# 4.5.2005 tarihli ve 5344 sayılı türkiye bilimsel ve teknik araştırma kurumu kurulması hakkında kan.değ.yap.dair kanun ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maddeleri gereğince bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi (ss.918 )

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Ümmet Kandoğan (Doğru Yol Partisi, Denizli)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 121. Birleşim
- **Tarih:** 29 Haziran 2005
- **Gündem:** 4.5.2005 TARİHLİ VE 5344 SAYILI TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNİK ARAŞTIRMA KURUMU KURULMASI HAKKINDA KAN.DEĞ.YAP.DAİR KANUN VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MADDELERİ GEREĞİNCE BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ (SS.918 )
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-06-29-4-5-2005-tarihli-ve-5344-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknik-arastirma-k

> Ümmet Kandoğan (Doğru Yol Partisi), 29 Haziran 2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 121. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: 4.5.2005 TARİHLİ VE 5344 SAYILI TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNİK ARAŞTIRMA KURUMU KURULMASI HAKKINDA KAN.DEĞ.YAP.DAİR KANUN VE ANAYASANIN 89 UNCU VE 104 ÜNCÜ MADDELERİ GEREĞİNCE BİR DAHA GÖRÜŞÜLMEK ÜZERE GERİ GÖNDERME TEZKERESİ (SS.918 )); konuşma 491 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

ÜMMET KANDOĞAN (Denizli) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Biraz önce Sayın Bakanımızı dinleme imkânımız oldu. Keşke, Sayın Bakanımız, o konuşmayı, tasarının tümü üzerinde, başlangıçta yapsaydı; söylemiş olduğu hukuk sistemimizdeki o yargı birliği, yüksek yargı organlarıyla ilgili olan hususlar Türkiye Büyük Millet Meclisinde, burada daha fazla tartışılabilseydi.

Sayın Bakanımız, bugüne kadar -Bakanlık olarak- Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesi içerisinde birçok kanun tasarısının Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edilmesinde en büyük etkenlerinden birisidir. Şunu söylemek istiyorum: Evet, Avrupa Birliğinden, gelişmiş ülkelerden, bize yarayan hususlar varsa, ülkemize faydalı olan şeyler varsa, onları, tabiî ki, almak durumundayız.

Değerli milletvekilleri, ben, ilk konuşmamda da söylemiştim, genel gerekçede, hakikaten, çeşitli yerlerden alınan alıntılarla güzel bir genel gerekçe ortaya konulmuş; ancak, bu kanun tasarısı görüşülürken ve bitinceye kadar bu genel gerekçede olması gerekenlerle ilgili ciddî manada bir adım atılamadığını da ifade etmek istiyorum.

Mesela, ne diyordu: "Hâkimlerin görev süresi, bağımsızlığı, güvenliği, alacakları yeterli ücret -bunun da altını çizmek istiyorum, alacakları yeterli ücret- hizmet şartları, emekli aylıkları ve emeklilik yaşı kanunda yeterli biçimde güvence altına alınır." Olması gereken bu; ancak, bu kanun tasarısında böyle bir şeyi görmemiz mümkün olmadı.

Yine, hâkimlerin; bağımsız olmaları ve her türlü çevreden, her türlü nedenle doğrudan veya dolaylı olarak gelebilecek müdahalelerden, tehditlerden, baskılardan, teşviklerden, uygunsuz etkilerden ve sınırlamalardan uzak biçimde olmaları gerektiği ifade ediliyor.

Yine "hâkimlerin statüsü ve maaşlarının, görev onuru ve yüklendikleri sorumluluklara uygun olması sağlanmalıdır" deniyor; ancak, maalesef, bu konuda da, bu kanun tasarısıyla yeterli bir adım atıldığını ifade etmemiz zordur.

Yine, hâkim açığı, siyasî ortam, ulusal hukuktaki boşluklar, iş yükünün ağırlığı gibi…

SALİH KAPUSUZ (Ankara) - Tasarının lehinde mi konuşuyor Sayın Başkan?

ÜMMET KANDOĞAN (Devamla) - Geleceğim, oraya geleceğim.

…makul sürenin aşılması hâlinde, devletlerin sorumlu tutulacağı ifade ediliyor; ancak, bu konuda da ciddî bir adım atılmamıştır.

Yine, Avrupa Birliği Komisyonunun görevlendirdiği uzmanların raporunda, Türkiye'de adlî sistemin verimliliğini ve işlevini artırımının zorunlu bir ihtiyaç olduğu vurgulanmasına rağmen, yine, bu kanun tasarısı, bu konuda ciddî bir katkı sağlayamamıştır.

Son olarak şunu söylemek istiyorum: Türkiye genelinde 2 458 yeni mahkemenin kurulmasına ihtiyaç olduğu yine genel gerekçede ifade ediliyor. Yine, bu konularla ilgili, önümüzdeki günlerde, mutlaka, ciddî adımlar atılması lazım.

Yine, ihtiyaç duyulan hâkim sayısı 3 300. Bu açığın da en kısa zamanda giderilmesi lazım.

Değerli milletvekilleri, tasarıyı genel olarak olumlu buluyorum; ancak, şu noktalarda da bazı eksikler olduğunu da ifade etmek istiyorum: Örneğin, idarî yargıda, hukuk fakültesi dışındaki okullardan mezun olanlar arasından alınmasıyla ilgili objektif bir tespit yapılamamıştır. "Her dönemde ihtiyaç oranında" cümlesi kullanılmıştır; bu, maalesef, ileride, yanlış anlaşılmalara ve tartışmalara sebebiyet verecek bir ifadedir.

Yine, mülakatla ilgili olarak bir yönetmelik çıkarılacağı ifade edilmiştir. Bu çıkarılacak olan yönetmeliğin, mutlaka, objektif kriterlere, kıstaslara bağlanması ve artık, bir daha Türkiye'de imtihanlardan sonra, imtihanlarla ilgili eleştirilerin önünü kapatabilecek ölçüde kriterlerin getirilmesi gerektiği inancındayım.

Yurt dışında üç aydan fazla eğitim görenlerin beş yıl mecburî hizmetle yükümlü tutulmasını da son derece yanlış buluyorum. Önemli olan, mesleğe bunların bağlanmalarını sağlamak için onları özendirecek sosyal ve malî hakların hâkim ve savcılarımıza verilmesidir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

---

**Kaynak gösterme:** Ümmet Kandoğan (Doğru Yol Partisi, Denizli). “4.5.2005 tarihli ve 5344 sayılı türkiye bilimsel ve teknik araştırma kurumu kurulması hakkında kan.değ.yap.dair kanun ve anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maddeleri gereğince bir daha görüşülmek üzere geri gönderme tezkeresi (ss.918 )”. TBMM Genel Kurulu, 121. Birleşim tutanağı, 29 Haziran 2005. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ummet-kandogan-22-2005-06-29-4-5-2005-tarihli-ve-5344-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknik-arastirma-k (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.