# 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2021 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin 1'inci Tur Görüşmeleri münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 27. Dönem) - **Konuşmacı:** Süreyya Sadi Bilgiç (AK Parti, Isparta) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim - **Tarih:** 6 Aralık 2022 - **Gündem:** 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2021 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin 1'inci Tur Görüşmeleri münasebetiyle - **Tutanak (TBMM):** https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=111643 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/sureyya-sadi-bilgic-27-2022-12-06-2023-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunu-teklifi-ile-2021-yili-merkezi-y > Süreyya Sadi Bilgiç (AK Parti), 6 Aralık 2022 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2021 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin 1'inci Tur Görüşmeleri münasebetiyle); konuşma 1.182 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) TBMM BAŞKAN VEKİLİ SÜREYYA SADİ BİLGİÇ (Isparta) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım. Türkiye Büyük Millet Meclisinin ve diğer kamu kurumlarımızın 2023 yılı bütçelerinin milletimize ve ülkemize hayırlar getirmesini temenni ediyor, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum. Değerli milletvekilleri, 2023 yılında, bundan bir asır önce kahraman milletimizin ve Gazi Meclisimizin cumhuriyeti ilan edişinin 100’üncü yılını idrak ediyor olacağız. Dolayısıyla bugünkü bütçe görüşmelerinin Meclis tarihi açısından çok özel bir önem taşıdığı muhakkak. Bugün burada bulunduğum ve Gazi Meclisin cumhuriyeti ilan edişinin 100’üncü seneidevriyesinde millete sunulacak hizmetlerin bütçesi üzerinde sizlere hitap ediyor olduğum için kendimi bahtiyar addettiğimi ifade etmek istiyorum. Bu vesileyle, öncelikle Meclisimizin ilk Başkanı ve kurucu liderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, Birinci Meclisimizin merhum üyelerini, İstiklal Mücadelemizin bütün kahramanlarını ve Rahmetirahman'a kavuşan ecdadımızı en samimi duygularla yâd ediyorum; ruhları şad, mekânları cennet olsun. Ayrıca, Meclisimizin açılışından bugüne kadar bu mukaddes çatı altında görev yapan bütün milletvekillerimizi, siyasetçilerimizi, devlet adamlarımızı şükran ve minnetle yâd ediyorum; vefat edenlere Cenab-ı Allah'tan rahmet, hayatta olanlara da sıhhat, afiyet ve hayırlı uzun ömürler diliyorum. Devletimiz ve Meclisimiz ilelebet var olsun. Sayın milletvekilleri, yapılan konuşmalarda dört beş başlık altında toplanan birtakım eleştiriler geldi. Sürem yettiğince onlara ilişkin cevapları vermeye çalışacağım ama öncelikle Meclisimizle ilgili, bu Beşinci Yasama Yılı ve 27’nci Dönemle ilgili, Genel Kurul çalışmaları, komisyon çalışmalarıyla ilgili birtakım bilgileri de dikkatinize sunmak istiyorum. Yoğun bir çalışma dönemi geçirdiğimiz Beşinci Yasama Yılında 83 teklif kanunlaşmış ve çeşitli konularda da 31 Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı alınmıştır. 2 Aralık 2022 tarihi itibarıyla 27’nci Yasama Döneminin tamamına baktığımızda, kabul edilen kanun sayısı 282’dir. Yine, bu dönem içerisinde alınan Türkiye Büyük Millet Meclisi kararlarının sayısı da 162’ye ulaşmıştır. Saygıdeğer milletvekilleri, çok sık gündeme gelen, eleştiriye konu olan yazılı soru önergelerinin cevaplanma ve iadesine ilişkin bazı hususları da sizlerle paylaşmak istiyorum ki buna pek çok arkadaşımız değindi. Çok kısa süren 25’inci Yasama Dönemini hariç tutarak yasama dönemleri itibarıyla soru önergelerinin cevaplandırma oranına bakacak olursak parlamenter sistemde geçirilen son iki dönem olan 24 ve 26’ncı Yasama Dönemlerinde soru önergelerinin cevaplandırılma oranı sırasıyla yüzde 60,3 ve yüzde 43,4 iken Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminin geçerli olduğu 27’nci Dönemde bu oranın bugün itibarıyla yüzde 64,35’e gelmiş olduğunu, ulaştığını ifade etmek istiyorum. ÜNAL DEMİRTAŞ (Zonguldak) – İçerik yok Sayın Başkan, içerik! Cevap var ama içerik yok. TBMM BAŞKAN VEKİLİ SÜREYYA SADİ BİLGİÇ (Devamla) – Bu verilere dayanarak da Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminde milletvekillerinin yazılı soru önergelerinin cevaplandırılmadığı ve yeni sistemde Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetim fonksiyonunun gerilediği eleştirilerine de katılmadığımı ifade etmek istiyorum. Bir de yeri gelmişken yazılı soru önergesinin süresi içinde cevaplandırılması hususunda bir noktaya da değinmek istiyorum. Bildiğiniz gibi eski dönemlerde cevaplanma süresi yaklaşık otuz gün iken 27’nci Yasama Döneminde Anayasa ve TBMM İçtüzüğü’nde gerçekleştirilen değişikle bu süre, on beş güne indirilmiştir yani önceki dönemlerde soru önergelerinin süresinde cevaplandırılmış sayılabilmesi için dikkate alınan süre, bu yasama döneminden itibaren yarı yarıya da azaltılmıştır. Kanaatimce yeni sistemde soru önergelerinin bir kısmının süresi içerisinde cevaplandırılamamasının sebeplerinden biri olarak da izah ettiğim bu süre değişikliği olmuştur. Bununla birlikte, her ne kadar önceki yasama dönemlerine göre daha iyi durumda olsak da hiç kuşkusuz olması gereken, milletvekillerimizin yönelttiği soru önergelerinin istisnasız yüzde 100’ünün cevaplandırılmasıdır. Bu konuda da Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı olarak önerge muhataplarına yaklaşık altı ayda bir resmî yazı göndererek soru önergelerinin cevaplandırılması konusunda hassasiyet gösterilmesine dikkat çektiğimizin de bilinmesini istiyorum. Bu kapsamda Beşinci Yasama Yılında da hem 18 Ocakta hem de 7 Temmuz 2022 tarihli yazılarla soru önergelerine verilmesi gereken cevapların süresi içinde ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin saygınlığına uygun olacak şekilde, soruları tam olarak karşılayan, yeterli ve tatminkâr nitelikle hazırlanması hususu iletilmiştir. Burada bir bilgiyi paylaşmak istiyorum ki Sayın Kaplan yapmış olduğu konuşmada, kendilerinin vermiş olduğu, İYİ Parti olarak Meclis Başkanlığına yöneltilen hiçbir soru önergesinin karşılanmadığını ifade etmişti. Kendilerinin şu ana kadar Meclis Başkanlığına göndermiş oldukları 25 soru önergesinin tamamı da Meclis Başkanlığımız tarafından süresi içerisinde cevaplandırılmıştır. Ayrıca, Meclis Başkanlığına yöneltilen yazılı soru önergesi de bu Beşinci Yasama Yılına baktığımızda toplam 80 olmuştur ve işleme alınan 74 yazılı soru önergesinden de 73’ü süresi içerisinde cevaplandırılmıştır. Bunların dışında, ayrıca, Dördüncü Yasama Yılında verilmiş olan 5 yazılı soru önergesi de süresi içinde Beşinci Yasama Yılında da cevaplandırılmıştır. Beşinci Yasama Yılında Meclis Başkanlığına 1.697 Meclis araştırması önergesi verilmiş, 1.671 önerge işleme alınmıştır. 2 Aralık 2022 tarihi itibarıyla, 27’nci Dönemde Meclis Başkanlığına sunulan toplam Meclis araştırması önergesi sayısı da 6.958 olmuştur, işleme alınan 69 genel görüşme önergesi de Genel Kurulun gündemindedir. Öte yandan, geçtiğimiz Beşinci Yasama Yılında depreme karşı alınabilecek önlemler, küresel iklim değişikliği, kadına yönelik şiddet ve müsilaj sorunu konularında da Meclis araştırması komisyonları faaliyetlerini tamamlamıştır. Yaşlıların hayatın çeşitli alanlarında yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Beşinci Yasama Yılında kurulan Meclis araştırması komisyonu ile Bartın'ın Amasra ilçesinde meydana gelen maden kazasının araştırılmasına yönelik Altıncı Yasama Yılında kurulan Meclis araştırması komisyonu da faaliyetlerine devam etmektedir. Değerli arkadaşlar, denetim konusunda eleştirilen bir diğer konu da yazılı soru önergeleri ile Meclis araştırması önergelerinin iade işlemleri olmuştur; Sayın Toğrul bunun üzerinde çok durdu. İade oranlarına baktığımızda, Beşinci Yasama Yılında işleme alınan 19.283 yazılı soru önergesinin sadece 303 tanesi yani yüzde 1,57’si; 1.711 Meclis araştırması ve genel görüşme önergesinin ise 21’i yani yüzde 1,24’ü iade edilmiştir. 2 Aralık 2022 tarihi itibarıyla 27’nci Yasama Döneminde yazılı soru önergelerinin iade oranı ise 1,75’te kalmıştır. Önceki yasama dönemleriyle mukayese ettiğimizde, bu oran son derece düşük; bu oran 26’ncı Dönemde 8,60, 24’üncü Dönemde 6,93, 23’üncü Dönemde ise 7,86’ydı ki geçen sene yani 26’ncı Dönemde 32 binin üzerinde yazılı soru önergesi verilmişken 27’nci Dönemde bu rakam 77.281’e ulaşmıştır. İade edilen önerge sayısı da 1.355’le 1,75 olarak gerçekleşmiştir. Bunların iadeleri de, biliyorsunuz, yani İç Tüzük hükümlerine uygun olarak yapılmakta, İç Tüzük’ün 67’nci maddesinde kaba ve yaralayıcı ifadeler içeren metinlerin Başkanlıkça kabul edilmeyeceği hükme bağlanmıştır. MAHMUT TOĞRUL (Gaziantep) – Kim karar veriyor mesela Başkanım bunların kaba ve yaralayıcı olduğuna? TBMM BAŞKAN VEKİLİ SÜREYYA SADİ BİLGİÇ (Devamla) – Yine, Anayasa'nın 138’inci maddesinde yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili görüşme yapılamayacağı, beyanda bulunamayacağı belirtilmiştir. MAHMUT TOĞRUL (Gaziantep) – Mesela “Roboski katliamı” yasaklı kavram mı, buna nasıl karar veriyorsunuz Sayın Başkanım? TBMM BAŞKAN VEKİLİ SÜREYYA SADİ BİLGİÇ (Devamla) - Sizin konuşmanızda yer alan “işkencedir” sizin önergenizde yer alan “katliamdır” gibi –gerekçelerle- ifadelerden dolayı hiçbir yazılı soru önergesi iade edilmemiştir. Bu şekliyle de elimde aşağı yukarı sizin kabul edilen ve cevaplanan 10’un üzerinde yazılı soru önergeniz burada elimde bulunmakta. Yasama dokunulmazlığı tezkereleri konusuna da gelecek olursak, burada öncelikle şunu ifade etmek isterim ki yasama dokunulmazlığı tabii ki suç işleme özgürlüğü anlamına da gelmemektedir, arkadaşlar. “Yasama dokunulmazlığı” şahıslardan bağımsız olarak, yürüttüğü yasama görevi sebebiyle milletvekillerine bazı geçici imkânlar tanınmasını ifade eden bir müessesedir ve bildiğiniz gibi, bir milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla dokunulmazlığının kaldırılması istendiğinde ne yapılması gerektiği de Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nde sıkı kurallara bağlanmıştır. Buna göre, İç Tüzük'ümüzün 131 ile 134’üncü maddeleri uyarınca, milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması yönündeki tezkereler Meclis Başkanlığınca Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyona havale edilmekte, söz konusu Komisyon tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına Meclis Genel Kurulunda milletvekilleri tarafından karar verilmektedir. MERAL DANIŞ BEŞTAŞ (Siirt) – Sadece HDP’li vekillere! TBMM BAŞKAN VEKİLİ SÜREYYA SADİ BİLGİÇ (Devamla) – Yani Meclis Başkanlığının buradaki görevi, dokunulmazlığın kaldırılması isteminin Karma Komisyona havale edilmesinden ibaret olup karar verme şeklinde bir yetkisi bulunmamaktadır. --- **Kaynak gösterme:** Süreyya Sadi Bilgiç (AK Parti, Isparta). “2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2021 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin 1'inci Tur Görüşmeleri münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 30. Birleşim tutanağı, 6 Aralık 2022. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/sureyya-sadi-bilgic-27-2022-12-06-2023-yili-merkezi-yonetim-butce-kanunu-teklifi-ile-2021-yili-merkezi-y (erişim: 29 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeGenelKurulKonusmalariDetay?eid=111643 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.