# İznik Gölü için yönetim planı oluşturulması ve göldeki yaban hayvanlarının korunması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1084) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/1084 - **Tarih:** 22 Şubat 2024 - **İlk imza:** Nurhayat Altaca Kayışoğlu (CHP, Bursa) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/fe4f64bc-f775-47c7-8951-018dd4cdf354 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1084-iznik-golu-icin-yonetim-plani-olusturulmasi-ve-goldeki-yaban-hayvanlarinin-korunmasi-icin > 10/1084 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Nurhayat Altaca Kayışoğlu (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni İznik Gölü'nün yönetim planının oluşturulması, göldeki balık popülasyonunun belirlenmesi, göl ve çevresindeki yaban hayvanlarının korunmasına dair alınan tedbirlerin hangi aşamada olduğunun tespiti, gölü besleyen su kaynaklarının hali hazırdaki durumlarının incelenmesi, İznik-Orhangazi ve Sölöz deltalarındaki yaşanan kirliliğinin nedenlerinin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. TBMM İç Tüzüğünün 104 ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. GEREKÇE İznik Gölü, Marmara Bölgesi'nin Güneydoğusu'nda, Gemlik Körfezi'nin doğusunda Karsak Eşiği'nden başlayarak doğu-batı yönlü olarak 32 kilometre uzanan bir göldür. Kuzeyden Samanlı Dağları, Doğu'dan depresyon alanını Pamukova çöküntü alanından ayıran yüksek eşik sahası, Güney'den Güre ve Avdan dağlarıyla çevrilmektedir. Ortalama derinliği 40 metredir. En derin yeri 70 metreyi geçmektedir. Gölün yüzey alanı 313 kilometrekaredir. İznik Gölü aynı zamanda yer altı sularıyla da beslenen bir özellik taşımaktadır. Ayrıca Karadere gibi kar sularıyla seslenen kaynaklar da İznik Gölü'ne akmaktadır. İznik Gölü besleme havzasında 60'ın üzerinde yerleşim birimi bulunmaktadır. Bu yerleşim birimlerinde özellikle göl kıyısındaki yerleşmelerin geçimi sulu tarım, sebze meyve ve zeytinciliğe dayalıdır. Buna bağlı olarak yörede gübre ve zirai ilaç kullanımı fazlasıyla yaygındır. Yaklaşık 9000 hektar alan göl sularıyla sulanmaktadır. Yapımı devam eden sulama tesisleriyle bu alana 7000 hektar daha katılması söz konusudur. Göle yakın bütün tarla ve bahçeler istinasız ve kesintisiz olarak motopomplarla İznik Gölü'nden su çekerek sulanmaktadır. Bu nedenledir ki gübre ve ilaç kalıntıları, yağışların sebep olduğu yüzeysel yıkanma ve akışla göle ulaşmaktadır. Buna paralel olarak zeytinliklerin sulanmasındaki ekipmanlar da göl sularıyla yıkanmakta ve bu yıkama suları da göle akmaktadır. Göle yakın yerleşim birimlerinin kanalizasyon ve atık suları da yine göle akmaktadır. İznik Gölü'ndeki kirliliğin özellikle İznik Orhangazi ve Sölöz deltasında yoğunlaştığı görülmektedir. Göl kıyısındaki iki büyük ilçe olan Orhangazi ve İznik'teki Cargill gibi sanayi ve irili ufaklı zeytinyağı fabrikalarının atıkları da gölü karışmaktadır. İznik Gölü ve çevresindeki bu kirlenme hızı bu şekilde devam etmesi halinde 15-20 yıl içinde İznik Gölü ekosisteminin geri dönülemeyecek şekilde bozulmuş ve kirlenmiş olması kaçınılmaz gözükmektedir. Türkiye'nin 5. büyük doğal gölü olan İznik Gölü, özellikleri itibarıyla aynı zamanda doğal sit alanıdır. Kültür Bakanlığı Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kumlu'nun 1996 yılında aldığı karar doğrultusunda İznik Gölü'nün çevre düzeni planında belirlenmiş mutlak koruma ve yakın mesafe alanlarında hiçbir şekilde kalıcı yapılaşmaya izin verilmemesi gerekmektedir. Ayrıca taş-kum ve çakıl ocaklarının da açılmayacağına hükmedilmiş, var olanların da kapatılması karara bağlanmıştır. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun m.17/a fıkrasına göre; bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plan uygulamasını durdurur. Buna göre belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar üç yıl içerisinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kurullarına vermek zorundadırlar. İznik Gölü'nün SİT alanı olarak ilan edilmesine rağmen 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı iptal edilmiş, ancak yenisi yürürlüğe halen konulmamıştır. Doğal SİT alanı olan İznik Gölü'nün bir özelliği de uluslararası sulak alan olmasıdır. Sulak alanların korunmasına dair yönetmelik koruma bölgeleri içerisinden tabu sulak alanların ekolojik karakterini ve fonksiyonlarını olumsuz yönde etkileyecek ölçüde yer altı ve yerüstü suyu alınmasını yasaklamaktadır. Ramsar sözleşmesi kapsamında olan İznik Gölü aynı zamanda "Yaban Hayatını Koruma Sahaları, Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanı" statüsüne de sahiptir. Bu da yaban hayvanlarının üremesi iz korunmasına imkan veren doğal alanların korunmasını zorunlu kılmaktad Le Bü Ek " ) biyoçeşitlilik alanı olarak da dikkat çekmektedir. Bu bağlamda; İznik Gölü'nün yönetim planının oluşturulması, Göldeki balık popülasyonunun belirlenmesi, Göl ve çevresindeki yaban hayvanlarının korunmasına dair alınan tedbirlerin hangi aşamada olduğunun tespiti, Gölü besleyen su kaynaklarının halihazırdaki durumlarının incelenmesi, İznik-Orhangazi ve Sölöz deltalarındaki yaşanan kirliliğinin nedenlerinin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. TBMM İç Tüzüğünün 104 ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. Saygılarımızla. --- **Kaynak gösterme:** Nurhayat Altaca Kayışoğlu (CHP, Bursa). “İznik Gölü için yönetim planı oluşturulması ve göldeki yaban hayvanlarının korunması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1084, 22 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1084-iznik-golu-icin-yonetim-plani-olusturulmasi-ve-goldeki-yaban-hayvanlarinin-korunmasi-icin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/fe4f64bc-f775-47c7-8951-018dd4cdf354 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.