# Sarıkamış harekâtıyla ilgili - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 22. Dönem) - **Konuşmacı:** Zeki Karabayır (AK Parti, Kars) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 44. Birleşim - **Tarih:** 26 Aralık 2006 - **Gündem:** SARIKAMIŞ HAREKÂTIYLA İLGİLİ - **Tutanak (TBMM):** https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c143/b044/tbmm221430440010.pdf - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/zeki-karabayir-22-2006-12-26-sarikamis-harekatiyla-ilgili > Zeki Karabayır (AK Parti), 26 Aralık 2006 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 44. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SARIKAMIŞ HAREKÂTIYLA İLGİLİ); konuşma 748 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ZEKİ KARABAYIR (Kars) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün beş dakikalık kısa bir zaman dilimi içerisinde, tarihimizde çok önemli bir yere sahip olan, vuku bulduğu dönemlerin şartları altında gizlenmeye çalışılan, daha sonra yaşanan olağanüstü şartlarda gereği kadar kavranamayan ve halkımızın büyük bir çoğunluğu tarafından yeterince bilinmeyen Sarıkamış Harekâtı'nın 92'nci yıl dönümü münasebetiyle gündem dışı söz aldım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum. Değerli arkadaşlar, hepimizin bildiği gibi, 1877-78 tarihlerinde cereyan eden ve 93 Harbi olarak da bilinen Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Kars, Ardahan ve Batum, Ayastafanos Antlaşması'yla ve Sarıkamış da Berlin Antlaşması'yla Ruslara verildi. Bu bölgeler kırk yıl boyunca Rusların hâkimiyeti altında kaldı. Yine, bilindiği gibi, Türkiye, Yavuz ve Midilli olayı neticesinde 1914 yılında bir anda kendisini Birinci Dünya Harbi içerisinde buldu. Bu safhadan sonra olaylar hızla gelişmeye başladı. Savaşın hemen başında, yani 1 Kasım 1914 tarihinden itibaren Rus Kafkas ordusunun Türk hududuna taarruza başlamasıyla 22 Kasıma kadar süren Köprüköy ve Azap Muharebeleri başladı. Artık, fiilen Birinci Dünya Harbi'ne girmiş olan Osmanlı İmparatorluğu kırk yıllık Rus esaretine son vermek, Türk topraklarından söküp atmak, Sarıkamış ve çevresini ana vatan topraklarına katmak üzere, 22 Aralık 1914 tarihinde Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşa komutasında Üçüncü Orduyla Sarıkamış Harekâtı'na başladı. On yedi gün boyunca devam eden bu harekât, 5 Ocak 1915'te Sarıkamış önlerinde son buldu. 2.500-3.000 metre yüksekliğinde, her yer 1 metreyi aşan karla kaplı, engebeli, geçit vermeyen dağlık bir arazi; eksi 35-40 derecede soğuk ve dondurucu bir hava; sırtında yazlık elbise ve ayağında çarık; ulaşım, beslenme ve barınma imkânlarından mahrumiyet; buna, bir de yetersiz sağlık personeli ve hastane eklenince, harekâtın Türk ordusu açısından ne kadar zor şartlarda cereyan ettiği görülmektedir. Değerli arkadaşlar, tüm bu olumsuz şartlara rağmen Köprüköy ve Azap Muharebeleriyle birlikte otuz beş gün boyunca Erzurum'dan Sarıkamış önlerine kadar devam eden bu harekâtta, Türk askeri, tarihinin her döneminde olduğu gibi, çok olumsuz şartlarda bile vatanı uğrunda canını feda etmekten bir saniye bile geri durmamıştır. Bir kısmı düşman kurşunuyla şehit olurken, bir kısmı da dondurucu soğuk ve salgın hastalıklar nedeniyle hayatlarını kaybettiler. Bu harekâtta -çeşitli kaynaklarda- Türk ordusunun 60 ila 90 bin vatan evladını kaybettiği belirtilmektedir. İzninizle, yeri gelmişken, burada, bu konuda bazı çevrelerde yerleşik olan yanlış bir bilgiyi de düzeltmek istiyorum. O da şudur: Bu harekâtta, sanki, Türk ordusuna mensup askerlerimizin hepsi düşmana bir kurşun dahi sıkmadan donarak şehit olmuşlardır. Bu, doğru bir bilgi değildir. Sözlerimin başında da ifade ettiğim gibi, Sarıkamış önlerindeki harekât 22 Aralıkta başlayıp 5 Ocakta sona ermiştir. Yani, çatışmalar tam on yedi gün sürmüştür. Nitekim, Rus Ordular Başkomu- tan Vekili General Nikoloski "Türk askeri, dondurucu soğuğun şiddetinden telefonların bile işlemediği zamanlarda, iki üç hafta süreyle, devamlı olarak, bir barınaktan yoksun kaldıkları anlarda bile hiç durmadan muharebe etmişlerdir." demektedir. Değerli arkadaşlar, Sarıkamış, Mehmetçiğin, her şart altında irade, cesaret ve disiplinden oluşan karakterini nasıl muhafaza ettiğini tarihe altın harflerle yazdığı bir semboldür. Bu sembolü önceki Genelkurmay Başkanımız Orgeneral Sayın Hilmi Özkök şöyle ifade ediyor: "Sarıkamış, askerî açıdan var olma azminin, direncin, mücadelenin, inancın, fedakârlığın ve her şeyden önemlisi de Türk halkı ve askerinin en zor şartlarda vatanı için neleri göze alabileceğinin abideleşmiş bir misalidir." (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) BAŞKAN - Buyurun efendim, konuşmanızı tamamlayın. ZEKİ KARABAYIR (Devamla) - Yine, Genelkurmay Başkanımız Orgeneral Sayın Yaşar Bü- yükanıt da mesajında, Türk ulusunun fedakâr evlatlarının, düşmana karşı parlak bir zafer kazanamadıklarını, ama onların gösterdiği olağanüstü tahammül ve kararlılıkla "vatan" fikrinin belleklere yerleşmesini sağladıklarını vurgulamaktadır. Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; bizim tarihimizde zaferler kadar acılar da oldukça büyük yer tutar. Yemen, kızgın çöllerde; Çanakkale, derin sularda; Sarıkamış da dondurucu soğukta yitip giden Anadolu çocuklarının hikâyesini barındırır. Türk milleti, son harpte bilhassa iki yerde tabiat ve imkânsızlıkla mücadele etmiştir: Çöl ve Sarıkamış. Sarıkamış şehitleri bir güneş aksinin hasretiyle, Sina şehitleri ise bir su damlasının hasretiyle öldüler. Birinin güneşi Türk askerlerini bir akar gibi eritti, öbürünün karı da bir madde gibi dondurdu. Değerli arkadaşlar, Osmanlı împaratorluğu'nun son çocukları hayatta kalarak değil, ölerek zafer kazanmayı tercih etmişlerdir. Biz o büyük çınarın acımasızca kesilen kökünden çıkan cumhuriyet dalının nesliyiz. O destanların, dirilişlerin, acıların sahibiyiz. Hatasıyla, günahıyla sevabıyla biz Osmanlı mirasının sahibiyiz. Ne yenilgimizi reddederiz ne de zaferlerimizi gölgeleriz. Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; her yıl aralık ayının son haftasında şehitlerimiz için anma törenleri düzenlenmiştir. Bu yıl 23-24 Aralıkta düzenlenen törenlere başta Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanımız Sayın Bülent Arınç, Turizm ve Kültür Bakanımız Sayın Atilla Koç, milletvekilleri- miz ve Türkiye'nin her yerinden şehit yakınları iştirak ettiler. Başta Başkanımız ve Bakanımız olmak üzere katılan herkese huzurlarınızda teşekkür ediyorum. Tüm şehitlerimizi rahmetle anıyorum, hepsinin önünde saygıyla eğiliyorum, onların yaşayan yakınlarına da saygılarımı sunuyorum ve yüce heyetinizi de saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar) --- **Kaynak gösterme:** Zeki Karabayır (AK Parti, Kars). “Sarıkamış harekâtıyla ilgili”. TBMM Genel Kurulu, 44. Birleşim tutanağı, 26 Aralık 2006. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/zeki-karabayir-22-2006-12-26-sarikamis-harekatiyla-ilgili (erişim: 1 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c143/b044/tbmm221430440010.pdf Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.