# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem)
- **Konuşmacı:** Tekin Bingöl (CHP, Ankara)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 103. Birleşim
- **Tarih:** 6 Mayıs 2010
- **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/tekin-bingol-23-2010-05-06-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas

> Tekin Bingöl (CHP), 6 Mayıs 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 103. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA (S.S.497)); konuşma 410 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

TEKİN BİNGÖL (Ankara) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anayasa değişikliğinin 25’inci maddesiyle ilgili vermiş olduğumuz önerge üzerinde söz aldım. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Ülkelerin tarihlerinde gururla andıkları sayfalar vardır. Örneğin Türkiye tarihinde emperyalizme karşı verilen bağımsızlık mücadelesi bu şanlı sayfalardan birisidir. Yine ülkelerin tarihlerinde utançla anılan, karanlık sayfalara yazılan dönemler de vardır. İşte 12 Eylül askerî darbesi bu utanç sayfalarından birisini oluşturur.

Bugün 6 Mayıs 2010. Bundan otuz sekiz yıl önce 6 Mayıs 1972’de Deniz Gezmiş ve arkadaşları idam edildiler. O 3 devrimci genç, kısa ama onurlu yaşamlarıyla birlikte, sıkıyönetim mahkemelerindeki o kararlı tutumları ve darağacına giderken takındıkları yurtsever ve cesur tutumlarıyla saygıyla anılmaktadırlar ama Denizleri asanlar ile 12 Eylül askerî darbesini yapanlar, utançlarıyla tarihin karanlık sayfalarına adlarını yazdırdılar.

Değerli milletvekilleri, 12 Eylül askerî darbesi sağcısıyla solcusuyla yüz binlerce insanı soruşturmalardan, işkence tezgâhlarından geçirdi. Bu darbe birçok insanı hedef almıştı ama bunlarla birlikte o soruşturmadan geçirilenlerin milyonlarca ailesi de âdeta perişan edildiler.

12 Eylül askerî darbesini yapanlar, daha sonra hayata geçirdikleri, talimatla yaptırdıkları, emir-komuta zinciri altında hayata geçirdikleri 12 Eylül askerî Anayasası’nı, isteklerini, taleplerini ve korunmalarını sağlayacak bir şekilde ortaya koydular. Yani 12 Eylül askerî darbesini yapan generaller emrettiler, o Anayasa’yı yapanlar arz ettiler.

Değerli milletvekilleri, 12 Eylül askerî darbe Anayasası’nın içinde var olan geçici 15’inci madde generallerin ve 12 Eylül’ü uygulayanların koruma zırhıydı. Ama bugün görüştüğümüz Anayasa değişikliğinde yürütmeden kaldırılmak istenen 15’inci madde ile diğer masum maddeler, tıpkı 12 Eylül Anayasası gibi bir kalkan olarak kullanılmaktadır, geçirilmek istenen maddeler için bir örtü, bir kılıf görevini görmektedir.

Aslında 12 Eylül Anayasası’nı tartışıyorken iktidar partisi milletvekili arkadaşlarımız bu Anayasa’yı demokratik bir teamülle, özgürlükçü bir yaklaşımla değiştirdiklerini iddia ediyorlar. Çok uzağa gitmeye gerek yok, yakın tarihte 28 Şubat süreci ile 27 Nisan’ın hesabını sormadan, onları masaya yatırmadan, 12 Eylül Anayasası’nın, 12 Eylül darbesinin hesabını görmek ucuzca bir yaklaşım olacak değerli arkadaşlar. Zira 28 Şubat ile 27 Nisan’ı yeri geldiğinde mağduriyet olarak kullanan ve bundan siyaseten nemalananlar, önce onların, bu yakın tarihin somut girişimlerinin hesabını görmek durumundadırlar.

“27 Nisan bildirgesini o gece kendim hazırladım, kendim yayınladım.” diyen general herhâlde özde Atatürkçü’ydü, onun için hesap sorulmuyor!

Değerli milletvekilleri, 12 Eylül Anayasası’nın mağdur ettiği insanların bir beklentisi var: Onlar 12 Eylül Anayasası’ndan ve geçen süre içerisinde ödedikleri bedellere rağmen hâlâ yüreklice, kararlı ve onurlu bir duruş sergiliyorlar. Hiçbir zaman ne kulvar değiştirdiler ne de yol arkadaşlarını, satmadılar. Onlar bir şey istiyor değerli arkadaşlar: Hiç olmazsa otuz yıl önce bu ülkede ceberut bir yönetim sergileyen faşist cuntanın generallerinden ve uygulayıcılarından hesap sorulsun.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Tekin Bingöl (CHP, Ankara). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)”. TBMM Genel Kurulu, 103. Birleşim tutanağı, 6 Mayıs 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/tekin-bingol-23-2010-05-06-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bazi-maddelerinin-degisiklik-yapilmas (erişim: 29 Ekim 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.