# Yüksek öğretim kurumları teşkilatı kanunu ile 78 ve 190 sayılı khk lerde değ.yap.hk.kan.tas.(ss. 1039) 15 ilde üniversite kurulması hakkında - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Tayyar Altıkulaç (AK Parti, İstanbul) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 46. Birleşim - **Tarih:** 29 Aralık 2005 - **Gündem:** YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU İLE 78 VE 190 SAYILI KHK LERDE DEĞ.YAP.HK.KAN.TAS.(SS. 1039) 15 İLDE ÜNİVERSİTE KURULMASI HAKKINDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/tayyar-altikulac-22-2005-12-29-yuksek-ogretim-kurumlari-teskilati-kanunu-ile-78-ve-190-sayili-khk-ler > Tayyar Altıkulaç (AK Parti), 29 Aralık 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 46. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLATI KANUNU İLE 78 VE 190 SAYILI KHK LERDE DEĞ.YAP.HK.KAN.TAS.(SS. 1039) 15 İLDE ÜNİVERSİTE KURULMASI HAKKINDA); konuşma 601 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) AK PARTİ GRUBU ADINA TAYYAR ALTIKULAÇ (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; sözlerime başlarken, sizleri saygıyla selamlıyorum. Bilindiği gibi, ülkemizde, 53'ü devlet, 24'ü çeşitli vakıflar tarafından kurulmuş 77 üniversite mevcuttur. "Üniversite" deyince ne anlıyoruz; ya da ne anlamamız gerekiyor? Üniversitelerle ilgili bir projeyi ele aldığımızda, önce, bu sorunun doğru cevabını bulmak ve atacağımız adımların bu cevaba uygun olmasına özen göstermek gibi bir sorumluluğumuzun bulunduğunu belirtmek istiyorum. Bizim Anayasamıza göre bunun bir cevabı var. Ancak, çağdaş dünyanın ölçütlerine vurduğumuzda, bu cevabın, üniversite anlayışına pek de uygun olmadığını görüyoruz. Ne diyor bizim Anayasamız, üniversiteyi nasıl tanımlıyor, bu tanımda hangi unsurlara vurgu yapılıyor? Bu tanıma göre, üniversitelerimizin, çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde olması, milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmesi, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapması, kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip olması gerekiyor. Anayasamızın satırları arasında, çağdaş ve Batılı ülkelerin üniversitelerindeki idarî ve malî özerkliği arıyoruz; ama, 1982'nin bilinen özel şartları sebebiyle, yasama yetkisini elinde bulunduranların bu özerklikleri üniversitelerimiz için gerekli görmediği anlaşılıyor. Cumhurbaşkanımız Sayın Ahmet Necdet Sezer'in 1 Ekim 2004 günü bu kürsüde yaptığı konuşmada, üniversitelerimizle ilgili olarak dikkatlerden kaçtığını sandığım değerlendirmesini, burada, sizlere hatırlatmak istiyorum. Buyuruyor ki Sayın Cumhurbaşkanı Sezer: "Yükseköğrenim bilimsel, yönetsel ve malî özerklik anlayışı içinde yapılandırılmalı, bu anlayış içinde ülke kalkınmasıyla ilişkisi kurulmalıdır." Evet, böyle söylüyor Sayın Cumhurbaşkanımız. Bu değerlendirmeye içtenlikle katılıyoruz ve bilimsel özerkliğin gerçekten varlığından söz edilebilmesi için, üniversitelerimizin idarî ve malî özerkliğe de kavuşturulması gerekiyor; çünkü, idarî ve malî özerkliğin bulunmadığı bir üniversitede, sağlıklı bir bilimsel özerklikten söz edilemeyeceği açıktır. Bunun için, Anayasamızın 130 uncu maddesinde gerekli değişikliğin yapılmasına ihtiyaç var. Ayrıca, Anayasanın, üniversiteler ile Yükseköğretim Kurulunun ilişkilerini düzenleyen 131 inci maddesinin de yeniden ele alınması gerekmektedir. Mesela, üniversitelerin eğitim-öğretim faaliyetlerinin, Yükseköğretim Kurulu tarafından planlanmasını bir noktada anlamak mümkündür; ancak, bilimsel çalışma ve araştırma faaliyetlerinin bir üst kuruluş olan YÖK tarafından yönlendirilmesini nasıl açıklayabiliriz ve böyle bir yönlendirme bilimsel özerkliğin üzerine düşen bir gölge değil midir?! Üniversiteler arasındaki koordinasyonu sağlayacak bir organizasyonun üniversiteler sistemi için de yararlı, hatta gerekli olduğunu söylemek mümkündür. Ancak, bu kurumlar üzerinde hiyerarşik üstünlüğü bulunan bir kuruluşu, hatta onları yöneten bir YÖK modelini üniversitelerin bilimsel özerklik kimliğiyle bağdaştırmanın mümkün olmadığını düşünüyoruz. Bu konuyla ilgili olarak, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında ifadesini bulan tespitler de gayet açıktır. Ne mi diyor Yüce Meclisin Haziran 2001'de onayladığı ve Anayasanın 166 ncı maddesinin uygulanmasını zorunlu kıldığı Planın 694 üncü maddesi; şöyle diyor: "Yükseköğretim, bürokratik ve merkeziyetçi yapıdan kurtarılacak; sistemde rekabeti geliştirici düzenlemeler yapılacak; üniversitelerin idarî, malî ve bilimsel özerklikleri güçlendirilecek; Yükseköğretim Kurulu, üst düzeyde uzun dönemli planlama ve koordinasyon işlevini yürütecek bir yapıya kavuşturulacaktır. Evet, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı böyle diyor. Bu planı onaylayarak yürürlüğe koyan 21 inci Dönem Parlamentosu bu konuda bir adım atmadığı gibi, iktidar ve muhalefet olarak, 22 nci Dönem Parlamentosu da, ne yazık ki, arpa boyu ilerleme kaydetmemiş; ayrıca, Anamuhalefet adına yapılan açıklamalarda, bu konuda gündeme getirilecek herhangi bir değişiklik önerisine destek verilemeyeceğine dair mesajlara yer verilmiştir. Açıkça ifade edelim ki, üniversitelerimizin bilimsel, idarî ve malî özerkliğe kavuşturulması ve Yükseköğretim Kurulunun söz konusu Planda öngörülen şekilde yeniden yapılandırılması, üniversitelerimizin öncelikli sorunlarında biri ve belki de birincisidir. Aksi takdirde, Anayasada yazılı olan "bilimsel özerklik" ifadesi satırlar arasında kalacak ve böyle bir üniversite modelinden beklenen seviyede bilimsel gelişme beklemek mümkün olmayacaktır. Değerli arkadaşlarım, üniversitelerimizde bilimsel gelişmenin önemli gereklerinden biri de, hiç şüphesiz, ideolojik sapma ve tercihlerin bilimsel kriterlerin önüne geçmesinin engellenmesi, farklı görüşler karşısında hoşgörünün egemen olduğu bir üniversite ortamının gerçekleştirilmesidir. Bir üniversitede, dünya tasavvurlarından dolayı sıygaya çekilen akademisyenler varsa, akademik mekanizmalar siyasî ve ideolojik tercihlerle işletiliyorsa, bilim adamları arasında kamplaşmalar oluyorsa, özgür fikir ve bilgi üretilemiyorsa, bilimsel çabalar, toplumda meydana gelen tıkanıklıkların önünü açamıyor ve yerli kültürün… --- **Kaynak gösterme:** Tayyar Altıkulaç (AK Parti, İstanbul). “Yüksek öğretim kurumları teşkilatı kanunu ile 78 ve 190 sayılı khk lerde değ.yap.hk.kan.tas.(ss. 1039) 15 ilde üniversite kurulması hakkında”. TBMM Genel Kurulu, 46. Birleşim tutanağı, 29 Aralık 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/tayyar-altikulac-22-2005-12-29-yuksek-ogretim-kurumlari-teskilati-kanunu-ile-78-ve-190-sayili-khk-ler (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.