24. Birleşim tutanağı, 4 Aralık 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sevket-arz-22-2003-12-04-petrol-piyasasi-kanunu-s-sayi-288 (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.