# İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Tayfur Süner (CHP, Antalya)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 123. Birleşim
- **Tarih:** 26 Haziran 2008
- **Gündem:** İL ÖZEL İDARELERİNE VE BELEDİYELERE GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN PAY VERİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.:248)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/tayfur-suner-23-2008-06-26-il-ozel-idarelerine-ve-belediyelere-genel-butce-vergi-gelirlerinden-pa

> Tayfur Süner (CHP), 26 Haziran 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 123. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İL ÖZEL İDARELERİNE VE BELEDİYELERE GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN PAY VERİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.:248)); konuşma 559 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

TAYFUR SÜNER (Antalya) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan teklifin 5’inci maddesi üzerinde vermiş olduğumuz önerge üzerine söz aldım. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Hemen hemen bütün ülkelerde merkezî yönetim gelirlerinden yerel yönetimlere pay aktarılmaktadır. Yerel yönetimler de kamu hizmeti gördüğüne göre bu hizmetleri karşılayacak gelir kaynaklarının olması gerekmektedir. Bu yönetimlere tahsis edilmiş olan gelirlerin de onlara verilmiş olan görevleri karşılayacak düzeyde olması gerekir. İşte, bu noktada, gelir kaynaklarının ya da ülkenin gelir kapasitesinin merkezî yönetim ile yerel yönetimler arasında paylaştırılması sorunu ortaya çıkmaktadır.

Hizmetlerin paylaşılmasına paralel olarak gelirlerin paylaşılması sorunu ciddi bir sorundur. Bu sorunu, sadece genel bütçenin vergi gelirlerinin belirli bir kısmının belediyelere basit bir işlemle aktarılması olarak görmemek gerekir.

Gelir paylaşımının dayanacağı esaslar ülke gerçeklerine, vatandaşların ihtiyaçlarına uygun olarak tespit edilmezse çok büyük sıkıntılarla karşılaşılır.

Bu teklifte iyileştirme yönünde bazı düzenlemeler yapılırken objektif olmayan bazı düzenlemelere de yer verilmiş, bazı belediyeler için âdeta özel düzenlemeler getirilmiştir.

Bu kanun teklifi önemli bazı konularda eksik düzenlemelere sahip olup adaletsiz sonuçlar yaratmaktadır.

Değerli milletvekilleri, bu adaletsizliğe bir örnek vermek gerekirse: Görüştüğümüz teklifte, turistik yörelerdeki belediyelerin kış ve yaz mevsimleri arasındaki nüfus farklılıklarından kaynaklanan sorunları hiçbir şekilde dikkate alınmamıştır. Özellikle turizmin başkenti Antalya, İzmir, Bodrum, Marmaris, Fethiye, Kuşadası ve daha birçok turistik beldemizde kış ve yaz nüfusu arasında ciddi farklar vardır. Örneğin, kış nüfusu yaklaşık 2 milyon olan Antalya’nın yaz nüfusu 10 milyondur. 2 milyonluk nüfusa göre kurgulanmış bir pay dağıtım sistemiyle yazın 10 milyon kişinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir hizmet sunmak mümkün değildir.

Bunun yanında, İstanbul’un konut yoğun ilçelerinden olan Bakırköy’de gece nüfusu 1 milyon iken gündüz nüfusu 3 milyona yaklaşmaktadır. Burada alışveriş merkezi, oteller, havalimanı bulunmaktadır. Gündüz nüfusu gece nüfusunun yaklaşık 3 katı olmaktadır. Bu ve benzeri ilçelerimize kaynak aktarımının bu durumları göz önüne alarak yapılması gerektiğini düşünüyorum. Teklif, bu türdeki belediyeleri görmezden gelmektedir.

Bu sorunları çözmek için, önergemizde de belirttiğimiz gibi, görüştüğümüz maddeye, kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının ayrıca binde 5’inin Maliye Bakanlığı bütçesine turizm kapasitesi yüksek belediyelere denkleştirme ödeneği olarak konulmasını teklif etmekteyiz. Bu ödeneğin de nüfus sayımında tespit edilen nüfusa kıyasla çeşitli mevsimlerde en az 2 katını aşan oranda nüfus barındıran belediyelere dağıtılmasını öngörmekteyiz. Biz, sorunu bu yolla çözmeyi hedeflemekteyiz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüştüğümüz 6’ncı maddeye göre, bu kanunla öngörülen paylar dışında mahallî idarelere yardım amacıyla hiçbir kamu kurum ve kuruluşunun bütçelerine pay, fon veya özel hesap adı altında ödenek konulamayacağı öngörülmüştür.

Aynı zamanda yine bu teklifin geçici 1’inci maddesiyle, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün il özel idarelerine devredilmesi gerekçesine dayanılarak personel ve cari giderlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesine ödenek konulması öngörülmektedir.

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün kapatılmasını ve il özel idarelerine devrini içeren söz konusu düzenlemeden sonra aktarılan personelin il özel idarelerine yükü de göz önünde tutularak, bu idarelere genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan payın oranının artırılması gerekmekteydi. Ancak bütçeye ek ödenek konulmayarak yanlış yapılmıştır. Köy Hizmetleri kapatılmıştır, bunu tasvip etmememize rağmen anladık. Burada çalışan personel il özel idarelerine aktarılmıştır, bunu da anladık. Ancak buradaki personel için ek ödenek konulması gerekirken bu es geçilmiştir. Bunu anlamak mümkün değildir. Buradaki düzenlemeyi mutlaka düzeltmemiz gerekmektedir.

Bu kanun teklifiyle birlikte yerel yönetimlere yapılan transferler artışının büyükşehir belediyelerinde yüzde 30’lar, diğer belediyelerde ise yaklaşık yüzde 25’ler oranında olması öngörülmektedir. Yani merkezî yönetim bütçesinden yapılan transferlerde artış, daha çok, büyükşehir belediyelerinin lehine kullanılmış olacaktır. Böyle bir durum, uygulanmak istenen politikanın şehirler ve bölgeler arasındaki gelir ve gelişmişlik farklarını gidermeye yönelik olmadığını göstermektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Tayfur Süner (CHP, Antalya). “İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)”. TBMM Genel Kurulu, 123. Birleşim tutanağı, 26 Haziran 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/tayfur-suner-23-2008-06-26-il-ozel-idarelerine-ve-belediyelere-genel-butce-vergi-gelirlerinden-pa (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.