# İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ülkü Gökalp Güney (Bayburt) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim - **Tarih:** 23 Haziran 2004 - **Gündem:** İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ulku-gokalp-guney-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve > Ülkü Gökalp Güney, 23 Haziran 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: İL ÖZEL İDARELERİ KANUNU TASARISI İLE İÇİŞLERİ AVRUPA BİRLİĞİ UYUM VE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU (S.S.583)); konuşma 707 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ÜLKÜ GÖKALP GÜNEY (Bayburt) - Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Bugün, burada çok önemli bir kanun tasarısı görüşüyoruz. Bugün, İl Özel İdareleri Kanunu Tasarısını, Meclis Genel Kurulumuzda, birlikte tartışıyoruz, konuşuyoruz ve ülkemiz için çok önemli, belki de gecikmiş bir kanunu, daha önceden yapılması gereken bir uygulamayı gündeme getirmiş bulunuyoruz. Ancak, şunu ifade edeyim ki, son yirmi yıldır bu konuda İçişleri Bakanlığında çalışmalar yapılmıştır, bu konuda toplantılar, çalışmalar yapılmıştır; ama, ancak bugün bu uygulama gündeme gelebilmiştir, konulmuştur. Ben, taa o günden beri bu konuda emeği geçenlere ve bugün bu kanun tasarısını gündeme getiren hükümete teşekkür ediyorum. Hepinizin bildiği gibi, il özel idareleri, biraz önce burada konuşan Sayın Aykan ve Sayın Oyan'ın da daha geniş verdikleri bilgilere göre, Osmanlı döneminden itibaren gelmiş, 1864'te ilk uygulaması yapılmış, sonradan 1913 yılında bir düzenleme daha yapılmış ve en sonunda, 1987'de, 3360 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu çıkarılarak, düzenleme biraz daha günün şartlarına uyarlanmıştır; ancak, bugün geldiğimiz noktada, bu kanunun yeterli olmadığını görüyoruz. Bugün, bu kanunun revize edilmesi -demin Sayın Bakanın da burada ifade ettiği gibi- il genel meclisinin kuruluşu, yapısı ve yetkilerinin yeniden düzenlenmesinin gerekli olduğuna ben de inanıyorum ve doğrudur. Muhterem arkadaşlarım, biz bu kanunu niye çıkarıyoruz; bir ihtiyaçtan dolayı çıkarıyoruz. Bu ihtiyaç nedir; mahallî idareleri güçlendirmek, merkezî idarenin bazı yetkilerini bu mahallî idarelere devretmek; sorumluluğunu, yetkisini devretmek. Buna neden ihtiyaç duyuyoruz? Yine, benden önceki arkadaşlarım ifade ettiler; olmuyor, yürümüyor; her şeyi Ankara'dan, her şeyi merkezden yürütmek mümkün değil. Korkunç bir bürokratik mücadele, işler zamanında yürütülmüyor ve istediğimiz hizmetin, vatandaşın ayağına, açık bir şekilde, kolay bir şekilde, şeffaf bir şekilde gitmesi zorlaşıyor. Bu, gerçek; temel neden bu; bunu gerçekleştirmek istiyoruz. İstiyoruz ki, periferideki vatandaşımızın -yani, mahallî idarelerimizde, illerimizde yaşayan insanlarımızın- ayağına bu hizmetler daha kolay gitsin. Bir hemşire tayini için, bir öğretmen tayini için, bir odacı alınması için, artık, merkezin üzerindeki bu basit görevleri mahalline vermek, orada, daha pratik, daha hakkaniyetle ve ihtiyaca uygun olarak bu işleri gerçekleştirmek istiyoruz. Doğru; bunları yapmak istiyoruz. Benden evvel konuşan arkadaşlarımın ve Sayın Bakanın ifadelerini tekrar etmek istemiyorum, konu belli, detay bazı bilgilere de girmek istemiyorum; ancak, hepinizin bildiği gibi, Türkiye'de, mahallî idareler reformunun yapılması şarttır ve buna başlamıştık, bir noktaya kadar da gelmiştik. Onun ikinci ayağı olan il özel idaresiyle ilgili kanun tasarısını görüşüyoruz şu anda. İl özel idaresi nedir denildiği zaman, evvela bunu iyi bilmemiz lazım. Bu, üç ayağı olan bir olgudur; birinci ayağı il genel meclisidir; ikinci ayağı il encümenidir; üçüncü ayağı da validir. Bu kanun tasarısında, görüyoruz ki, en önemli unsur, il genel meclisidir. İl genel meclisinde bir yenilik getiriyoruz, doğrudur; daha çok katılım sağlıyoruz. İşte, her ilçeden bir temsilci, kaymakamlar, belediye başkanları, sivil toplum örgütlerinden temsilciler, sendikalardan temsilciler vesaire. Doğrudur; buna hiçbir itirazımız yok. Burada, ben, özellikle altını çizerek, hepinizin dikkatini bir noktaya çekmek istiyorum: Bu kanunda diyoruz ki, il encümeninin başkanı validir. Ne diyoruz; il encümeninin, yani, il genel meclisinin kararlarını uygulayan organın başı validir. Doğrudur, öyledir. Peki, il genel meclisinin başkanı kimdir; bunun arasından, yani, biraz evvel tadat ettiğimiz kurulun arasından seçeceğimiz bir başkandır. Şimdi, arkadaşlar, burada bir ikibaşlılık oluyor; yani, idarenin bütünlüğü prensibini düşünürsek, efendim, il genel meclisinin başkanı bir başkan olsun, kararları bunlar alsın, mahallin en büyük ve en önemli mülkî amiri olan vali hem encümen başkanı olsun hem de il genel meclisinin almış olduğu kararları uygulasın; böyle bir mübayeneti ben şahsen kabul etmiyorum, edemiyorum. Yüce Meclisin bunu düzelteceğine inanıyorum; yani, il genel meclisi başkanının da vali olması lazımdır, bu işin yürürlüğü açısından. Burada, uygulamada çok büyük sıkıntılara düşebiliriz arkadaşlar; valiyi burada devredışı bırakırsak, çok büyük sıkıntılara düşeriz. Bu bakımdan, gerekli maddede bir düzenleme yaparak, il genel meclisi başkanının vali olmasını sağlamamız lazım. Eğer bu mümkün değilse -bana göre mümkün ve çok doğru, yapılması gerekiyor- hiç olmazsa, dönem başında il genel meclisini yönetme ve kararları almada, o toplantıda, valiyi başkan olarak oraya atamamız lazım. Buna, değerli arkadaşlarım, hepinizin dikkatini çekiyorum. Tabiî, bu konuda arkadaşlarımız önerge hazırlarlarsa, ben de bağımsız bir milletvekili olarak bu önergeye imzamı koymaktan mutluluk duyarım ve zannediyorum, bu, olumlu bir katkı olacaktır. Değerli milletvekilleri, bizim idaremizde, valilerin vekili vali yardımcılarıdır; yani, vali bir yere gittiği zaman yardımcılarından birini görevlendirir veya herhangi bir toplantıya gidemediği zaman bir vali yardımcısını gönderir; doğrusu da budur. Şimdiye kadar uygulamalarımız da böyleydi; fakat, burada, bu kanunda bazı yerlerde şunları görüyorum. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Ülkü Gökalp Güney (Bayburt). “İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583)”. TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim tutanağı, 23 Haziran 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ulku-gokalp-guney-22-2004-06-23-il-ozel-idareleri-kanunu-tasarisi-ile-icisleri-avrupa-birligi-uyum-ve (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.