# 2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Taner Yıldız (AK Parti, Kayseri) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim - **Tarih:** 27 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/taner-yildiz-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri-2 > Taner Yıldız (AK Parti), 27 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİ 10 UNCU TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 975 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) TANER YILDIZ (Kayseri) – Sayın Başkan ve değerli milletvekilleri; Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı 2003 Malî Yılı Bütçe görüşmelerinde lehte söz almış bulunuyorum; hepinizi şahsım ve AK Parti adına saygıyla selamlıyorum. Enerji sektöründe en fazla tartışılan konulardan bir tanesi, elektrik fiyatlarının ne kadar ucuzlayacağı şeklindedir. Böyle bir soru sürekli gündemden düşmemektedir. Bunu belirleyebilmek için, öncelikle, elektrik fiyatlarının bileşenlerini çok iyi aşmamız lazım. Hangi bileşenlerden oluşuyor, hangileriyle oynanabilir, hangileri tekniktir, hangileri idaridir, hangileri malî açıdan oynanabilecek rakamlardır. Bunları çok iyi tespit etmemiz gerekiyor. Türkiye’deki elektrik fiyatlarının, öncelikle, Avrupa Birliğine girmek üzere olduğumuz ve bunu çok istediğimiz bir ortamda, Avrupa’nın neresindeyiz, dünyanın neresindeyiz, bunları açıklıkla ortaya koymamız gerekmekte. Bir dramdan bahsetmek istiyorum. Bu dram, bizim gücümüzle alakalıdır. Nedir bu?.. Kişi başına düşen millî gelirin 2 160 dolarlar olduğu bir ortamda, elektrik fiyatlarının 9-9.5 sentler civarında tüketiciye yansıtıldığı bir ortamdayız. Peki, Avrupa’da bu rakamlar çok mu düşük; hayır, aslında, çok düşük değil; ancak, takdir edersiniz ki, kişi başına düşen millî gelirin, 31 000 dolarlara kadar çıktığı ülkeler vardır ve bu ülkelerde de normal kullanılan elektrik fiyatı 9 ila 11 sentler civarındadır. Yani, hem elektrik fiyatı kendi halinde pahalıdır Türkiye’de hem de alım gücü açısından sıkıntı yaşadığımız için o pahalılık bir kez daha vurgulanmaktadır. Bunu birkısım rakamlarla desteklemek, teyit etmek istiyorum. Özellikle, Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan sanayi ve mesken aboneleriyle alakalı tarifelerden birkaç rakam vereceğim. Mesela, Danimarka’da meskenlerde 19,5 sent civarında olan grup vardır; Finlandiya’da 7,7 sent, Hollanda’da 14,5 sent, İtalya’da 13,5 sent civarındadır, Türkiye’de 9,2 sent civarındadır vergilendirilmiş haliyle. Alım gücü paritelerine göre değerlendirdiğimizde ise, ne yazık ki, Türkiye’de kullanılan elektriğin en pahalı elektrik olduğunu bir kez daha görüyoruz. Yakın ülkelerden bahsedeceğim. Alım gücü, kişi başına düşen millî geliri takribî 6 000 dolarlar civarında olan bir Polonya’da 17 sentler civarında, İtalya’da 18,3 sent civarında, Türkiye’de ise, 23,3 senttir elektriğin fiyatı. Bunu neye istinaden söylüyorum, tekrar etmekte fayda var: Alım gücü paritelerine göre değerlendiriyoruz. Hal böyle olduğunda, elektrik fiyatlarının bileşenlerine tekrar dönmek istiyorum. TEDAŞ’ın EÜAŞ’tan aldığı ortalama fiyat, 5,2 sentler civarında. Bunun üzerine TEDAŞ’ın dağıtım masrafları geliyor, 2 sent civarında. Ki, bu 2 sent, aslında, TEDAŞ’ın hedefleri arasında ve Sayın Enerji Bakanlığının da ciddî hedefleri arasında olan bir rakamdır. Bunun 0,8 sentler civarına çekilmesi gerekiyor. Bunun için de, şu anda çok fazla tartışılmakta olan bölgesel tarifelerin veya yine eski yekpare tarifelerin bence çok ciddî manada tartışılması lazım; çünkü, TEDAŞ masraflarının, Türkiye’deki kayıp kaçak oranlarının yüzde 22’ler civarında olduğu bir ortamda, bunun için ille çok ücra köşeleri, çok köyleri, kasabaları dolaşmaya gerek yok arkadaşlar. Bugün İstanbul’un Boğaziçi yakasında kayıp kaçak oranlarının bedelsizlerle beraber yüzde 38’lere çıktığını, ne yazık ki, söylemek durumundayız. İşte, Doğu ve Güneydoğu Anadoluda, sıkça itham ettiğimiz ve temenni etmediğimiz, istemediğimiz elektrik kaçaklarının olmasının yanı sıra, Ankara’nın merkezinde de, İstanbul’un Rumeli Yakasında ve Anadolu Yakasında da, artık, bu tip kayıp ve kaçaklarla mücadele etmek zorundayız ve bunların, mutlaka önlenmesi lazım. Biliyorsunuz, enterkonekte sistem vasıtasıyla bütün bunlar bir havuza atılıyor; artılar, eksiler hepsi bir havuza atılıyor: Ödemeyenlerin, parasını, mutlaka, ödeyenler tarafından sübvanse edildiği bir ortamda bulunuyoruz. Daha sonra, Belediye Tüketim Vergisi 0,18 sent ve KDV de 1,3 sent civarındadır. Bu fiyatlara, güç bedelleri dahil değil; yüzde 3,5’i TRT payı ve -biliyorsunuz, bu pay, yüzde 2 ve 1,5’lik dilimlere ayrılmıştı; ikinci kısmı da, inşallah, ileriki tarihlerde kaldırılacak ve bu, sıfırlanacak- yüzde 1 de enerji fonu payı vardı. Bütün bu paylardan sonra, burada, birkısım hukukî ve teknik sıkıntılar yaşıyoruz. Onlar nelerdir; Belediye Tüketim Vergisi bindirilmiş fiyatın üzerinden tekrar vergi almak. Sayın Bakanımız da konuşmasında bundan bahsetti. Bir Belediye Tüketim Vergisi ve onun üzerinden, tekrar -verginin vergisi- bir KDV alınıyor. Tabiî, bunların mutlaka indirilmesini temenni ediyoruz; bunlar sırasıyla yapılacaktır. Ayrıca, her bir fatura başına, sanayi abonelerinden 10 000 000, mesken abonelerinden 1 000 000, diğer abonelerden –ticarî abonelerden- ise 4 000 000 TL civarında bir güç bedeli alınmaktadır. Mevcut yapıdaki dağıtım şirketlerin nihaî tüketicilere uyguladıkları tarife, ülke genelinde, abone grupları bazında, tek tip tarife olarak TEDAŞ tarafından da belirlenmektedir. Biliyorsunuz, şu anda üst kurul tarafından bu tarifeler belirlenmektedir. Ben, özellikle, Türkiye’deki elektrik sisteminin kurulu gücü ve hangi bölümlerden ne kadar güç alıyoruz; bunlar hakkında da kısaca bazı rakamlar vermek istiyorum. Türkiye’de, şu anda, 33 791 MVA civarında bir kurulu güç var ve bu kurulu gücün yakıt cinslerine göre dağılımını düşündüğümüzde, doğalgazın yüzde 33’lerde, kömürün yüzde 22’lerde, hidroelektriğin yüzde 37’lerde, sıvı yakıtların yüzde 9’larda ve çok az olan diğer kısımlarının da yüzde 1,5 civarında olduğunu görüyoruz; ama, aynen, bu üretimin yakıt cinslerine göre dağılımını düşündüğümüzde ise, doğalgazın yüzde 41,5, kömürün yüzde 24,3, sıvı yakıtın yüzde 8,7, hidroliğin yüzde 25,3 civarında yer aldığını görüyoruz. Hal böyle olunca, tüketilen toplam miktar 132 milyar kilovatsaat, brüt üretim ise 129,3 milyar kilovatsaat civarındadır. Bulgaristan’dan 3,5 milyar kilovatsaatlik ithalatımız ve Gürcistan’a 400 milyon kilovatsaatlik ihracatımız vardır ve kişi başına düşen rakam da 1 950 kilovatsaat/yıldır. Bu nasıl akmaktadır; normalde üretim şirketleri EÜAŞ, yap-işlet-devret, yap-işlet projeleri ve işletme hakkı devri bulunan projelerden ve özel sektörde üretilen elektrikler, dağıtım şirketleri, TEDAŞ, Kayseri Elektrik, ÇEAŞ, Kepez gibi yerlerde dağıtılmakta ve bunlar sanayi, mesken, ticarethane, resmî daire, tarımsal sulama, endüksiyon ve ark ocakları, hayır kurumları ve arıtma tesisleri gibi abonelerce de tüketilmektedir. Şu anda EÜAŞ’ın ortalama ticarî maliyetlerini düşündüğümüzde, 3,19 sentlik bir rakam görüyoruz; bunların değişik girdileri var, bunların değişik santrallarda üretimi yapılmaktadır. Enteresan bir noktaya değinmek istiyorum: Üretim şirketlerinin üretim ve maliyet paylarını gözönüne aldığımızda, bu diyagramlarda aslında çok etkileyici bir nokta var; üretim payı itibariyle yüzde 72,34’lük EÜAŞ’ın, maliyet payının aslında yüzde 58,16 olduğunu görüyoruz; ama, yap-işlet-devret projelerinde ise yüzde 11,78’lik üretim payına karşılık, yüzde 25’ler civarında bir maliyet payı var. Yani, bu, havuza olumsuz manada bir katkısının olduğunu göstermekte. Diğer yap-işlet ve otoprodüktörlerde ise, çok farklı bir üretim ve maliyet payının olmadığını görüyoruz. Bir konuya daha değinmek gerekirse, bizim, mesken ve tek terimli sanayi elektrik satış tarifelerinde -genelde, diğer Avrupa ülkeleriyle karşılaştırmak zorunda olduğumuz için sent bazında söylemek istiyorum- normalde, birim fiyat, BTV ve KDV’lerle beraber 7,7 sent civarında. Toplam BTV’si, KDV’si ve ... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Taner Yıldız (AK Parti, Kayseri). “2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim tutanağı, 27 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/taner-yildiz-22-2003-03-27-2003-mali-yili-butcesi-10-uncu-tur-gorusmeleri-2 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.