# Sarıkamış şehitlerimizi anma yıldönümü münasebetiyle - **Tür:** Genel Kurul konuşması (TBMM 23. Dönem) - **Konuşmacı:** Zeki Karabayır (AK Parti, Kars) - **Yer:** TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim - **Tarih:** 5 Ocak 2010 - **Gündem:** SARIKAMIŞ ŞEHİTLERİMİZİ ANMA YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/konusma/zeki-karabayir-23-2010-01-05-sarikamis-sehitlerimizi-anma-yildonumu-munasebetiyle > Zeki Karabayır (AK Parti), 5 Ocak 2010 tarihinde TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim oturumunda konuştu (gündem: SARIKAMIŞ ŞEHİTLERİMİZİ ANMA YILDÖNÜMÜ MÜNASEBETİYLE); konuşma 507 kelime. ## Konuşma metni (tutanaktan) ZEKİ KARABAYIR (Kars) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bundan 95 yıl önce dünya tarihinde eşine az rastlanan gözlerden uzak bir dram yaşandı. Bu dramın, yani Sarıkamış harekâtının yıl dönümü münasebetiyle gündem dışı söz aldım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlarım. 1914 Aralığının son günleri, talebe hocasını azarlar “Hatalı davrandınız, basiretli olamadınız. Rus ordusu burada yok edilmeliydi. Şimdi hemen harekete geçip, Rus ordusunu Sarıkamış’ta yok edeceksiniz.” Cephelerin ve harp okulunun emektar komutanı Hasan İzzet Paşa, küstahlaşan öğrencisine pervasızca cevap verir: “Olmaz. Karakış başlamıştır. Bu şartlar altında bu mevsimde harekât bir faciaya dönüşebilir. Kış şiddetini kaybetsin, yollar açılsın, düşmana haddini bildiririz.” Her verdiği emrin yerine getirilmesine alışkın 34 yaşındaki Enver Paşa asabileşir, “Eğer hocam olmasaydınız sizi idam ettirirdim.” der ve ardından Sarıkamış ölüm yürüyüşü başlar. 125 bine yakın vatan evladı, kış kıyamette paltosuz, postalsız, gömlekle, çarıkla, beyaz bir cehennemî tipinin ortasına sürülür. Yollar yollara, dağlar dağlara ulanıyor ve bir türlü bitmek bilmiyordu bu ölüm yürüyüşü. Bıkkınlık, bezginlik, hastalık had safhadadır. Amaç, 1878 yılından beri devam eden Rus esaretine son vermek, Sarıkamış’ı bir an önce yeniden vatan topraklarına katmaktı. Zor şartlar altında devam eden harekâtın neticesinde, çeşitli kaynaklarda Türk ordusunun kaybı 60 ila 90 bin arasıdır. Değerli milletvekilleri, bilindiği gibi, altı yıldan beridir, aralık ayının son haftasında, Kars Valiliğimiz öncülüğünde, Allahuekber Dağlarında şehit olan kardelen çiçeklerimizin aziz hatıraları adına “Türkiye Şehitlerine Yürüyor” adıyla anma programları düzenlenmektedir. 25, 26 ve 27 Aralık tarihlerinde bu yıl yapılan törenlere yurdumuzun her köşesinden vatandaşlarımız, üniversitelerimizi temsilen öğrencilerimiz, Meclis Başkan Vekilimiz Sayın Nevzat Pakdil ve Millî Savunma Bakanımız Sayın Vecdi Gönül iştirak ettiler. Huzurlarınızda, kar kış demeden gelip programımıza katılan herkese şahsım ve Kars halkı adına teşekkür ediyorum. Anma programlarımızın, Çanakkale’de olduğu gibi, devlet töreniyle yapılması ve anma alanlarının uygun hâle getirilmesiyle ilgili çalışmalarımız devam etmektedir. Bunun için, hükûmetlerimiz dönemlerinde, öncelikle, harekâtın yapıldığı alanlar millî park ilan edildi, bu çerçevede önemli düzenlemeler yapıldı. Son olarak 2008 yılı içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığımızca düzenlenen “Şehitlerimizi Anma Alanları Proje Yarışması” neticesinde birinci seçilen projeye uygun üç aşamalı anma alanlarının yapım çalışmalarına 2010 yılı içerisinde başlanacaktır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yaşadıklarımızın tam olarak anlaşılması için hepimiz kökü mazide olan bir ati olmak zorundayız. Böyle olursak Sarıkamış harekâtında Mehmetçiğin her türlü şartta irade, cesaret ve disiplinden oluşan karakterini nasıl muhafaza ettiğini gördüğümüz gibi, bu meziyetlerin kötü yönetim altında nasıl bir faciaya sebep olduğunu da görebiliriz. 1914 yılının Aralık ayında Sarıkamış dağlarında bir metre karın içerisinde, eksi 30-40 derecede yazlık giysileriyle birbirine sarılarak ölümün soğuk yolculuğuna çıkan Mehmetçik, imparatorluğun dört bir köşesinden toplanıp gelen farklı farklı kültürlerden insanlardı. Onlar hep beraber kardan kanatlarıyla ölümün kucağına uçarken belki birbirlerini dahi anlayamıyorlardı ama hepimiz biliyoruz ki onlar için coğrafyanın, dilin veya kökenlerinin bir anlamı yoktu. Onlar en büyük ideale inanmış, birbirlerine müşfik gönüllerini açmış, binlerce yıllık ebedî kardeşliğin merhametine sığınmış ecdadımızdı. Onlar, bu fedakâr ve tarife sığmayan cesaretleriyle ve kardeşçe yaşantılarıyla kendilerinden sonraki nesil için en güzel sözü sorgusuzca gittikleri ölümleriyle söylediler. Değerli arkadaşlar, tarih kitapları ne yazarsa yazsın, gözünü kırpmadan kendini en soğuk ölümün kollarına bırakan 90 bin vatan evladı tarihin en büyük galibiyetine adını yazdırmayı hak etmiştir. (Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı) --- **Kaynak gösterme:** Zeki Karabayır (AK Parti, Kars). “Sarıkamış şehitlerimizi anma yıldönümü münasebetiyle”. TBMM Genel Kurulu, 43. Birleşim tutanağı, 5 Ocak 2010. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/zeki-karabayir-23-2010-01-05-sarikamis-sehitlerimizi-anma-yildonumu-munasebetiyle (erişim: 29 Ekim 2026). Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.