# Faili meçhul ve zorla kaybetme olaylarına ilişkin iddiaların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1059)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1059
- **Tarih:** 19 Şubat 2024
- **İlk imza:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b87c3937-06cb-4f33-9f64-018dcb802cc0
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1059-faili-mechul-ve-zorla-kaybetme-olaylarina-iliskin-iddialarin-arastirilarak-alinmasi-gereke

> 10/1059 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Beritan Güneş Altın (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

1990'lı yıllar Kürt halkının hafızasına köy yakmaları, zorla kaybettirmeler, faili meçhuller olmak üzere insanlık dışı suçların işlendiği bir dönem olarak kazınmıştır. 2000'li yıllarda hala faili meçhuller ve zorla kaybetmeler aydınlatılmamış, yüzleşme sağlanmamış, zamanaşımı bahanesi ile davalar birer birer düşürülüp failler cezasızlıkla ödüllendirilmiştir. Bunun en yakın örneği geçtiğimiz aylarda delil yetersizliğinden düşürülen Mardin Midyat ilçesinde 9 kişinin gözaltında kaybedilmesine dair soruşturma dosyasıdır. Toplumsal barışın sağlanması için bu katliamlarla yüzleşilmeli ve faillere gerekli cezalar verilmelidir. Bu bahisle zamanaşımına uğrayan davalar üzerinde bir çalışma yürütülmesi ve bunun topluma olan etkileri ile davaların bir neticeye varmasını sağlayıcı tedbirlerin tespiti amacı ile Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis araştırılması açılmasını arz ve talep ederiz.

16.02.2024

GEREKÇE Cumhuriyetin ilk yüzyılı maalesef ki Kürtler açısından köy boşaltmalar, zorla kaybetmeler, faili meçhuller, insanlık dışı işkencelerle geçmiştir. İkinci yüzyılına ise faili meçhullere dair davaların zamanaşımı gerekçesi ile cezasızlıkla sonuçlandırıldığı bir cezasızlık politikası ile girmiştir. Açıklamak gerekir ki cezasızlık, yaşanan bir hak ihlalinin (o soruşturmasının, o faillerinin (O bulunmasının, Oo yargılanmasının Oo ve cezalandırılmasının söz konusu olmamasıdır. Musa Anter, Ankara Jitem Davası, Kızıltepe Jitem davası başta olmak üzere birçok dava cezasızlıkla sonuçlandığı gibi, hala zamanaşımı riski altında olan onlarca katliam dosyası bulunmaktadır.

En son Mardin'in Midyat ilçesinde 1994 ile 1996 yılları arasında gözaltında kaybedilen Şehmus Eroğlu, Hüsni Çankaya, Nihat Aydoğan, Abdüllatif Şahin, Tevfik Ay, Mehmet Emin Atuğ, Şükrü Demir, Hizni Bilmen ve Abdülkadir Demir'in kaybedilmesine dair 2012 yılında dönemin Karakol Komutanı Hilmi Kahraman, astsubaylar Mehmet Ziya Odabaş, Metin Çetin, Murat Sevim ve Adem Kılıç hakkında açılan soruşturmada "zaman aşımı" kararı verilmiştir. Dosyanın avukatı Erdal Kuzu'nun beyanlarına göre; soruşturma sürecinde ortaya çıkan tanıklar, elde edilen deliller, müşteki beyanları, mağdur beyanları, faillerin kimlikleri ile faillerin daha sonrasında işledikleri suçların dava açılması için yeteri kadar somut delillerdir. Bir kez daha görülmüştür ki bu davalarda etkin soruşturma yürütmeyerek toplu ölümlere neden olan memurlar için uygulanan zamanaşımı kılıfı, o da olmazsa delil yetersizliği formülü imdada yetişmekte ve netice itibariyle bu tür fillerin devlet eliyle gerçekleştiğine dair yaygın kanaate dönüşmektedir.

Türkiye'de kalıcı barışın sağlanması, benzer katliamların bir daha yaşanmaması ve adalet duygusunun gelişmesi için yüzleşme sağlanması elzemdir. Gerçekçi bir yüzleşme için katliamların aydınlatılması ve faillerin cezalandırılması şarttır. Adaletin sağlanması ve etkin soruşturma yürütülmesi her yurttaşın anayasal güvence altında olan hakkıdır ve bu hakkın yerini bulması için parlamentonun bir çalışma yürütmesi, geçmiş dönemlerde zamanaşımından düşen davaların yarattığı sonuçların irdelenmesi, bugünü görebilmek ve yarını örebilmek adına elzemdir. ayı San, Glee | Van 2 G Olu 18 > hi kya

---

**Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Faili meçhul ve zorla kaybetme olaylarına ilişkin iddiaların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1059, 19 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1059-faili-mechul-ve-zorla-kaybetme-olaylarina-iliskin-iddialarin-arastirilarak-alinmasi-gereke (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b87c3937-06cb-4f33-9f64-018dcb802cc0

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.