# Ceza ve tevkif evlerindeki ağır hastalığı olan tutuklu ve hükümlülerin sorunlarının araştırılarak gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1076) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/1076 - **Tarih:** 22 Şubat 2024 - **İlk imza:** Murat Emir (CHP, Ankara) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b8221432-21c4-4649-8c4e-018dd4d807f8 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1076-ceza-ve-tevkif-evlerindeki-agir-hastaligi-olan-tutuklu-ve-hukumlulerin-sorunlarinin-arasti > 10/1076 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Murat Emir (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ülkemizde ceza ve tevkif evlerinde bulunan "hasta tutuklu ve hükümlüler" sorunu yıllar içinde artarak devam etmektedir. Neredeyse her hafta sağlık hizmetlerine erişemeyen mahkum ölümleri, kamuoyuna yansıyan haberlerden de anlaşılmaktadır. İnsan Hakları Derneği'nin son verilerine göre Türkiye'de ceza ve tevkif evlerinde 651'i ağır olmak üzere bin 517 hasta tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır. Anayasa'nın, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ve Hasta Hakları Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri uyarınca; herkes yaşama, maddi, manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesi ve koruyucu sağlık hizmetleri de dâhil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetinde görev alan personelin adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir. Ulusal ve uluslararası hukuk nezdinde durum böyle iken ülkemizdeki ceza ve tevkif evlerinde bulunan tutuklu ve hükümlülerin; bu haktan gereğince ve yeterince yararlanamadığı bir gerçektir. Sağlık durumları hapishanede yaşamaya el vermeyen, tedavileri ya da takipleri hapishanede sürdürülmeye uygun olmayan tutuklu ve hükümlüler, yaşamları yok sayılarak İ hapishanelerde tutulmaktadır. Bu durum sadece kamu vicdanını yaralamakla kalmamakta, aynı zamanda kişilerin Anayasa'yla güvence altına alınan yaşam ve sağlık haklarının açık biçimde ihlali anlamına gelmektedir. Hapishanelerde koruyucu sağlık hizmetlerinin aktif olarak yürütülmemesi, hastalıkların önlenmesi ve erken tanısında yetersizliklere neden olmaktadır. Tutuklu ve hükümlülerin yakalandıkları hastalıklar ile ilgili sağlık tesislerine sevk edilmeleri 2-6 ay arasında sürebilmektedir. Birçok mahkum, sağlık hizmetlerine erişemediği için zaman içerisinde ağır hasta aşamasına gelmektedir. Kapasitenin üstünde mahkâmun kaldığı hapishanelerimizde; üç öğün için yetersiz iaşe, sağlıklı gıdaya ulaşamama, birkaç saat ile D sınırlandırılmış havalandırma olanakları ve sağlıklı yaşama uygun olmayan hapishaneler çeşitli hastalıkların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16/3'üncü maddesi uyarınca "hapis cezasının infazının hastalık nedeniyle ertelenmesi" kararı ya Adli Tıp Kurumu tarafından ya da Adalet Bakanlığı'nın belirlediği tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurulu tarafından düzenlenen ve fakat yine Adliye Tıp Kurumu tarafından onaylanan rapor üzerine Cumhuriyet Başsavcılığı'nca verilmektedir. Kanun kapsamında Adli Tıp Kurumu'na verilen bu yetki sonucunda; üçüncü basamak sağlık merkezlerinin sağlık kurullarında yer alan hekimler, teşhis yapmaya ehil olmalarına rağmen karar verme yetkisi kanunen Adli Tıp Kurumu'na verildiğinden prosedür olarak kendilerine getirilen hasta mahkumları inceleyerek Adli Tıp Kurumu'na sevk etmektedir. Bu da verilen sağlık raporlarının işlevsiz kalması anlamına gelmektedir. Sonuç olarak Adli Tıp Kurumu, tek elden tüm hasta mahkümları incelemektedir ve yapılan incelemenin de bir herhangi denetimi yoktur. , . KOK HALKA , Adalet Bakanlığı'na bağlı Adli Tıp Kurumu'nun bağımsız bir kurulu rr Ç aldığı birçok karar bilimsel doğrulardan, tarafsız hekim tutumundan ve tıbbi gerçeklikten uzaktır. Bu sorunlar, Adalet Bakanlığı'nın ve Bakanlığa bağlı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü'nün tutuklu ve hükümlülerin sağlık hizmetlerine erişimi konusundaki sorumluluklarını yerine getirmediğini göstermektedir. Bu sorunun çözümü için yapılması gerekenler bellidir. Ceza infazının hastalık nedeniyle ertelenmesi kararı, Adli Tıp Kurumu'nun düzenleme ya da onaylama biçimindeki raporu ile değil üçüncü basamak sağlık hizmeti veren hastanelerdeki sağlık kurullarının raporları ile verilebilmeli ve ceza infazının ertelenmesi için yeterli olmalıdır. Cumhuriyet başsavcılığının, mahkumların sağlık ve yaşam hakkının korunması için verilen bu sağlık kurulu raporlarının aksine karar verebilmesi mümkün olmamalıdır. Mahkumların sağlık hizmetlerine erişimleri ile ilgili aksaklıklar, Anayasa'nın 56/42'üncü maddesi uyarınca; devletin denetleme yükümlülüğünü yerine getirmesi suretiyle, aynı zamanda Adalet Bakanlığı'nın ve Sağlık Bakanlığı'nın ortak çabaları, sağlık meslek ve hukuk örgütlerinin önerileri dikkate alınarak ivedilikle giderilmelidir. Yukarıda belirtilen gerekçelerle; ceza ve tevkif evlerinde ağır hastalığı olan ve kişis bakımını yapamayan tutuklu ve hükümlülerin sorunlarının araştırılması ve alınacak tedbi Yüce Meclisimizce tespiti amacıyla bir Meclis Araştırması açılması yerinde olacaktır. Vah Mol Öğlen --- **Kaynak gösterme:** Murat Emir (CHP, Ankara). “Ceza ve tevkif evlerindeki ağır hastalığı olan tutuklu ve hükümlülerin sorunlarının araştırılarak gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1076, 22 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1076-ceza-ve-tevkif-evlerindeki-agir-hastaligi-olan-tutuklu-ve-hukumlulerin-sorunlarinin-arasti (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b8221432-21c4-4649-8c4e-018dd4d807f8 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.