# Küresel iklim değişikliği ve hava kirliliği ile ilgili sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1080)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1080
- **Tarih:** 22 Şubat 2024
- **İlk imza:** Ayhan Barut (CHP, Adana)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b1de81f4-e805-4648-9953-018dd5f4ac3f
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1080-kuresel-iklim-degisikligi-ve-hava-kirliligi-ile-ilgili-sorunlarin-tespit-edilerek-alinmasi

> 10/1080 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ayhan Barut (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Temiz Hava Hakkı Platformu'nun yayınladığı "Kara Rapor 2021: Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri" adlı çalışmada dikkat çekici bulgular yer aldı. Söz konusu rapora göre, Türkiye'de geçen yıl 13 kentimizde 'yüksek hava kirliliği' görülürken, yeterli derecede ölçüm yapılabilen 175 istasyonun yüzde 97.7'sinde yıllık partikül madde değerleri (PM10) ortalaması, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) kılavuz sınır değerlerini aştı. Geçen yıl Türkiye'deki 42 şehirde kanserojen olan ince partikül (PM2.5) seviyesi yeterli düzeyde ölçülemezken, yeterli veri alınabilen 72 ilin PM10 değerleri incelendiğinde 45 ilde hava kirliliğinin ulusal sınır değerlerini aştığı belirlendi. Raporda, hava kirliliğinin daha yüksek olduğu bölgelerde koronavirüs vaka sayılarının da daha yüksek olduğu tespit edildi. Temiz bir çevre ve yaşanabilir bir Türkiye için küresel iklim değişikliği ve hava kirliliğiyle ilgili sorunların tespiti ve çözüm için gerekli önlemlerin alınması amacıyla Anayasamızın 98'nci, Türkiye Büyük Millet Meclis İçtüzüğü'nün 104 ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 18.07.2023

GEREKÇE:

Küresel iklim değişikliğinin doğayı ve yaşamı tehdit ettiği ulusal ve uluslararası ölçekteki bilimsel raporlar sonucunda ortaya konmakta, gerekli adımların atılmaması ve önlem alınmaması halinde sorunların çok daha büyüyeceği anlaşılmaktadır.

Ülkemizin de kuraklıklar ve aşırı yağışlar gibi çeşitli etkilerini yaşadığı küresel iklim değişikliğine yönelik çabalar sürerken, Temiz Hava Hakkı Platformu'nun yayınladığı "Kara Rapor 2021: Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri" adlı çalışmada dikkat çekici bulgular yer aldı. Söz konusu rapora göre, Türkiye'de geçen yıl 13 kentimizde 'yüksek hava kirliliği' görülürken, yeterli derecede ölçüm yapılabilen 175 istasyonun yüzde 97.7'sinde yıllık partikül madde değerleri (PM10) ortalaması, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) kılavuz sınır değerlerini aştı. Geçen yıl Türkiye'deki 42 şehirde kanserojen olan ince partikül (PM2.5) seviyesi yeterli düzeyde ölçülemezken, yeterli veri alınabilen 72 ilin PM10 değerleri incelendiğinde 45 ilde hava kirliliğinin ulusal sınır değerlerini aştığı belirlendi. Adana'dan Sinop'a, İstanbul'dan Kars'a neredeyse tüm kentlerimizde PM10 ortalamasının DSÖ yıllık kılavuz değerlerinin kat kat üstünde olduğu ortaya çıktı. Raporda Türkiye'de son 10 yılda sıcak hava dalgalarının artması ve yaşanan orman yangınları, hava kirliliğinin önemli sebepleri arasında gösterildi.

Raporda, hava kirliliğinin daha yüksek olduğu bölgelerde koronavirüs vaka sayılarının da daha yüksek olduğu tespit edildi. Dünyada yılda yaklaşık 7 milyonun üzerinde kişinin hava kirliliğinden kaynaklı yaşamını yitirdiği biliniyor. Türkiye, 2030 yılına kadar hava kirliliği kaynaklı erken ölümleri yüzde 55 azaltacağını taahhüt etmiş durumda ama büyük bir halk sağlık sorunu olan hava kirliliğine karşı ulusal düzeyde mücadele stratejisinin derhal açıklanması gerekiyor. Temiz bir çevre ve yaşanabilir bir Türkiye için küresel iklim değişikliği ve hava kirliliğiyle ilgili sorunların tespiti ve çözüm için gerekli önlemlerin alınması amacıyla Meclis Araştırması açılması amaçlanmıştır.

Gmme, TAŞER.

---

**Kaynak gösterme:** Ayhan Barut (CHP, Adana). “Küresel iklim değişikliği ve hava kirliliği ile ilgili sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1080, 22 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1080-kuresel-iklim-degisikligi-ve-hava-kirliligi-ile-ilgili-sorunlarin-tespit-edilerek-alinmasi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b1de81f4-e805-4648-9953-018dd5f4ac3f

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.