# Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi (s.s. 1321) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Uğur Aksöz (CHP, Adana) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim - **Tarih:** 31 Ocak 2007 - **Gündem:** TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ (S.S. 1321) - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c145/b057/tbmm221450570481.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ugur-aksoz-22-2007-01-31-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda > Uğur Aksöz (CHP), 31 Ocak 2007 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA İÇTÜZÜK TEKLİFİ (S.S. 1321)); konuşma 1.038 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA UĞUR AKSÖZ (Adana) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Sayın Başkan, konuşmama başlamak için arkadaşların oturmalarını bekliyorum. BAŞKAN - Siz Genel Kurula hitap edin, ben de arkadaşlarımı ikaz edeyim Sayın Aksöz. Evet, ayaktaki arkadaşlarımız lütfen otursunlar. Sayın Aksöz, buyurun efendim. UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Değerli arkadaşlar, dün ve bugün görüştüğümüz konu İç Tüzük konusudur. İç Tüzük, bilindiği üzere, bu Meclis çalışmalarını düzenleyen, bizim konuşmalarımızı, yasaları nasıl çıkaracağımızı öngören bir düzenlemedir. Bu İç Tüzük 1973'te yapılmış, bugüne kadar tam 34 defa değişikliğe uğramıştır. Değerli arkadaşlar, 34 defa değişikliğe uğrayan bir iç tüzükten hayır gelir mi, size soruyorum. Böyle birer maddeyle, yarımşar maddeyle, birer fıkrayla İç Tüzük düzeltemeyiz. Gelin, mademki çoğunluğunuz var, biz de size destek verelim, şu İç Tüzük'ü yeniden ela alalım, tüm eksiklerini tamamlayalım. Böyle, fıkra fıkra yaparsanız, bakın, ne olur? 87'nci maddede "önerge yedi adet verilir" diyor, biz 91'de "iki adet" diyoruz. Maddeler arasında bile düzeni sağlayamıyoruz. Bu bakımdan, bu İç Tüzük'ün yeniden tümüyle ele alınması gerektiğini bir kere daha burada belirtiyorum; bu bir. İki: AKP Grubunu ben uyarmaktan yoruldum, ama bugün bir kere daha uyarıyorum, Anaya- sa'nın 98 ve İç Tüzük'ün 98'inci maddesi diyor ki: "Milletvekilleri, hükümeti soru ile denetlerler." Bu, Anayasa'nın emri, İç Tüzük'ün emri. Biz burada bir yıldır soru önergelerini görüşmüyoruz. AKP Grubunun kararıyla görüşmüyoruz, yani AKP Grubu soru önergeleri görüşülmeyecektir diyor, oylanıyor ve geçiyor. Şimdi diyebilir ki gruptaki arkadaşlarımız, bu bizim hakkımız. Hayır, yasalarda hakkın suistimali diye bir suç var. Yasalarda görev ihmali diye de bir suç var. Siz bizim anayasal hakkımız olan soru önergelerimizi bir yıldır buraya hiç getirmezseniz, Anayasa'yı ihlal etmiş olursunuz. Hayır mı diyorsunuz? Peki, Hükümetten düştüğünüz zaman hayır mı evet mi hep beraber göreceğiz; bu bir. İkincisi, değerli arkadaşlar, yine dolaylı yoldan, AKP Grubu, bu İç Tüzük'ü fiilen değiştirdi. Nasıl değiştirdi? Biliyorsunuz, 54'üncü madde, çalışma saatleri 15.00-19.00 diyor. Biz aylardır hep 14.00-20.00 çalışıyoruz. Buna hakkınız yok. Bu da görev ihmalidir, bu da hakkın suistimalidir. Eğer bu çalışma saatleri size yetmiyorsa o maddeyi değiştirirsiniz. 14.00-20.00 dersiniz, 14.00-24.00 dersiniz, itirazım yok, ama orada 15.00-19.00 yazarken, siz burada her gün 14.00-20.00'yi oylarsanız, bu, ya görev ihmalidir ya hakkın suistimalidir. Hukukçular bilir, bilmeyenler için söylüyorum, mecelleden beri yıllardır bir hüküm vardır, bugünkü Medeni Kanun 2'de de var: "Bir hakkın sırf başkasına zarar verici kullanımını düzen himaye etmez, kanun himaye etmez." AKP'nin yaptığı hakkın suistimalidir. Bunu şimdilik sizin sayısal çoğunluğunuz himaye ediyor, ama bu çoğunluk gittiği zaman bunun himaye edilmeyeceğini göreceğiz. Şimdi gelelim 91'inci maddeye. Değerli arkadaşlar, bu 91'inci madde çok istisnai bir maddedir. Tıpkı yasalarımızda olan sıkıyönetim gibi, olağanüstü hâl gibi çok istisnai hâllerde kullanılacak bir maddedir. Her an, her gün kullanılacak bir madde değildir. Sıkıyönetimi devamlı uygularsanız, o toplumda düzen kalır mı? Olağanüstü hâl maddesini, istisnai bir madde olan olağanüstü hâl maddesini sürekli uygularsanız toplumda gerginlik olmaz mı? Peki, istisnai madde olan 91'inci maddeyi, yani, temel kanunları her yerde ve her yasada uygularsanız burada gerginlik olmaz mı? Burada huzur kalır mı? O hâlde, değerli arkadaşlar, bakın, Anayasa Mahkemesinin şu hükmünü hiç unutmayacağız: Anayasa Mahkemesi, çok net olarak, 2003/30 sayılı kararında bu 91'inci madde için 4 esas getirmiş. Diyor ki, temel yasa olarak bu Meclise bir yasayı getirirseniz, o yasada şunları ararım diyor: 1- Belirlilik olacak, 2- Genellik olacak, 3- Soyutluk olacak, 4- Öngörülebilirlik olacak. Şimdi, ben yüce heyetinize soruyorum: Hangi yasa temel kanundur, içinizde öngören birisi var mı? Kalksın söylesin. ZÜLFÜ DEMİRBAĞ (Elâzığ) - Var. UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Söyleyin. "Var" diyen arkadaşım söylesin, hangi yasa temel kanundur? ZÜLFÜ DEMİRBAĞ (Elâzığ) - Yerimizden söylememiz olmaz, daha sonra... UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Kürsüye gelince söylersin. BAŞKAN - Sayın Demirbağ, lütfen... UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Değerli arkadaşım, hangi yasanın temel yasa olduğuna... AKP Grup başkan vekilleri toplanıyor, buraya bir önerge getiriyorlar, hoop, oluyor temel yasa. Bunun adı hukuk değil, bunun adı keyfîliktir ve eğer bu Meclis yasaları temel yasa yaparken keyfi davranırsa biz kime güveneceğiz? BAYRAM ÖZÇELİK (Burdur) - Meclisin kararına saygılı olun. UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Değerli arkadaşlar, bakın, "Meclisin kararına saygılı olun." diyor arkadaşım. Peki, sen de bu kürsüde konuşan milletvekiline saygılı ol. Anladınız mı? Konuşmak kolay. Churchill demiş ki: "Laf atan adam önce zeki olacak." Zekice laf atacak ve attığın laf, attığın kuşa değecek. Öyle palavrayla laf atılmaz arkadaşlar. Biz burada hukuk konuşuyoruz. Hukuk konuşuyoruz. Bakın, temel yasaları size söylüyorum. Hiç mi vicdan yok? Bakın bakalım, Darülaceze müessesesi, Orman Mühendisleri Yasası, Kat Mülkiyeti Kanunu... Bunlar temel yasa mı? MUSTAFA NURİ AKBULUT (Erzurum) - Vicdanla ne ilgisi var? UĞUR AKSÖZ (Devamla) - Peki, temel yasa diye getirmediniz mi bunu? Hangi hukuk anlayışıyla getirdiniz arkadaşlar? Yani, bunu sorunca "Meclisin kararına saygılı ol." Siz de muhalefete saygılı olun. Değerli arkadaşlar, bakın, demek ki bunlar temel yasa değil. Başka bir şey söyleyeyim: Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi, bu da temel yasaymış. Çeşitli kanunlar, içinde -çorba gibi- elli tane kanun maddesi var, bu da temel yasaymış. Allah aşkına, buna inanıyor musunuz, şu getirdiğinize? Değerli arkadaşlarım, bakın, temel yasa konusu, bu kadar artık ayyuka çıktı. Şu temel yasa konusundan, gelin, vazgeçin. Gerçekten, hiçbir şekilde tasvip edilemez. Değerli arkadaşlarım, bu Mecliste, bakın, yasalar vardır, tüzükler vardır, ama, bir de gelenekler vardır. Bu Meclis kurulduğundan beri, üç konuda uzlaşma vardır, üç konuda. Bir: Anayasa değişiklikleri konusunda. Anayasa değişiklikleri konusunda muhalefetle uzlaşmaya girdiniz, çıt çıktı mı, problem çıktı mı? Uzlaştık, geçirdik. İkincisi, İç Tüzük değişikliğidir. İç Tüzük değişikliğinde uzlaşmaya varmıyorsunuz, varmadığınız müddetçe de bu problemler bitmeyecektir. Üçüncü uzlaşma gerektiren konu, Cumhurbaşkanlığı seçimidir. Orada da uzlaşmaya yanaşmazsanız, yaşarsak neler olacağını hep beraber göreceğiz. Değerli arkadaşlarım, şunu da söylemek istiyorum: Gelin, bu İç Tüzük'ü el birliğiyle yeniden yazalım, uzlaşmayla yenileyelim, hem bize hem bizden sonraki parlamentolara örnek bir şey yapalım. Böyle yamalı bohça gibi birer fıkrayla, ikişer fıkrayla yanlış işler yapıyoruz, bunlar olmuyor; bir. Her şeyi keyfi temel yasa yapmayın, bu olmuyor, iki ve şunu söylüyorum son olarak: Değerli arkadaşlar, bu Parlamentoda çoğunluğa güvenerek her şey yapıldı, geçmişte de yapıldı, ama, bir müddet sonra bu çoğunluklar ters döndü. Ondan sonra, bakın, buraya gelip size eski tutanakları gösterdiler. Peki, hiç ders almıyor musunuz? Bülent Arınç'ın konuşması, Mehmet Ali Şa- hin'in konuşması, İsmail Alptekin'in konuşması. Üç gündür burada sallanıyor bu kâğıtlar. Size "Muhalefetteyken bunları siz söylediniz, şimdi niye yapıyorsunuz?" diyorlar, gene ders almıyorsunuz. O zaman ben size bir şarkı söylerim değerli arkadaşlarım: Belki bir gün uyanırsınız, ama, lakin vakit geçmiş olacak! Saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Uğur Aksöz (CHP, Adana). “Türkiye büyük millet meclisi içtüzüğünde değişiklik yapılması hakkında içtüzük teklifi (s.s. 1321)”. TBMM Genel Kurulu, 57. Birleşim tutanağı, 31 Ocak 2007. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ugur-aksoz-22-2007-01-31-turkiye-buyuk-millet-meclisi-ictuzugunde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c145/b057/tbmm221450570481.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.