# Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile avrupa uzay ajansı arasında dış uzayın barışcıl amaçlarla incelenmesi ve kullanılması konusunda işbirliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun (s.s908)

- **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem)
- **Konuşmacı:** Vahit Erdem (AK Parti, Kırıkkale)
- **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim
- **Tarih:** 23 Mayıs 2006
- **Gündem:** TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE AVRUPA UZAY AJANSI ARASINDA DIŞ UZAYIN BARIŞCIL AMAÇLARLA İNCELENMESİ VE KULLANILMASI KONUSUNDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (S.S908)
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/vahit-erdem-22-2006-05-23-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-avrupa-uzay-ajansi-arasinda-dis-uzayi

> Vahit Erdem (AK Parti), 23 Mayıs 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE AVRUPA UZAY AJANSI ARASINDA DIŞ UZAYIN BARIŞCIL AMAÇLARLA İNCELENMESİ VE KULLANILMASI KONUSUNDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (S.S908)); konuşma 521 kelime.

## Konuşma metni (tutanaktan)

VAHİT ERDEM (Kırıkkale) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; benden önceki değerli Cumhuriyet Halk Partisi sözcüsü üzerine söz aldım; birkaç hususu, eski bir Savunma Sanayii Müsteşarı olarak sizlerle paylaşmak istiyorum.

Uzay sanayii, pahalı bir sanayi, çok yüksek teknolojiyi gerektiriyor. Bir ülkenin, tek başına, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, Rusya seviyesinde bir uzay sanayiini kurmasının mümkün olmadığını evvela ifade etmek istiyorum. Türkiye de, bu çerçevede, uzay sanayiinin pahalılığını, yüksek teknoloji gerektirdiğini dikkate alarak 80'li yıllardan itibaren bu alanda önemli mesafeler katetmiştir.

Kısaca birkaç konu üzerinde duracağım. Biliyorsunuz, TUSAŞ bu maksatla kuruldu (Türkiye Uzay Sanayii Firması) ve bu firmanın altında Türk Uçak Sanayii, Türk Motor Sanayii Eskişehir'de, Ankara'da Türk Uçak Sanayii kuruldu ve Ankara'dakinde 180, birinci etapta 120, ikinci etapta 80 F-16 üretildi. Biraz evvelki arkadaşımızın konuştuğu gibi "efendim, Amerika'yla müşterek konsorsiyum da geldi, bu uçaklar üretildi, çantayı aldı gitti!.." Öyle bir şey yok. Sadece bir genel müdür Amerikalıydı, dört beş yıl Amerikalı genel müdür bu uçak sanayiinin başında bulundu. Sonra, bugünden değil, epey yıldan beri Türk uçak sanayiilerinin hepsinin başında Türk genel müdürler mevcut. Çalışan mühendislerin hepsi de Türk. Orada bir kabiliyet gelişti; orası hem eğitim hem üretim hem teknolojik merkez haline geldi. Hatta, Mürtet'teki F-16 tesislerinde, Türk yapımı, benim de müsteşarlığım zamanında, Türk dizaynı, daha doğrusu, uçak projelendirildi. Yalnız, bir uçağı üretmek, dizayn etmek kolay, dünya pazarında yer almak, onun pazarlamasını yapmak kolay değil; karşımızda dev firmalar var. Eskişehir'deki motor fabrikası, bugün, çeşitli ülkelerle konsorsiyum içerisinde ihracat yapıyor. Aynı şekilde, Mürtet'teki uçak sanayiinde 50'nin üzerinde CASA uçakları, nakliye uçakları üretildi.

Yazılım son derece önemli, belirttiği gibi arkadaşların. 80 öncesi, bizim savaş uçaklarının yazılımı dışarıdan geliyordu. Şunu söyleyeyim: Uçağı satın alabilirsiniz. Eğer, yazılımı satın alıyorsanız, siz, dost ve düşman belirleyemezsiniz. Hangi yazılımı almışsanız, o yazılım size hangi dostu, hangi düşmanı belirliyorsa, siz ancak onunla savaşabilirsiniz. Öyleydi Türkiye… Türkiye'de -belki arkadaşımızın haberi yok- bilhassa savunma sanayiinde yazılım şirketi var. Bugün, biz, kendi yazılımımızı yazıyoruz, F-16'larımıza yüklüyoruz; kimi dost tayin etmişsek, kimi düşman tayin etmişsek… Bu yazılımlar tamamen Türkiye'de yapılıyor.

Tabiî, bunların yeterli olduğunu söylemek istemiyorum. Daha da bu konularda atılım yapmak gerektiği kanaatindeyim. Bilhassa, imalat konusunda, Türkiye, konsorsiyumlar vasıtasıyla bu teknolojiye girmek durumunda ve girmiştir. Mesela, geleceğin büyük uçağı dediğimiz ve sonradan ismi değişerek Avrupa stratejik nakliye uçağının konsorsiyumunda Türkiye. Önemli miktarda pay sahibi olarak, konsorsiyumunda, 400M dediğimiz Airbus uçağı 2012'de imalatı tamamlanarak hizmete, uçuşa başlayacak. Türk uçak sanayii bu konsorsiyumun içerisinde. Yani, öyle fazla da küçümsemeyelim. 1980'lerin ortasından, hatta 80'lerin başından itibaren bugüne kadar Türkiye uzay sanayiinde, uçak sanayiinde büyük mesafe kat edildi. Elmadağ'da roket fabrikası var; onu da uzay sanayii sayabiliriz. Türkiye roket üretecek kabiliyette bugün; belli mesafelerde -şimdi, onun detayına burada girmek istemiyorum- roket üretecek de kabiliyette.

Onun için, gayet tabiî, önümüzde kat etmemiz gereken daha çok mesafeler var. Biz çok iyiyiz, vesaire demek istemiyorum; ama, gelinen mesafeyi de görmemiz gerektiği kanaatindeyim.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun Sayın Erdem.

VAHİT ERDEM (Devamla) - Sayın Başkan, bir iki cümleyle tamamlıyorum.

Bu anlaşma da, zaten mevcut Hükümetin uzay sanayiine verdiği önemin bir sonucudur. Bu anlaşmayla da, Türkiye, TÜBİTAK'la ve diğer araştırma müesseseleriyle bu alanda yeni projelere, yeni araştırmalara gireceği kanaatindeyim.

Bu duygularla, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)

---

**Kaynak gösterme:** Vahit Erdem (AK Parti, Kırıkkale). “Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile avrupa uzay ajansı arasında dış uzayın barışcıl amaçlarla incelenmesi ve kullanılması konusunda işbirliği anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun (s.s908)”. TBMM Genel Kurulu, 105. Birleşim tutanağı, 23 Mayıs 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/vahit-erdem-22-2006-05-23-turkiye-cumhuriyeti-hukumeti-ile-avrupa-uzay-ajansi-arasinda-dis-uzayi (erişim: 1 Kasım 2026).

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.