# Karayolu taşıma yönetmeliği çerçevesinde mağdur olan nakliye kooperatiflerinin sorunları konusunda - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Yaşar Tüzün (CHP, Bilecik) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim - **Tarih:** 9 Kasım 2004 - **Gündem:** KARAYOLU TAŞIMA YÖNETMELİĞİ ÇERÇEVESİNDE MAĞDUR OLAN NAKLİYE KOOPERATİFLERİNİN SORUNLARI KONUSUNDA - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/yasar-tuzun-22-2004-11-09-karayolu-tasima-yonetmeligi-cercevesinde-magdur-olan-nakliye-kooperati > Yaşar Tüzün (CHP), 9 Kasım 2004 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: KARAYOLU TAŞIMA YÖNETMELİĞİ ÇERÇEVESİNDE MAĞDUR OLAN NAKLİYE KOOPERATİFLERİNİN SORUNLARI KONUSUNDA); konuşma 736 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) YAŞAR TÜZÜN (Bilecik) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Karayolu Taşıma Yönetmeliğiyle mağdur edilen kooperatiflerin ve kamyoncuların sorunlarını dile getirmek üzere, gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, bildiğiniz üzere, ülkemizde yük taşımasının yüzde 88'i, yolcu taşımasının ise yüzde 96'sı karayoluyla yapılmaktadır. Yıllardır bu sektörde çalışan nakliyecilerimiz mağdur olmuş, sorunlarını zaman zaman dile getirmişlerdir. Buna istinaden, 59 uncu hükümet, bu konudaki 4925 sayılı Kanunu 10.7.2003 tarihinde Meclisten çıkarmıştır. Ülkemizin geleceğinde taşıma sektörünün kurumsallaşması, bireysellikten kurtulması, mesleğe girişin kontrol edilmesi, taşıma yapan kurumların eğitim, sermaye ve araç yönüyle güçlendirilmesi, taşımanın belgeye bağlanması ve disiplin altına alınması, nakliyecileri umutlandırmış ve heveslendirmiştir. Görüyoruz ki, bu yönetmelik, nakliyecilerin umutlarını söndürmüş, heveslerini de kursaklarında bırakmıştır. Bu yönetmelik, yük taşımacılığı yapan, Türkiye genelinde 495 adet, Bilecik İlimizde 8 adet kamyoncular kooperatifini kapatma noktasına getirmiştir; Bilecik İlinde 735 kamyoncu üyemizi, Türkiye genelinde ise yüzbinlerle telaffuz edilen kamyoncu esnafımızı perişan etmiştir. Nakliyecilerin yıllardan beri süregelen sorunlarını çözmek için 4925 sayılı Kanunu çıkarıyoruz, 1163 sayılı Kooperatifler Yasasını yok sayıyoruz, Türk Ticaret Yasasını ve Anayasayı ihlal ediyoruz. Değerli arkadaşlar, bu çıkarılan yönetmelikle de görüldüğü gibi, bakanlıklar arasında eşgüdümün olmadığı, bir kez daha ortaya çıkmıştır. Ulaştırma Bakanlığının çıkarmış olduğu Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesindeki 1163 sayılı Kooperatifler Kanunuyla örtüşmeyerek, bazı maddelerinin aykırı olduğu da görülmüştür. Bu yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesinde geçen "özmal" tanımı, 1163 sayılı Kooperatifler Yasasına aykırıdır. Yönetmelikte "yetki belgesi sahibi adına motorlu araç tescil ve motorlu araç trafik belgelerinde kayıtlı taşıtlar" tanımı yapılmaktadır; oysa, kooperatifler bir emek birliğidir; kooperatif adına tescilli kamyon yoktur, olmamalıdır. Bu yönetmeliğe göre, kooperatif üyeleri, sahip oldukları araçları kooperatif adına tescil ettirmeye, yani, ortaklar, kamyonlarını kooperatifin özmalı yapmaya mecbur edilmektedir. Bu durum, 1163 sayılı Yasaya aykırıdır; aynı zamanda, Anayasanın örgütlenme, çalışma ve sözleşme yapma haklarına da aykırıdır. Değerli arkadaşlar, yine, aynı yönetmeliğin 17 nci maddesinde araçlara yaş haddi getirilmiştir. "19 yaşından büyük araçlar nakliyecilikte kullanılamayacak" denilmektedir. Aynı zamanda, 1985 model araç ile 2004 model araç aynı statüde tutulacaktır; yani, her iki kamyon aynı tonajı taşıyacaktır. Bu, doğru bir yaklaşım, doğru bir yönetmelik değildir. Yine aynı yönetmeliğin 13 üncü maddesi, yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları kısmında, K1 belgesi alınabilmesi için, gerçek kişilerin kendi adlarına kayıtlı 25 ton istiap haddinde araç, kooperatiflerin ise 75 ton istiap haddinde eşya... (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın lütfen. YAŞAR TÜZÜN (Devamla) - ... taşımaya mahsus özmal ticarî taşıt filosu olması mecburiyetini getirmiştir. Değerli arkadaşlar, 25 ton istiap haddinde bir kamyon, ne uluslararası trafikte ne de Türkiye'de mevcuttur. 25 tonluk kamyon dayatması, tek bir kamyonla taşıma yapma imkânını nakliyecilerimizin elinden almıştır. "Birden fazla aracın olacak, ondan sonra taşımacılık yapacaksın" denilmektedir. Elindeki kamyonun borcunu zar zor ödeyen, ekmek kavgasının peşinde koşan, yarı aç yarı tok yaşayan, yaşam mücadelesi veren namuslu, dürüst insanlara "bir kamyon daha al, borca gir, sonra da bat, iflas et" denilmektedir. Bu bireysel kamyonculara yapılan haksızlık kooperatiflere de yapılmaktadır. Kooperatiflere de "75 tonluk araçlara sahip filonuz olacak" denilmektedir. Bu dayatma, kooperatifçiliğin yapısına ve yasasına aykırıdır. Değerli arkadaşlarım, kooperatifler bir emek birliğidir, hakları ve menfaatları koruma çatısıdır. Türkiye'de kooperatifçiliğin işlev kazandığı alanlardan birisi ve en önemli olanı da taşıma kooperatifleridir; çünkü, bu bir ihtiyaçtan kaynaklanmıştır. Şimdi ise, bu kooperatiflere darbe vuruluyor, kapatılma konumuna getiriliyor. Bu, çok büyük haksızlık ve insafsızlıktır. Türkiye'de fazla kapasite mevcut iken, kooperatiflere "75 tonluk özmalınız olacak" diyoruz. Diğer bir tabirle 1'i 5 yapıyoruz; yani 1 kamyonu olan bir esnafımıza "5 kamyon al" diyoruz. 1 kamyonun borcunu zor ödeyen bir kooperatifin, 5 kamyon alıp da borcunu ödemesi imkânsızdır. Bu borcu neyle ve nasıl ödeyeceğini sormuyoruz; hiç, işin ekonomik ve sosyal maliyetini düşünmüyoruz. Ayrıca, kooperatifler, şu anda ihalesini aldığı ve sözleşmesini yaptığı işlerin nakliyesini, bu yönetmeliğe göre, yapamayacaktır. Bu durum, hukukî imkânsızlıklar doğuracak, bunun sonucu oluşan zararın giderilmesi de hukuken mümkün gözükmemektedir. Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; bu yönetmelik, kamyoncuları çok sarsmıştır; zaten çok zor durumda olan nakliyecileri bitirme noktasına getirmiştir. Yetki belgesi vereceğiz diye, nakliyecilerden, 24 Kasım tarihine kadar müracaatları halinde 1 milyar, 24 Kasımdan sonraki müracaatlarda ise 1 500 000 000 lira yetki belgesi harcı istenilmektedir. Hazineye para toplayacağız diye, açığı kapatacağız düşüncesiyle, bir somun ekmeğin peşinde koşan, eski araçlarla zar zor yaşam mücadelesi veren, borç içinde yüzen, senedini çıkaracağım diye canını dişine takan kamyonculara bu yapılan reva mıdır değerli arkadaşlar?! Zaten iş yok. Akaryakıt fiyatları, sadece bu dönemde, yani AKP İktidarı döneminde yüzde 30 artmış, arabalar takozda... Siz düşünüyorsunuz ve dönüyorsunuz, nakliyeci esnafından 1 milyar veya 1 500 000 000 lira daha para istiyorsunuz değerli arkadaşlar. Yani, kamyonculara... --- **Kaynak gösterme:** Yaşar Tüzün (CHP, Bilecik). “Karayolu taşıma yönetmeliği çerçevesinde mağdur olan nakliye kooperatiflerinin sorunları konusunda”. TBMM Genel Kurulu, 15. Birleşim tutanağı, 9 Kasım 2004. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/yasar-tuzun-22-2004-11-09-karayolu-tasima-yonetmeligi-cercevesinde-magdur-olan-nakliye-kooperati (erişim: 1 Kasım 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.