# Türkiye cumhuriyeti anayasasının bir maddesinin değiştirilmesi hk. (s.s.894) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Ümmet Kandoğan (Denizli) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 101. Birleşim - **Tarih:** 24 Mayıs 2005 - **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HK. (S.S.894) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-05-24-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bir-maddesinin-degistirilmesi-hk-s > Ümmet Kandoğan, 24 Mayıs 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 101. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HK. (S.S.894)); konuşma 1.255 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ÜMMET KANDOĞAN (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekillerinin vermiş olduğu anayasa değişikliğiyle ilgili kişisel görüşlerimi açıklama üzere söz aldım. Öncelikle, böyle bir anayasa değişikliğiyle ilgili verilen teklifin gerekçesinin son derece doyurucu olması lazım; çünkü, yapılan, Türk Milletini çok yakından ilgilendiren bir anayasa değişikliği. Böyle bir anayasa değişikliğini teklif eden milletvekillerinin, gerekçelerinde buna niye ihtiyaç duyduklarını çok açık ve net bir şekilde, hem Türkiye Büyük Millet Meclisine hem de kamuoyuna duyurmaları gerekir. Ancak, gerekçe elimde. Gerekçede sadece bir tek paragraf var; niçin böyle bir değişiklik ihtiyacı çıkmış. O gerekçeyi de, müsaadenizle, okumak istiyorum. "Üst Kurul üyelerinin atanmasında, diğer düzenleyici ve denetleyici kurumlardan farklı olarak, Bakanlar Kurulunun yerine Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkili kılınmasında zorunluluk bulunmaktadır." Bu zorunluluğun ne olduğu, yine, bu genel gerekçede, bizleri tatmin edecek bir şekilde açıklanmamıştır ve yine bu paragrafın sonunda "bu seçimde siyasî parti gruplarının adaylarının adalete uygun bir oranda belirlenmesi gerekmektedir..." Bu kadar önemli bir anayasa değişikliğiyle ilgili olarak öne sürülen gerekçe bu. Şimdi, ben, niye bu kadar gerekçede zorlandıklarını araştırdım; karşıma da şu çıktı: Daha önce, Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bu kanunla ilgili olarak, 117 milletvekilinin imzasıyla, Anayasa Mahkemesinde yürürlüğün durdurulması ve iptal davası açılmış. O davada tanıdık isimler var. O isimlerin başında Sayın Mehmet Ali Şahin ve 117 milletvekilinin imzası var. Şimdi, ben, bakıyorum, o 117 milletvekilinden 50 küsuru şu anda Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda, bizlerle beraber; yani, 2002 yılında bu kanunun yürürlüğünün durdurulması ve iptaliyle ilgili olarak dava açan milletvekilleri, hep tanıdık isimler. Şu anda, Mecliste bizlerle beraber olan isimler, hangi maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürmüşler; 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi; okuyorum: "Siyasî parti gruplarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda gösterilecek ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda seçilecek 5..." Ne yapmış Anayasa Mahkemesi bu itiraz üzerine? Sayın Burhan Kuzu Hocamı ben dikkatle dinledim. Sayın Burhan Kuzu da bir yanlışlık yaptı "önce yürütmenin durdurulması kararı verdi, sonra iptal etti" dedi. Tam tersine Sayın Hocam, önce iptal kararı verdi Anayasa Mahkemesi... O iptal kararının da gerekçesini sizlere okumak istiyorum: "...şu tarih sayıyla Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, bu kuralların uygulanmasından doğacak sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların önlenmesi ve iptal kararının sonuçsuz kalmaması için kararın Resmî Gazetede yayımlanacağı güne kadar yürürlüklerinin durdurulması." Anayasa Mahkemesi, bu o kadar önemli bir kanun, ben bunu iptal ediyorum... Ancak, biliyorsunuz, Anayasa Mahkemesi kararlarının yürürlüğe girmesi için Resmî Gazetede yayımlanması gerekiyor, Resmî Gazetede yayımlanması zaman aldığı için, yürürlüğünün durdurulması kararını da veriyor o kararın içinde. O bakımdan, değerli milletvekilleri, şimdi, Sayın Burhan Kuzu Hocam şunu söyledi, şurada Anayasa Komisyonu raporunda: "Komisyon Başkanı -Sayın Burhan Kuzu- teklifle RTÜK üyelerini seçmenin Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevleri arasına alındığını, bu şekilde Anayasa Mahkemesi iptal kararının gereğini yerine getirdiği..." Hayır Sayın Hocam, böyle bir şey yok. Anayasa Mahkemesi bu kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendini iptal ediyor, yürürlüğünün durdurulması kararını veriyor; yani, sizin yaptığınız, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gereğini yerine getirmek değil. Anayasa Mahkemesi, zaten Türkiye Büyük Millet Meclisinin 5 üyeyi bu şekilde seçmesini iptal ediyor, yürürlüğünü durduruyor. Siz, Anayasa Mahkemesinin oybirliğiyle -bunun da altını çizmek istiyorum, oybirliğiyle- alınmış olan bir kararı üzerine, yeniden, bu sefer, 9 üyenin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ve siyasî parti gruplarının göstereceği adaylar arasından seçileceği... Sayın Burhan Kuzu Hocam "dünyada böyle örnekler var" dedi ve üç örnek saydı; ama, saydığı üç örnek de bizimkiyle uzaktan yakından ilgisi olmayan örnekler. Hiç bizimkine benzemeyen örnekler Sayın Kuzu Hocam. Yani, değerli milletvekilleri, dünyanın hiçbir yerinde örneği yok. Şimdi, bu Mecliste 25 civarında grubu olmayan siyasî parti milletvekilleri var, bağımsız milletvekilleri var. Bizim irademizin üzerine iki parti grubu nasıl bir ipotek koyabilir?! Ben bir milletvekili olarak, bağımsız bir milletvekili olarak, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunun gösterdiği, Cumhuriyet Halk Partisi Grubunun gösterdiği adaylara oy vermek mecburiyetinde miyim?! AGÂH KAFKAS (Çorum) - Verme... ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Yani böyle... Değerli milletvekilleri, varsa dünyada böyle bir örnek, getiriniz o örneği, Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünden ifade ediniz, ilan ediniz; biz de, böyle bir örnek varsa, o örneğe uygun olarak böyle bir karar verelim, biz de sizinle beraber olalım. Geçmişte, koalisyon hükümetleri döneminde, bankalar bölüşülürdü, paylaşılırdı. Kamu bankalarını bir parti, (A) Bankası, (B) bankası, (C) bankası... Siyasî partiler bu bankaları bölüşürdü. Şimdi yapılmak istenen ne; RTÜK üyelerini de iki siyasî parti grubu bölüşecek. Sayın milletvekilleri, bakınız, RTÜK yeni bir karar aldı bu erotik yayınlarla ilgili olarak; basında hemen bu konu eleştiri malzemesi haline getirildi. Ne dedi basın: RTÜK, Adalet ve Kalkınma Partisi kontenjanından yeniden seçilebilmek için, Adalet ve Kalkınma Partisine hoş görünebilmek için, yıllardan beri devam eden bir uygulamayı bundan onbeş gün önce -bir kararla- bunların durdurulmasıyla ilgili bir karar aldı. Kamuoyunda bu şekilde eleştiriliyor. Şimdi, bundan sonra RTÜK'ün alacağı her kararda -eğer bu şekilde Meclisten geçme söz konusu olacak olursa- oylamalara bakılacak; Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunun gösterdiği kişiler nasıl oy kullanmış, Cumhuriyet Halk Partisi Grubunun gösterdiği kişiler nasıl oy kullanmış; kamuoyu bunu takip edecek. Değerli milletvekilleri, şimdiye kadar, dokunulmazlıklarla ilgili burada çok konuşuldu. Dokunulmazlıklar konuşulurken, Adalet ve Kalkınma Partisinin sözcüleri buraya gelip diyorlardı ki: "Efendim, uzlaşma komisyonu kuralım. Uzlaşma komisyonunda bu meseleyi görüşelim." Şimdi, ben soruyorum: Bu anayasa değişikliğiyle ilgili olarak, Cumhuriyet Halk Partisiyle bir uzlaşma komisyonu kurdunuz mu? Soruyorum, çok açık ve net bir şekilde soruyorum. NEVZAT YALÇINTAŞ (İstanbul) - Yok! ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Şimdi, değerli milletvekilleri, dokunulmazlıkların kaldırılması noktasına gelince "anayasa değişikliğinde uzlaşma komisyonu kurulması lazım, uzlaşma komisyonunun bu konuda karar alması lazımdır" şeklinde ifadelerde bulunacaksınız, ancak, RTÜK gibi hakikaten Türk toplumu için son derece önemli olan ve alacağı her kararın direkt olarak Türkiye'deki yetmiş milyon insanı, yurt dışında milyonlarca vatandaşımızı ilgilendiren böyle önemli bir kurumun seçimini, siz, iki parti grubuna inhisar ettirecek olursanız, bunun tekrar Anayasa Mahkemesinden veya bir başka yerden geri döneceğini rahatlıkla göreceksiniz; çünkü, Anayasa Mahkemesi bu kararını oy birliğiyle almış ve çok enteresandır, bakınız, o kararın bir de geçici 4 üncü maddeyle ilgili bir kararı var, o kararı da okumak istiyorum. Orada, Bakanlar Kurulunun 4 üyeyi seçmesiyle ilgili bölümle Anayasa Mahkemesinin bir kararı yok arkadaşlar. Anayasa Mahkemesinin, Bakanlar Kurulunca belirlenecek 4 üyeyle ilgili herhangi bir kararı yok, orası boşlukta kalmış. Okuyorum: "Geçici 4 üncü maddesi; Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca seçilecek 5 üyesi siyasî parti gruplarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına..." (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun. ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Burayı iptal etmiş. Bundan sonraki, devam eden cümleyi okumak istiyorum; bundan sonraki devam eden cümle şu: "Bakanlar Kurulunca seçilecek üye adaylarıyla ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından Başbakanlığa bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde bildirilir." Bu bölüm aynen duruyor; bu bölüm aynen duruyor; Anayasa Mahkemesinin, bu bölümle ilgili verilmiş herhangi bir kararı yok. Karar, Türkiye Büyük Millet Meclisi grupları tarafından seçilen üyelerin seçiminin Anayasaya aykırı olduğu iddia edilerek bozulan bir karar. Biz, şimdi ne yapıyoruz; Anayasa Mahkemesi 5 üyeyle ilgili kararı bozuyor, iptal ediyor, yürürlüklerinin durdurulmasına karar veriyor; biz, şimdi, 9 üyenin de Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan partiler tarafından seçilmesiyle ilgili bir teklif getiriyoruz, bu teklifi de oraya gönderiyoruz. Bunun haklı ve makul bir izahını yapmanın mümkün olmadığına inanıyorum. CHP Grubu adına konuşan sayın milletvekilimiz, Türkiye Büyük Millet Meclisinin gücünü, bu RTÜK üyeleri bu şekilde seçilirse, arkasına alacakmış... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Son cümle... Türkiye Büyük Millet Meclisinin gücü, bu seçilen üyelerin arkasında olacakmış. Ben, tam tersini söylüyorum; bu milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin gücünü değil, Adalet ve Kalkınma Partisi ile Cumhuriyet Halk Partisinin gücünü arkalarında hissedeceklerdir. Bakınız, biz, Sayıştaya da bu Mecliste üye seçiminde bulunduk. --- **Kaynak gösterme:** Ümmet Kandoğan (Denizli). “Türkiye cumhuriyeti anayasasının bir maddesinin değiştirilmesi hk. (s.s.894)”. TBMM Genel Kurulu, 101. Birleşim tutanağı, 24 Mayıs 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-05-24-turkiye-cumhuriyeti-anayasasinin-bir-maddesinin-degistirilmesi-hk-s (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.