# 24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 ) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ümmet Kandoğan (Denizli) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim - **Tarih:** 16 Şubat 2005 - **Gündem:** 24.6.2004 TARİHLİ VE 5197 SAYILI İL ÖZEL İDARESİ KANUNU VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MAIDDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAP.( SS. 791 ) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-02-16-24-6-2004-tarihli-ve-5197-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu-ve-anayasanin-3 > Ümmet Kandoğan, 16 Şubat 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 24.6.2004 TARİHLİ VE 5197 SAYILI İL ÖZEL İDARESİ KANUNU VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MAIDDELERİ GEREĞİNCE CUMHURBAŞKANINCA BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ İLE PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAP.( SS. 791 )); konuşma 506 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ÜMMET KANDOĞAN (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. 6 ncı maddeyle ilgili görüşlerimi sunmadan önce, bu kanun tasarısı hazırlanırken ortaya konulan genel gerekçenin beni rahatsız ettiğini ifade etmek istiyorum. Birçok kanunda aynı şey uygulanıyor. Köy Hizmetlerinin kapatılmasıyla ilgili kanunda, SSK hastanelerinin Sağlık Bakanlığına devriyle ilgili kanunda ve yine bu kanunda, geçmiş yönetimleri, bu alanda çalışan insanları hakir gören, tahkir eden ve onları suçlayan ifadelerin olmasını yadırgıyorum. Hele hele -şu anda kendileri burada değiller- Sayın İçişleri Bakanımız, yıllarca, il özel idaresinin başı olarak, il genel meclisinin başı olarak görev yapan, vali olarak görev yapan bir bakanımız... Şuradaki ifadeler, şu anda İçişleri Bakanı olarak görev yapan Sayın Abdülkadir Aksu'yu rahatsız etmiyor mu? Köy Hizmetlerini kapatabilirsiniz. Kapandı. Ancak, oradaki insanlarla ilgili, en büyük yolsuzlukların oralarda cereyan ettiği ifadesi, onları kapatılmadan daha derinden yaralayan ifadeler. Onun için, sizlerden rica ediyorum; bundan sonra bu tür kanunlar Meclis gündemine gelirken, allahaşkına, geçmişte bu konuda çalışan, görev yapan insanları tahkir edecek ifadelerden ne olur kaçınalım. Mesela -burada var- güvenilir ve öngörülebilir olacakmış bundan sonra. Sanki geçmiş dönemlerde özel idare teşkilatları, il genel meclisleri, il daimî encümenleri güvenilir değildi, bu kanun yürürlüğe girdikten sonra bunlar güvenilir hale gelecekmiş. Bu son derece yanlış. BAYRAM ÖZÇELİK (Burdur)- Bu, çok basit!.. ÜMMET KANDOĞAN (Devamla)- Sayın Milletvekilim, bunu o şekilde yorumlarsanız, ben de, bu teşkilatın içerisinde yer alan birisi olarak bundan büyük rahatsızlık duyduğumu ifade etmek istiyorum. Biraz sonra geleceğim, ne hükümler var bunun içerisinde. Getirilen düzenlemeyle, mülkî idareye duyulan güvensizliğin ifadeleri olarak çok değişik hükümler var bunun içerisinde. Ne olur bunu yapmayalım. Geçmişte belki yanlışlıklar, eksikler, hatalar olabilir; ama, ben inanıyorum ki, il özel idareleri, o mevcut imkânlarıyla Türkiye'ye çok büyük hizmetlere imza atmışlardır. Siz bunu bu şekilde söylerseniz, hem valileri hem il genel meclisinde seçilerek gelip görev yapan insanları tahkir etmiş olursunuz, onları hakir görürsünüz, onları olmayacak suçlamalarla suçlamış olursunuz. O bakımdan, ben bu girizgâhı yaptıktan sonra bu kanunla ilgili düşüncelerimi ifade etmek istiyorum. Halk denetçisiyle ilgili söyledim, o çıkarılmış ve bu kanunun, özellikle mülkî idareye yönelik çok ciddî yanlışlıkları var. Hele hele bir maddesi var ki, "eğer valinin faaliyet raporu dörtte 3 çoğunlukla yeterli görülmezse, meclis başkanı -bu kanunla seçilenlerden birisi oluyor- bu durumu İçişleri Bakanlığına bildirir" deniliyor. Peki, ne olacak; İçişleri Bakanı ne yapacak? Sayın Bakanımız burada yok. Böyle bir kanun hükmü, bir kanunun içerisine yerleştirilebilir mi?! Belediyelerde aynı hüküm var; ama, belediyelerdeki hükümden sonra, eğer, belediye başkanının çalışması yetersiz görülüyorsa, bunu takip edecek, çözüme kavuşturacak idarî yargı merciini koymuş kanun koyucular, bizler. Ama, şimdi, 81 tane valinin başında, Demokles'in kılıcı gibi bu madde duruyor. Ne yapacak bu valiler? İçişleri Bakanı, bu rapor eline gelince ne yapacak sayın milletvekilleri? Bunun müeyyidesi nedir? Bunun müeyyidesini koymadan, bu hükmü buraya yerleştirir, koyarsanız, 81 tane valiyi il genel meclisinin önüne atmış olursunuz. MEHMET CEYLAN (Karabük) - Mevcut kanunda da var. ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Hayır, mevcut kanunda da böyle bir hüküm yok. MEHMET CEYLAN (Karabük) - Var, var... ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Hayır efendim, hayır... Yani, İçişleri Bakanlığına bildirir... Ne olur, İçişleri Bakanı ne yapar? Ne yapar İçişleri Bakanı? Soruyorum milletvekillerimiz, sizlere söylüyorum. --- **Kaynak gösterme:** Ümmet Kandoğan (Denizli). “24.6.2004 tarihli ve 5197 sayılı il özel idaresi kanunu ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maıddeleri gereğince cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi ile plan ve bütçe komisyonu rap.( ss. 791 )”. TBMM Genel Kurulu, 59. Birleşim tutanağı, 16 Şubat 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-02-16-24-6-2004-tarihli-ve-5197-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu-ve-anayasanin-3 (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.