# Askeri mahkemeler kuruluşu ve yargılama usulü kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı ve milli müdafaa mükellefiyeti kanununda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısı; denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün, askeri öğrencilerden başarı gösteremeyenler hakkında kanun, türk silahlı kuvvetleri personel kanunu, harp okulları kanunu ve gülhane askeri tıp akademisi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; izmir milletvekili kamil erdal sipahi'nin, bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; ankara milletvekili zekeriya akıncı ve antalya milletvekili osman kaptan'ın, bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:501) - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Zekeriya Akıncı (CHP, Ankara) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim - **Tarih:** 18 Haziran 2010 - **Gündem:** ASKERİ MAHKEMELER KURULUŞU VE YARGILAMA USULÜ KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI VE MİLLİ MÜDAFAA MÜKELLEFİYETİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN, ASKERİ ÖĞRENCİLERDEN BAŞARI GÖSTEREMEYENLER HAKKINDA KANUN, TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONEL KANUNU, HARP OKULLARI KANUNU VE GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ; İZMİR MİLLETVEKİLİ KAMİL ERDAL SİPAHİ'NİN, BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ; ANKARA MİLLETVEKİLİ ZEKERİYA AKINCI VE ANTALYA MİLLETVEKİLİ OSMAN KAPTAN'IN, BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ (S.S.:501) - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/zekeriya-akinci-23-2010-06-18-askeri-mahkemeler-kurulusu-ve-yargilama-usulu-kanunu-ile-bazi-kanun-ve > Zekeriya Akıncı (CHP), 18 Haziran 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: ASKERİ MAHKEMELER KURULUŞU VE YARGILAMA USULÜ KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI VE MİLLİ MÜDAFAA MÜKELLEFİYETİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI; DENİZLİ MİLLETVEKİLİ ALİ RIZA ERTEMÜR'ÜN, ASKERİ ÖĞRENCİLERDEN BAŞARI GÖSTEREMEYENLER HAKKINDA KANUN, TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONEL KANUNU, HARP OKULLARI KANUNU VE GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ; İZMİR MİLLETVEKİLİ KAMİL ERDAL SİPAHİ'NİN, BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ; ANKARA MİLLETVEKİLİ ZEKERİYA AKINCI VE ANTALYA MİLLETVEKİLİ OSMAN KAPTAN'IN, BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ (S.S.:501)); konuşma 1.289 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) CHP GRUBU ADINA ZEKERİYA AKINCI (Ankara) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; çok çeşitli konularda değişiklik yapılmasını öngören ve yeni yapılanmaları, yeni uygulamaları getirmekte olan çok kapsamlı bir yasa düzenlemesini görüşmekteyiz. Burada Seferberlik Kanunu’ndan tutunuz, askerî mahkemelerin kuruluşu ve yargılama usulüne, Askerî Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkındaki Kanun’dan uzman erbaşların bazı konularda durumlarının iyileştirilmesine kadar çok çeşitli konularda yasa düzenlemesi yapmaktayız. Umut ediyorum ki biraz sonra yapılan görüşmelerin sonrasında yeni bazı düzenlemelerle belki çok daha önemli sorunları da çözme imkânımız olacak. Bunlardan bir tanesi kuşkusuz “telefon suçları” olarak tanımlanan suçlar olacaktır. Bu düzenlemelerin bir kısmı değerli arkadaşlarım, teknik konular. Yani, silahlı kuvvetlerin işleyişinin daha hızlı, daha verimli ve daha yararlı olması hedefleniyor burada. Örneğin “Millî Müdafaa Mükellefiyeti” diye tanımladığımız, hepimizin “Seferberlik Kanunu” diye bildiği Kanun’la bugüne kadar bütçeye gereksiz yükler getirmekte olan kimi uygulamalar kaldırılıyor ve yeni bir düzenleme getiriliyor. Askerî Hava Lisesi öğrencileri ile Deniz Lisesi öğrencileriyle ilgili düzenlemeler var. Yine aynı şekilde, uzun süreden beri belirgin bir haksızlık olarak orta yerde duran Gülhane Askerî Tıp Fakültesi öğrencilerinin teğmen maaşı alabilmelerini öngören yeni bir düzenleme de var. Yine, mayın arama ve tarama, temizleme sırasında malul olanlarla, ölenlerin dul ve yetimlerinin de kimi haklardan yararlanabilmesine olanak sağlayan, özlük hakları farklılıklarının giderilmesini sağlayan düzenlemeler var ve daha başkaca birçok konuda da düzenlemeler getirmekteyiz. Bunların içinde bir tanesine özellikle dikkatinize çekmek istiyorum. Bunlardan en önemlilerinden bir tanesi de askerî mahkemelerin kuruluşuna dönük olan düzenleme. Kısa bir bilgi: 353 sayılı Askeri Mahkemelerin Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu’nda, 2’nci maddeye göre, bu askerî mahkemelerde bugüne kadar 2 hâkim 1 subay bulunmaktaydı. Şimdi yapmış olduğumuz düzenlemede ise mahkeme heyetinin tümünün hâkimlerden oluşmasını sağlamaktayız. Bunu belki Avrupa Birliği uygulamalarına uyum adına da yapıyor olabiliriz ama sonuç itibarıyla baktığımızda, askerî mahkemelerde, 2’nci maddenin değiştirilmesi yoluyla, 3 askerî hâkimden, 3’ü de hâkim olan askerden kurulmasını hükme bağlamaktayız. Burada benim dikkatinizi çekmek istediğim konu şu: Yani bir taraftan “Tamam, işin uzmanları olacak, bir uyum sağlanacak, askerî mahkemelerin 3 üyesi de hâkimden oluşacak.” diyoruz, subayları çıkarıyoruz mahkemelerden ama hepiniz hatırlayacaksınız, çok kısa bir süre önce de yaptığımız bir Anayasa değişikliği düzenlemesi de Sayın Cumhurbaşkanına yoldan geçen herhangi bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşını Anayasa Mahkemesine üye yapma hakkını veriyordu ve bunu içine sindirenler vardı. Şimdi, bir tarafta silahlı kuvvetler kendi mahkemelerini kurarken 3 üyenin de hâkim olması şartını koyuyor ama öbür taraftan, her türlü yol denenerek, en ince hülle yöntemleri kullanılarak Anayasa Mahkemesine kafamıza göre 1 yedek üye gösterdik atamak için; bin türlü şeyler yapıyoruz. Buradaki çelişkiye dikkatinizi çekmek istiyorum. Eğer biz Avrupa Birliğine uyum sağlayacaksak yani sadece askerî mahkemelerin düzenlenmesi sırasında değil, Anayasa Mahkemesinin düzenlenmesinde, oluşmasında da Avrupa’yı bir parça kendimize örnek alabilmeliyiz. Burada “Askerlerin 3’ü de hâkim olsun.” derken “Siviller, yoldan geçen, bu işle hiç ilgisi olmayan Ahmet Efendi de Anayasa Mahkemesine üye olabilir.” diyorlarsa burada bir gariplik vardır diye dikkatinizi çekmek ve özellikle iktidarı da uyarmak istiyorum. AHMET İYİMAYA (Ankara) – Fransa’da aynen var. ZEKERİYA AKINCI (Devamla) – Onları çok konuştuk Sayın İyimaya, onları çok konuştuk. Ayrıca, bu düzenlemelerin bir kısmı sadece teknik düzenlemeler olma durumunda değillerdir. Birtakım sorunlar biliyorsunuz neredeyse toplumda sosyal yaralar hâline dönüştü. Bu yasa düzenlemeleriyle bu yaraları da bir parça iyileştirme şansını bulacağız, bu sorunları da çözeceğiz. Bir örnek vermek istiyorum değerli arkadaşlarım: Bende var, hiç kuşkum yok size de geldi çok sayıda faks ve mektuplar, burada özellikle ailelerden ve askerî öğrencilerden gelen mektupların hemen hemen içeriği aynıydı. Hepsi, askerî okullardan çeşitli nedenlerle ayrılan öğrencilerin yükümlü oldukları masraflara ilişkin konularda düzenlenme yapılması zorunluluğuydu. Sorun ne? Sorun şu: Çeşitli nedenlerle askerî okuldan ayrılan öğrencilere biliyorsunuz bir senet veriyorlar. Bu senetlerde, 2003-2006 yılları arasında ne yazık ki -yükleme senetlerinde- personel ve amortisman giderleri de ilave edilmiş. Oysa daha önce çıkarılmış olan yasa düzenlemesinde, 3/9/1985 günkü Resmî Gazete’de yayınlanan düzenlemede ödettirilecek masraflar tek tek sayılmış ama personel ve amortisman giderleri sayılmamış. Bir büyük haksızlık, bir dengesizlik, eşitsizlik. 2003 ve 2006 yılları arasında askerî okullardan ayrılmak durumunda olan öğrencilere amortisman ve personel giderleri ilave edilmiş. Ama o kadar garip ki bu masrafların hemen hemen yüzde 50’sini de bu personel ve amortisman giderleri teşkil ediyor. Hâlbuki bu iki kalem masraf, devlet açısından sabit gider olup, askerî okuldan çıkarılan veya ayrılan öğrencilerin ayrılması veya öğrenimine devam etmesi nedeniyle azalan veya artan masraflar değildi. Yani 2002’de giren öğrenci, tahminen 19 milyon civarında bir para ödemek zorunda kalıyorsa, aynı okula 2003 yılında girmiş ve ayrılmak zorunda kalmış bir öğrenci neredeyse 35-40 bin lira civarında bir para, yani milyar para ödemek zorunda kalıyor idi. Şimdi, bu yasa düzenlemesiyle, bu öğrencilerimiz arasında ödeyecekleri giderler açısından, masraflar açısından ortaya çıkmış olan eşitsizliği de kaldıracağız. Yaklaşık, bu ödemeler yüzde 50 civarında azalacaktır, personel ve amortisman giderlerinin düşürülmesiyle. Bunun da okullarında daima başarılı olmuş ve kendilerine askerliği bir meslek olarak seçmiş genç çocuklarımızın yaşadıkları ve ailelerin yaşadıkları zorlukların aşılması için önemli bir düzenleme olduğu kanaatindeyiz. Bu nedenle de Denizli Milletvekili arkadaşımızın gayretlerine de, Sayın Ertemür’e de özellikle teşekkür etmek istiyorum. Bir başka önemli düzenlememiz, değerli arkadaşlarım, hepiniz biliyorsunuz, uzun bir süreden beri Türkiye çok önemli bir terör sorunu yaşamakta ve terörle mücadele içerisinde de son yıllarda etkin olarak kullanılmakta olan personelimizin başında 3269 sayılı Yasa’yla istihdam edilmiş olan uzman erbaşlar gelmektedir. Hiç kuşku yok, uzman erbaşlarımız en zor koşullarda, canları pahasına daima bu mücadelenin, terörle mücadelenin en önünde ve en etkin yerlerinde ön aldılar, yer tuttular ve bunların bugün sayıları 60 bin civarında. Yaklaşık 30 bin civarında yurttaşımızın da uzman erbaşlıktan ayrılmış olduklarını düşünürsek, aileleriyle birlikte tümünün yaklaşık 400 bin kişilik bir geniş yurttaş topluluğunu oluşturduğunu dikkatinize sunmak isterim. Ama bunlar, çok önemli bir sorun yaşadılar bugüne kadar, inşallah, bu akşam yapacağımız düzenlemelerle onların bu sorunlarını da çözeceğiz. Çünkü onlar, bugüne kadar bu görev süreleri içerisinde ortaya çıkan çeşitli sorunlarının çözümü için kurmuş oldukları Emekli Uzmanlar Derneği aracılığıyla çok çeşitli çabalar gösterdiler, yasalara saygılı bir biçimde, sabırlı ve kararlı bir biçimde bu sorunların çözümünü talep ettiler. Bazen ek gösterge istediler, bazen sosyal tesis taleplerini dile getirdiler. Ama bugün yapacağımız düzenleme onların mazeret izinlerinin yıllık izinlerinden düşülmesini ortadan kaldıracak ve bir de malul, gazi uzman erbaşların tıpkı subay, astsubay, uzman jandarmalarda olduğu gibi göreve devam edebilmelerine kimi koşullarda olanak sağlayacaktır. Kuşkusuz bu düzenlemelerin her biri uzman erbaşlarımız için önemli ama hepimiz biliyoruz, sizler de biliyorsunuz, uzman erbaşlarımızın en temel sorunu, hiç kuşkusuz, bildik tanımıyla, emeklilik sorunu. Yani kırk beş yaşına kadar yirmi beş yıl boyunca da hizmet etmiş olsalar, kırk beş yaşında yasal olarak orduyla ilişkileri kesildiği andan itibaren, deyim yerindeyse, sudan çıkmış balığa dönüyorlar ve tam bir çaresizlikle, tam bir açmazla yüz yüze kalıyorlar çünkü bunca hizmetlerine karşılık emekli olabilmeyi hak edemiyorlar. O yüzden arkadaşlarım, sizler de biliyorsunuz, dışarıda da sohbet ettik, her birimize, kim bilir günde kaç tane, askerlikten ayrılmış uzman erbaş iş bulma umudu ve talebiyle geliyor ama tek tek bulunabilecek işlerin bu büyük kitlenin sorununu çözebilmesi mümkün değil. Hatta şu anda görev yapmakta olan sözleşmeli subay ve astsubayların da en büyük sorunu olmaya adaydır bu emeklilik sorunu. O yüzden, sivil-asker, hepimizin üzerinde düşünmesi gereken ve en kısa sürede bir çözüm yolu bularak, derin bir yaraya dönüşen bu sorunun üstesinden gelmemiz gerekmektedir, bunun şartları olgunlaşmıştır. Bunu, yaşamlarının en güzel yıllarını terörle mücadele içerisinde yaşayarak geçiren Anadolu’nun dört bir köşesindeki evlatlarımızın fazlasıyla hak etmiş olduğuna da inanıyoruz. Özellikle basında, son günlerde, kendilerine bir sürpriz yapılacağı, bir müjde verileceği biçimindeki haberlerin de onları nasıl umutlandırdığını ve hepsinin, bugün yaptığımız görüşmeleri nasıl bir umutla ve merakla izlediklerini de biliyorum. İnanıyorum ki Türkiye Cumhuriyeti devletinin olanakları, bu yurttaşlarımıza emeklilik haklarını sağlayacak bir yükü fazlasıyla karşılayacak güçtedir. Onlara bu müjdeyi, bu gece, buradan sizlerin aracılığıyla vermek hem Hükûmet kanadının hem de bizim üzerimizde önemli bir görev olarak durmaktadır. İnşallah bir önergeyle, bu arkadaşlarımıza, bu akşamki oturumumuzdan, yıllarca bekledikleri bu müjdeyi vereceğiz. Bu düşünce ve duygularla, konuşmamı tamamlarken düzenlemelere Cumhuriyet Halk Partisi olarak da “evet” oyu vereceğimizi ifade ediyor, hepinizi bir kez daha sevgi ve saygıyla selamlıyorum. (CHP ve AK PARTİ sıralarından alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Zekeriya Akıncı (CHP, Ankara). “Askeri mahkemeler kuruluşu ve yargılama usulü kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı ve milli müdafaa mükellefiyeti kanununda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısı; denizli milletvekili ali rıza ertemür'ün, askeri öğrencilerden başarı gösteremeyenler hakkında kanun, türk silahlı kuvvetleri personel kanunu, harp okulları kanunu ve gülhane askeri tıp akademisi kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; izmir milletvekili kamil erdal sipahi'nin, bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi; ankara milletvekili zekeriya akıncı ve antalya milletvekili osman kaptan'ın, bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:501)”. TBMM Genel Kurulu, 120. Birleşim tutanağı, 18 Haziran 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/zekeriya-akinci-23-2010-06-18-askeri-mahkemeler-kurulusu-ve-yargilama-usulu-kanunu-ile-bazi-kanun-ve (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.