# Serbest bölgeler kanunu ile gümrük kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı hakkında (s.s.275) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Tekin Bingöl (CHP, Ankara) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim - **Tarih:** 12 Kasım 2008 - **Gündem:** SERBEST BÖLGELER KANUNU İLE GÜMRÜK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI HAKKINDA (S.S.275) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/tekin-bingol-23-2008-11-12-serbest-bolgeler-kanunu-ile-gumruk-kanununda-degisiklik-yapilmasina-da > Tekin Bingöl (CHP), 12 Kasım 2008 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SERBEST BÖLGELER KANUNU İLE GÜMRÜK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI HAKKINDA (S.S.275)); konuşma 644 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA TEKİN BİNGÖL (Ankara) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 275 sıra sayılı Kanun Tasarısı’nın geçici 6’ncı maddesi üzerine Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. Avrupa Birliğine geçiş süreci sırasında yapılması gereken önemli işlerden bir tanesi de, serbest bölgelerle ilgili sorunların halledilmesidir. 2008 itibarıyla 19 milyar 854 milyon dolar ticaret hacmi ve 53.413 kişilik istihdam olanağıyla serbest bölgeler Türkiye ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Avrupa Birliğine aday ülkelerin yaşadıkları en önemli sorunlardan bir tanesi, ülkelerindeki serbest bölgeler ile Avrupa Birliğinin serbest bölgesi anlayışı arasındaki farklılıktır. Takdir edersiniz ki her ülkenin sosyal ve ekonomik farklılıkları nedeniyle serbest bölge uygulamaları da değişiklikler arz etmektedir. O nedenle, Avrupa Birliği katılım süreci sırasında ülkelerin sorun yaşaması olabilmektedir. Bizim ülkemize baktığımızdaysa, elbette, kendi ekonomik koşullarımız ve serbest bölge anlayışımız nedeniyle farklılıklar vardır ama bir farklı özelliğimiz de vardır, o da şudur ki, 1 Ocak 1996 tarihinde Gümrük Birliği Anlaşması’na imza atmamız nedeniyle, bizim, serbest bölgelerimiz nedeniyle, Gümrük Anlaşması nedeniyle, âdeta Avrupa Birliğinin dış kapıları olma özelliğini taşımaktayız, geçiş kapıları olma özelliğini taşımaktayız. Bu, ülkemiz için önemli bir özellik. Ancak, yine, Avrupa Birliğine geçiş sürecinde sorun yaşayan ülkelere baktığımızda, bu ülkelerin hiçbir tanesi, kendi ekonomilerine yapmış olduğu katkılar nedeniyle serbest bölgelerden vazgeçmemektedirler. Bu ülkelerden örnek verecek olursak, temel sorun yaşayan ülkelerden bir tanesi Polonya’dır ve hâlâ Polonya, Avrupa Birliği ülkesi olmasına rağmen serbest bölge nedeniyle yaşadıkları sorunların bir kısmını yaşayagelmektedir. Değerli milletvekilleri, serbest bölgeler bir ülkenin sınırları içerisinde olmakla birlikte, gümrük birliği ayrıcalıkları ve bazı dış ticaret kolaylıkları nedeniyle o ülkede ayrı alanlar olarak değerlendirilmektedir. Bugün serbest bölgelerin çok önemli özellikleri, ki serbest bölge anlayışı güden ülkelerde bu bölgelerden beklenen yararlar: İhracata yönelik yatırım ve üretimi artırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyaçlarını ucuz ve düzenli sağlamak, yine dış finansman ve ticaret olanaklarından daha fazla yararlanmak. Ülkemizde de bu özellikleri nedeniyle serbest bölgeler kurulmuştur. Ancak maalesef Türkiye’deki serbest bölgeler gümrükteki kolaylıklar, vergi indirimleri nedeniyle daha çok yerli yatırımcıları ve sanayicileri cezbetmiştir ve maalesef serbest bölgelerde çok fazla yabancı yatırımcıyı istihdam edemediğimiz bir gerçek. Burada yapılması gereken, bu sorunların mutlaka Avrupa Birliği geçiş sürecinde halledilmesidir. Aksi takdirde yabancı yatırımcılar için çekim merkezi olmayan serbest bölgeler ülkemiz için sorun olmaya devam edecektir. Oysa Gümrük Birliği Anlaşması nedeniyle serbest bölgelerle ilgili olan sorunların halledilmesi ve Avrupa Birliği anlayışıyla paralellik gösterecek bir serbest bölge düzenlemesi inanıyorum ki yabancı yatırımcıların Türkiye’ye bakışını değiştirecek ve daha Birlik üyesi olmadan yabancı yatırımcıların da Türkiye’ye yatırım yapmalarını hızlandıracaktır. Değerli milletvekilleri, serbest bölgelerde aslolan birtakım özellikler vardır. Bu özellikler, gümrük ayrıcalıklarının yanı sıra vergi kolaylıkları sağlamakta, yine dünya standartlarında haberleşmede, diğer birtakım özelliklerde sağlıklı altyapı olanakları sunmakta ve ihracata yönelik üretime çeşitli biçimde sübvansiyonlar sunmaktadır. Bunlar yatırımcılar için önemli özelliklerdir ve zaten serbest bölgeleri de var eden özellikler bunlardır. Bizim serbest bölge anlayışımız sadece serbest bölgedeki sorunları değiştirip Avrupa Birliği normlarına uyum sağlayacak, paralellik arz edecek noktasında tutulmamalıdır. Değerli milletvekilleri, ülkemizin ekonomisinin rahatlaması, sanayinin çok daha ivme kazanması ve hâliyle serbest bölgelerde de ciddi yabancı yatırımcıların cezbedilmesi için yapılması gereken bir başka önemli sorun da mutlaka enerjideki bağımlılığımızın bir an önce asgariye indirgenmesidir. Bu, çok önemlidir değerli milletvekilleri. Bildiğiniz gibi biz, enerjide petrol ve doğal gaz nedeniyle dışa bağımlıyız. Bu dışa bağımlılık bizim aynı zamanda ekonomik bağımlılığımızı da beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla süratle yapılması gereken ve mutlaka iyileştirilmesi gereken, önemli ölçüde enerjideki bağımlılığımızı mutlaka kendi öz kaynaklarımızla rahatlatıp sorunların aşılması ve serbest bölgenin de diğer sanayi bölgeleri gibi çekim merkezi hâline gelmesini sağlamaktır. Değerli milletvekilleri, serbest bölgelerde ciddi istihdam olanakları sağlamak mümkün. Bu, Türkiye’nin çok temel sorunu. Onun için hâlâ çok atıl vaziyette olan Türkiye’deki serbest bölgelerin Avrupa Birliğine dâhil ülkelerdeki otuz bir serbest bölgeyle mutlaka -düzenlemelerle- paralellik kazanması gereği vardır. Bu paralellik kazanılırsa daha Avrupa Birliğine katılım süreci tamamlanmadan inanıyorum ki serbest bölge ülkemiz için çok önemli, çok ciddi yatırım olanakları sunan bölgeler hâline gelecektir. Bu duygu ve düşüncelerle, beni dinlediğiniz için hepinize teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Tekin Bingöl (CHP, Ankara). “Serbest bölgeler kanunu ile gümrük kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı hakkında (s.s.275)”. TBMM Genel Kurulu, 16. Birleşim tutanağı, 12 Kasım 2008. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/tekin-bingol-23-2008-11-12-serbest-bolgeler-kanunu-ile-gumruk-kanununda-degisiklik-yapilmasina-da (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.