# Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Yaşar Karayel (AK Parti, Kayseri) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim - **Tarih:** 26 Mayıs 2010 - **Gündem:** KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/yasar-karayel-23-2010-05-26-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d > Yaşar Karayel (AK Parti), 26 Mayıs 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KOOPERATİFLER KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI (S.S.496)); konuşma 697 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) YAŞAR KARAYEL (Kayseri) – Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; görüşülmekte olan 496 sıra sayılı Kanun Teklifi üzerinde söz almış bulunuyorum. Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Bu kanun teklifi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanarak gündeme gelmiştir. Yapı kooperatifleri, temel kuruluş amacına uygun bir şekilde, planlı ve bilinçli olarak ele alındığında, kendi imkânlarıyla, bulunduğu bölgenin konut, sanayi ve benzeri ihtiyaçların karşılanması ve başta inşaat sektörü olmak üzere ülke ekonomisine kazandırdığı birçok olumlu yönleri mevcuttur. Özellikle konut yapı kooperatiflerinin, ülkemizdeki konut yapımında açığın kapatılmasında ve özellikle dar ve orta gelirli vatandaşların konut sahibi olmasında önemli rolü bulunduğu hepimiz tarafından malumdur. Ayrıca son dönemlerde küçük sanayi siteleri ve ticaret alanlarının da bu yöntemle oluşturulduğu görülmektedir. Günümüzde birçok yapı kooperatifinde bilinçli veya bilinçsiz olarak alınan kararlar ve imar mevzuatı yönünden denetim eksikliği neticesinde imar mevzuatına aykırı uygulamalar hem üyeler bakımından mağduriyete hem de sağlıklı yapılaşma ve şehircilik ilke ve esasları bakımından mahzurlara sebep olmaktadır. Yapı kooperatiflerinin, bölgenin nâzım ve stratejik gelişme planlarına göre belirlenen konut, sanayi ve benzeri arazi kullanım kararlarına uygun alanlarda kurulması, yapılaşmalarının ve sosyal donatı alanlarının buna göre yapılması şarttır. Bu yapılaşmaların uygun olarak tamamlanması hâlinde planlı kentleşme sürecine de katkısı malumdur. Arazi tahsisi dahil olmak üzere, planlamadan projelendirmeye, ruhsattan kat mülkiyetine geçiş ve kooperatifin feshine kadar geçen süreçte, yapı kooperatiflerinin, mahallî teşkilatları bulunan merkezî idare birimlerince sürekli kontrol ve denetim altında tutulması da doğrudur. Vatandaşların kooperatiflere olan güveninin yeniden kazandırılması, dar gelirlilerin konut sahibi olması, ilk tesis maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı ticari faaliyetlere katılmayan vatandaşların ticari faaliyetlere katılmasının özendirilmesi sağlanmalıdır. Yapı kooperatiflerinin modern şehirleşme, planlama, imar mevzuatına uygun yapılaşma, yapı denetimi, ısı yalıtımı, sertifikasyon ve bunlarla ilgili her türlü denetiminin Bayındırlık Bakanlığı tarafından yapılacak olması, yapı kooperatiflerinin de Bayındırlık Bakanlığına devredilmesi bakımından uygundur. Ülkemizde 26 türde yaklaşık 90 bin kooperatifin olduğu daha önceki konuşmacılar tarafından da ifade edildi. Kooperatiflerin yüzde 14'ü Tarım Bakanlığının, yüzde 86'sı ise Sanayi Bakanlığının hizmet alanını kapsamaktadır. Bunların büyük çoğunluğu da yapı kooperatifleridir. Günümüzde birçok yapı kooperatiflerinde imar mevzuatına aykırı uygulamalar hem üyeler açısından mağduriyete, hem de şehircilik ilke ve esasları açısından problemlere sebep olmaktadır. Bu sebeplerden dolayı yapı kooperatiflerinin Bayındırlık ve İskân Bakanlığının, teknik uygulamaları açısından, kapsamı içerisinde olması doğrudur. Bu düzenlemelerle, yapı kooperatifleri iş ve işlemleri ve işleyişleri bakımından her türlü faaliyet ve denetimleri Bayındırlık Bakanlığınca, tarımsal amaçlı kooperatifler de Tarım Bakanlığınca denetlenecektir. Organize sanayi bölgeleri başta olmak üzere sanayi sitelerinin yapılaşması da yine Sanayi Bakanlığınca kontrol edilmeye devam edilecektir. Bu kanunla, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun Ticaret Bakanlığınca başlatılmış ve planlanmış iş ve işlemleri, bunlara dahil hak ve yetkiler ve görevler de Bayındırlık Bakanlığına devredilmiş olacaktır. Devir işlemi gerçekleştirildikten itibaren Sanayi ve Ticaret Bakanlığının taraf olduğu her türlü iş ve işlem ve sözleşmelere Bayındırlık Bakanlığı muhatap olacaktır. Bu devirlerde her türlü işleme ilişkin evrak ile dava dosyaları ve malzemelerin devri, her iki bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar dâhilinde olacaktır. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bu kanunla verilen görevleri yürütmeye hazır hâle gelene kadar hizmetine ihtiyaç duyulan personel, her türlü özlük hakları saklı kalmak kaydı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığında kalacak, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı emrinde görevlendirilecektir. Kooperatifler Kanunu’ndaki bu düzenlemeler, kooperatifçiliğin sorunlarını çözmek için az da olsa bir katkı sağlayacaktır. Türk ekonomisindeki gelişmeler ve kamu yönetimindeki yeniden yapılanmalar ve AB uyum çalışmaları gibi dönüşümler tamamlandığında kooperatifçiliğin hukuki alt yapısının ve örgütlenme biçiminin de yeniden ele alınması ve Kooperatifler Kanunu’nda geniş kapsamlı bir değişiklik çalışması yapılması şarttır. Kooperatifçiliği bir istismar aracı olmaktan çıkartıp üyelerinin hak ve hukukunu gözeten gerekli denetimlerin yerindelik esasına uygun olarak yapılmasını sağlamak, mektup ve vekâletle oy kullanma esaslarının yeniden disiplinize edilmesi şarttır. Kooperatiflerde yöneticilerin istismarlarına mani olmak için ortak sayısı 500’den fazla olan kooperatiflerde yönetim ve denetim seçimleriyle ilgili yetkinin ilgili seçim kurulu denetçileri tarafından gizli oy, açık tasnif ile yapılması istismarları önleyici olacaktır. Kooperatiflere ve üst kuruluşlarına kredi veren kurum ve kuruluşlar, verilen kredilerin amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, projelerin uygun olup olmadığı, teknik özelliklerinin ve kalitesi açısından da mutlaka denetlenmesi gerekmektedir. Bu denetimlerde kooperatif ve üst birliklerinde bu kuruluşlara ait mal, para ve para hükmündeki kıymetli evraklar, defter ve belgeler, istenildiğinde denetçilere ve müfettişlere gösterilmesi de mecburi olacaktır. Bu kanunla birlikte Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yeniden yapılandırılması ve teşkilat kanununun bir an önce çıkarılması da gereklidir. Kanunun hayırlara vesile olması dileğiyle hepinizi saygıyla selamlıyorum. --- **Kaynak gösterme:** Yaşar Karayel (AK Parti, Kayseri). “Kooperatifler kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.496)”. TBMM Genel Kurulu, 107. Birleşim tutanağı, 26 Mayıs 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/yasar-karayel-23-2010-05-26-kooperatifler-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-d (erişim: 28 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.