# Dernekler kanun tasarısı

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ümmet Kandoğan (Denizli)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim
- **Tarih:** 16 Temmuz 2004
- **Gündem:** DERNEKLER KANUN TASARISI
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2004-07-16-dernekler-kanun-tasarisi

> Ümmet Kandoğan, 16 Temmuz 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: DERNEKLER KANUN TASARISI); konuşma 459 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ÜMMET KANDOĞAN (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Getirilen Dernekler Kanunu Tasarısıyla ilgili görüşlerimi ifade etmek için huzurlarınızdayım. Öncelikle, bu getirilen kanun tasarısını, günün şartlarına ve ihtiyaçlarına cevap verebilecek, özellikle Avrupa Birliğine uyum sağlama noktasında ülkemizin önünü açacak, dernek kurmayı kolaylaştıracak ve son derece demokratik hakların ortaya konulduğu, hazırlandığı bir kanun tasarısı olarak görüyorum ve bu kanun tasarısıyla, bundan sonra, Türkiye'deki dernek faaliyetlerinin çok daha rahat, çok daha iyi, çok daha güzel bir şekilde devam edeceğine de yürekten inanıyorum. Ancak, bu getirilen kanun tasarısının 10 uncu maddesinde, bugüne kadar hiç uygulanmamış olan ve ilk defa Türkiye'nin gündemine gelen derneklerin siyasî partilere maddî yardımda bulunması ve siyasî partilerden de derneklere maddî yardım yapılması hususu üzerinde endişelerim var, tereddütlerim var. Özellikle, derneklerin, siyasî partilerle maddî ilişkiler içerisine girmesi, onların siyasî partilerle iç içe olması, toplumda, kamuoyunda ve dernek faaliyetlerinin yürütülmesinde ciddî sıkıntılar ve problemler yaratabilir. Özellikle, iktidar partisine yakın olma, iktidar partisinin imkânlarından faydalanabilme uğruna faaliyetlerini tamamen siyasî alanlara kaydırabilir, özellikle, seçim dönemlerinde, maddî yardım ve katkı aldıkları siyasî partilerin seçimde en fazla başarıyı elde edebilme noktasında çok ciddî gayret ve faaliyetler içerisine girebilir. Bu Dernekler Kanunu Tasarısı getirilirken, böyle bir ihtiyacın nereden ortaya çıktığını anlayabilmiş ve kavrayabilmiş değilim. En fazla himayeye muhtaç dernekler ortaya çıkacak, dernekler arasında ciddî rekabetler olacak. Hangi dernek iktidara daha yakınım şeklindeki çalışmalarıyla, dernek faaliyetlerindeki amacından sapıp, siyasî partilerle içi içe, omuz omuza olma yolunda çalışmalar serdedecek. Bugün, bir parti iktidarda olabilir; ama, yarın bir başka parti iktidardadır. Onun için, ne olur, gelin, bu madde görüşülürken, derneklerin siyasî partilerle, böyle, iç içe geçmesini sağlayacak olan bu maddenin buradan geçmemesi için gayret sarf edelim.

Yine, bu maddenin devamında -yine, burası da, üzerinde çok ciddî şekilde düşünülmesi gereken bir konudur- kamu kurum ve kuruluşları, derneklerin hazırlamış olduğu projelerin maliyetlerinin yüzde 50'si oranında nakdî katkıda, maddî katkıda bulunabilecekler. Bu da, yine, çok tartışma yaratabilecektir. Kamu kurum ve kuruluşlarıyla iyi ilişkiler içerisinde olan, destek alan dernekler ile kamu kurum ve kuruluşlarından faydalanamayan dernekler şeklinde birçok farklı dernek yapısı ortaya çıkacak; bu da, o dernek içerisinde çalışmaya gayret eden dernek mensuplarını olumsuz etkileyecek; kamuoyunda, kamu kurum ve kuruluşlarına daha fazla yakın olan, daha fazla himayeye mazhar olan dernekler ortaya çıkacak. O bakımdan, bu maddede, kamu kurum ve kuruluşlarının, maddî bakımdan derneklere katkı sağlama noktasında getirilen bu hükme, gelin, hep beraber karşı çıkalım.

11 inci maddede konuşmak istemiyorum; ama, dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgeleri, daha önce, Maliye Bakanlığı tarafından bastırılıp derneklere veriliyordu; ama, şimdi, bu, tamamen derneklere bırakılmış. Bu da, belki, önümüzdeki günlerde, kötü uygulamalara sebebiyet verecek olan bir uygulama olarak karşımıza çıkabilir. 11 inci madde üzerinde de ciddî bir şekilde tartışma gerektiği inancındayım.

Ben, bu kanun tasarısının, ülkemize ve dernek faaliyeti içerisinde çalışmaya gayret edecek olan vatandaşlarımıza hayırlı olmasını temenni ediyor, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

---

**Kaynak gösterme:** Ümmet Kandoğan (Denizli). “Dernekler kanun tasarısı”. TBMM Genel Kurulu, 117. Birleşim tutanağı, 16 Temmuz 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2004-07-16-dernekler-kanun-tasarisi (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.