# 2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Tuncay Ercenk (CHP, Antalya) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim - **Tarih:** 24 Mart 2003 - **Gündem:** 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/tuncay-ercenk-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri > Tuncay Ercenk (CHP), 24 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 2003 MALİ YILI BÜTÇESİNDE 4 TUR GÖRÜŞMELERİ); konuşma 935 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) TUNCAY ERCENK (Antalya) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle Sayın Özegen'e teşekkürlerimi sunuyorum; olması gereken davranıştı, çok teşekkür ediyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Turizm Bakanlığının bütçesi üzerinde görüşlerimi arz etmek üzere söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Turizmi, çok önemli sektörleri ve kurumları bir araya getiren, değerlendiren bir tarif içerisinde anmak gerekiyor; turizmi, insanların yaşadıkları dünya, bölge ve ülkeyi keşfedebilme olanağı ve var olan doğal, kültürel uygarlık birikimlerine barış içerisinde ulaşmalarını sağlayan ulusal ve uluslararası organizasyon diye tanımlamak mümkün. Turizmin bu kadar önemli tarifini açıkladıktan sonra, bu öneme uygun olarak bir bütçe hazırlanıp hazırlanmadığını tartışmak istiyorum. Değerli milletvekilleri, gerek AKP'nin Hükümet Programında ve gerekse 12.3.2003 tarihinde Sayın Bakanın Plan ve Bütçe Komisyonuna yaptığı sunuşta, turizm sektörünün bu önemine uygun davranıldığını düşünemiyorum. Her iki metinde, gerek Hükümet Programı gerekse Sayın Bakanın Plan ve Bütçe Komisyonuna sunuşunda bir tespit yapılıyor; yani, bir fotoğraf çekiliyor, mevcut olan sorunlar tespit ediliyor. Ben, sektör olarak veya siyasetçi olarak bu sorunları daha önce tespit etmişim ve bu fotoğrafı çekmişim. Şimdi, Hükümet Programında ve sunuşta, bu benim çektiğim ve yetkili kurullara verdiğim fotoğraf, bana yetkililer tarafından çerçeveletilip iade ediliyor; bizce işin can alıcı noktası bu. Değerli arkadaşlarım, Hükümet Programında -33 üncü sayfada- turizme ayrılan bölüm 7 cümle; bir fotoğraf çekilmiş ve bu tespit yapılmış; ancak, çözümlerin ne olacağını gerçekten görmek istiyoruz. 58 inci hükümet, programını okurken, o bölümü geçtiğini hatırlıyorum; zamanın yetmemesi nedeniyle, turizmle ilgili bölümü geçerek aktardığını hatırlıyorum; O nedenle, 59 uncu Hükümet Programına ve onu sunan Başbakana teşekkür ediyorum, en azından, böyle bir geçişi sağlamadı, 7 cümleyle de olsa, turizm hakkında birtakım görüşleri belirtme olanağını bize verdi. Değerli arkadaşlarım, Sayın Bakan, Plan ve Bütçe Komisyonundaki sunuş konuşmasında, 2002'de 13 000 000 turistin 11,9 milyar dolar gelir sağladığını, 2003 yılında 15 000 000 turistin gelmesinin hedeflendiğini ve bu 15 000 000 turistin 13 milyar dolar gelir getirebileceğini söyledi. Oysa, kaynaklar ve harcamalar dengesindeki açıklamada, 2003 turizm gelirinin, 8 milyar 575 milyon dolar olarak belirtildiğini görüyoruz; arada 5 milyar dolarlık bir fark var. Şimdi, 2002 yılındaki kişi başına turizm geliri hesaplandığı zaman 923 doları buluyorsunuz; ama, 2003 yılındaki hedefi gözettiğiniz zaman, oraya baktığınız zaman, bu turizm gelirinin kişi başına 866 dolara indiğini görüyorsunuz. Yani, peşinen, hükümet ve bakanlık, turizmde bir küçülmeyi öngörmüş; halbuki, bir hükümet programı veya bir bakanlık, her sektörde küçülmeyi değil, büyümeyi hedef almalıdır. Değerli arkadaşlarım, Plan ve Bütçe Komisyonundaki sunuşta, turizmin çeşitlendirilmesi konusunda gerçekten güzel şeyler okuyoruz. Bu, fotoğraflardan birisi tabiî. Golf turizmi, termal turizm, dağ turizmi, sağlık turizmi, inanç turizmi, av turizmi, akarsu turizmi, botanik turizmi, mağara av turizmi gibi; bunları tek tek saymış ve gerçekten güzel şeyler bunlar. Özellikle, yayla turizmi konusundaki görüşlerine tamamen katılıyoruz. Bakın, aynen şöyle bir cümle var Plan ve Bütçe Komisyonundaki sunuşta: "Bakanlığımız, turizm ürünlerini çeşitlendirmeyi, turizm hareketlerini kıyı üzerindeki baskıları azaltacak ve turizmin sosyo-ekonomik faydalarını daha az gelişmiş bölgelere dağıtacak şekilde yaymayı amaçlayan bir politika ortaya koymaktadır." Bu, doğrudur. Özellikle, güney bölgelerimizde ve özellikle Antalya'da, turizm, D-400 karayoluyla -Antalya-Alanya olarak bildiğimiz karayoluyla- kıyı arasına sıkıştırılmış bir şekildedir. Bu şerit içinde 72 tane beş yıldızlı otel görürsünüz. Bütün turizm hareketlenmeleri bu kıyı şeridi içindedir. Bunun, iç kısımlara yayılması, iç kısma aktarılması çok doğru bir tercihtir; ama, başta söylediğim gibi, bu fotoğraf önceden çekilmiştir, tespit edilmiştir. Değerli arkadaşlarım, Antalya'nın Ördübek Yaylasını, Çündere Şelalesini, Türbelinas Yaylasını, Kırkpınar Yaylasını, Gömbe Yaylasını, Gödene Yaylasını, elbette, turizme açmak durumundayız. Bakın, Gündoğmuş yolunda, ben, üç arkadaşımı şehit verdim. Sayın Bakanın söylediği projeleri gerçekleştirebilirsek, turizmin hizmete dönük yüzünü de yaşamış olacağız. Turizm, eğer, iç bölgelerde, yayla bölgelerinde geliştirilirse, hizmetin oraya gideceği doğaldır. Turizmin gittiği yere hizmet gidecektir; bunu anlamak lazım ve gerçekleştirmek lazım. O az gelişmiş bölgelerde, ben, Mustafa Çetinkaya'yı, Mehmet Atmaca'yı ve Mehmet Erdem'i, sırf, yol olmadığı için kaybettim. Umarım, bu projeler gerçekleşir ve iç kısımlara, yaylalara da hizmetler gider ve bu tür acı kayıpları yaşamayız. Yine, sunuş konuşmasında, altyapı çalışmalarından bahsediliyor. Değerli milletvekilleri, Antalya-Manavgat-Side içmesuyundan; Antalya-Belek turizm merkezî yollarından; Belek-Serik çöp imha tesislerinden; Manavgat- Side çöp imha tesislerinden; Isparta-Davras, Karadeniz Bölgesi turizminden; Bodrum, Marmaris, Fethiye, Kastamonu, Kapadokya, Gazipaşa havaalanı, Antalya-Alanya yolu, Afyon-Antalya bağlantısından; yani, bunların tümünden bütçe sunuşunda söz ediliyor. Raylı sistemin, alelacele, bir an evvel projelendirilip devreye sokulması lazım. Finike-Demre ve Finike-Elmalı yolunun bir an evvel hizmete açılması lazım. Bunlar, turizmi geliştirecek noktalar olduğu için söylüyorum. Bunlar belki, başka bakanlıkları ilgilendiriyor gibi görülebilir; ama, bunların tümü, turizme katkıdır, turizme bir kaynak aktaracaktır, turizm gelirlerini artırma konusunda ülke ekonomisine bir kaynak yaratacaktır. Değerli arkadaşlarım, bütün bunlar güzel de, bütçede turizme ayrılan miktarı biliyor musunuz; 190 trilyon lira! Bütün bunların hangi bütçeyle ve ne şekilde yapılacağını, gerçekten, merak etmeye başladım. Geçen bütçeye göre yüzde 14,7'lik bir artış öngörülmüş; ancak, günümüzdeki yüzde 30'luk enflasyon oranı dikkate alındığı takdirde, bunun, yüzde 15'lik bir gerileme olduğunu görüyoruz. Değerli arkadaşlarım, turizm sektöründe işletmelerin büyük sorunları var; KDV'nin düşürülmesi olayı var, vergi iadesi var, ucuz enerji var, müteşebbislerin bu konuda desteklenmesi lazım. İhracatta nasıl destekleniyorsa -ihracatta mal satıyor, turizmde hizmet satacak- elbette, o ihracatçıların yararlandığı indirimlerden ve teşviklerden turizmcilerin de yararlanmasında büyük yarar görüyoruz. Eximbank kredilerinin, sektörün temel unsuru olan işletmeler için de yaygınlaştırılması gerektiğine inanıyoruz. Değerli arkadaşlarım, turizmin ekonomik yönünü konuşuyoruz, güzel. Yalnız, turizmi konaklama olarak düşünmemek durumundayız; turizmin insan boyutu var, turizmin kültür boyutu var. Çeşitli konulardaki tezlerimizi dış ülkelere, yabancılara aktaramadığımız düşüncesinde bir anlayış hâkimdir. Buraya baktığımız zaman, diplomatik alanlarda, bu konuda, sanki, biraz geri kalmışız gibi bir izlenim var; ancak, eğer, turizmin bu boyutunu, insan boyutunu öne alırsak, bizim yabancı turistler ile vatandaşlarımızın temasını sağlarsak, gerek uluslararası konularda gerek ulusal konularda onlara düşüncelerimizi aktarma fırsatını verirsek, öyle sanıyorum ki, büyük bir eksikliği gidermiş olacağız. Bu, bizce çok önemli bir uluslararası etkileşim amacıdır, böyle yapılması durumunda, ciddî olarak uluslararası alanda mesafe alacağımıza inanıyorum. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Tuncay Ercenk (CHP, Antalya). “2003 mali yılı bütçesinde 4 tur görüşmeleri”. TBMM Genel Kurulu, 54. Birleşim tutanağı, 24 Mart 2003. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/tuncay-ercenk-22-2003-03-24-2003-mali-yili-butcesinde-4-tur-gorusmeleri (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.