# Beyin göçünün nedenlerinin araştırılarak önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1097)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1097
- **Tarih:** 22 Şubat 2024
- **İlk imza:** Nurten Yontar (CHP, Tekirdağ)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1ae29e74-d157-4fc1-a30d-018dd5096bd2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1097-beyin-gocunun-nedenlerinin-arastirilarak-onlenmesi-icin-yapilmasi-gerekenlerin-belirlenmes

> 10/1097 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Şubat 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Nurten Yontar (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Gerekçesi ekte sunulan, ülkemizden yurtdışına olan beyin göçünün nedenlerinin araştırılması, bu göçü önlemeye ve tersine çevirmeye yönelik politikaların oluşturulması amacıyla Anayasamızın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımızla arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE:

Günümüzde dünya üzerindeki ülkelerin en önemli stratejik güçlerinden biri yetişmiş insan gücü olarak kabul edilmektedir. Dünyanın birçok ülkesinde yapılan bilimsel çalışmalar ve araştırmalarda bir ülkenin eğitim düzeyi ile o ülkenin kalkınması arasında doğrusal yönde ve yakın ilişkilerin varlığı ortaya konulmuştur. Bu gerçeğin farkında olan gelişmiş ülkeler, bir taraftan kendi insan kaynaklarını en iyi biçimde değerlendirirken, diğer taraftan da başka ülkelerin yetişmiş insan güçlerini beyin göçü ile kendi ülkelerine transfer etmektedirler.

Gelişmiş ülkelerin, yaptıkları bilimsel ve teknolojik çalışmalarla kendilerini kabul ettiren dünyanın değişik ülkelerinden bilim adamlarını kendi ülkelerine çekmek için her türlü kolaylığı sağladıkları görülmektedir. Birçok gelişmiş ülke, yurtdışından ülkelerine okumaya gelen parlak beyinleri ülkelerinde tutmak için gerekli altyapıyı oluşturmakta ve maddi ve manevi her türlü olanağı seferber etmektedirler.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun 6 Nisan 2023'te yayımladığı Uluslararası Göç İstatistiklerine göre 2022 yılında Türkiye'den diğer ülkelere 287 bin 651 kişi göç etmiştir. TÜİK'in açıkladığı verilere bakıldığında yurt dışına en fazla göç edenlerin 20-29 yaş aralığında olduğu görülmektedir. Doktorlar özelinde dış göçe bakıldığında ise Türk Tabipler Birliği'nin verileri dikkat çekmektedir. Türk Tabipleri Birliği tarafından yayımlanan verilere göre bir nevi yurtdışında çalışma vizesi sayılan "İyi Hal Belgesi" almak için 2023 yılının ilk 8 ayında başvuran doktor sayısı 1964 olmuştur. 2012 yılında yalnızca 59 hekimin iyi hal belgesi almak için başvurmuş olduğu düşünülürse, son 11 yılda sağlık sisteminin geldiği nokta ortadadır.

Sonuç olarak, ülkemizde bir taraftan iyi yetişmiş insan gücünün olanak bulduğu anda çalışmak amacıyla gelişmekte olan ülkelere göç ettikleri ve tekrar geri gelmedikleri bilinen bir gerçektir. Yine aynı şekilde yurtdışına lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimi almak için giden gençlerimizin de bu eğitimleri sonrasında ülkemize geri dönmedikleri herkes tarafından görülmektedir.

Türkiye'nin kalkınma yolunda, benzer gelişmişlik düzeyinde olduğumuz ülkeler ile rekabet edebilmesinin ve gelişmiş bir ülke haline gelebilmesinin en önemli koşullarından birisi, beşeri sermayesini geliştirmesi ve sahip olduğu nitelikli insan gücünü ülkede tutabilmesi olacaktır. Bu itibarla, beşeri sermayenin geliştirilmesi hedefi doğrultusunda mevcut yetişmiş insan kaynaklarımızı kullanabileceğimiz ve bu çerçevede beyin göçünü tersine çevireceğimiz politikalara ciddi biçimde ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu politikaların en başında iyi yetişmiş insan gücümüze, mesleki anlamda bilgi ve birikimlerini aktarabilecekleri bir iş ortamının oluşturulması ve maddi ve sosyal anlamda yüksek hayat standartlarının sağlanması gelmektedir. Bir ülkedeki refah seviyesinin ancak teknoloji üreterek artırılabileceği de düşünüldüğünde, bilime, teknolojiye, Ar-Ge'ye ve yetişmiş beyin gücüne gereken önemin verilmesi gerekliliği ön plana çıkmaktadır.

Bu çerçevede, ülkemizden yurtdışına olan beyin göçünün nedenlerinin araştırılması, bu göçü önlemeye ve tersine çevirmeye yönelik politikaların oluşturulması am Anayasamızın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis açılmasını saygılarımızla arz ve teklif ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Nurten Yontar (CHP, Tekirdağ). “Beyin göçünün nedenlerinin araştırılarak önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1097, 22 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1097-beyin-gocunun-nedenlerinin-arastirilarak-onlenmesi-icin-yapilmasi-gerekenlerin-belirlenmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1ae29e74-d157-4fc1-a30d-018dd5096bd2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.