# Türkiye'nin İsrail ile olan ticari ilişkilerinin araştırılması ve ilan edilen ihracat kısıtlamalarının etkinliğinin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1161) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/1161 - **Tarih:** 17 Nisan 2024 - **İlk imza:** Selçuk Özdağ (Saadet Partisi, Muğla) - **İmza sayısı:** 1 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a8c22a79-bed6-468a-bbbc-018eebe9c1bc - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1161-turkiye-nin-israil-ile-olan-ticari-iliskilerinin-arastirilmasi-ve-ilan-edilen-ihracat-kisi > 10/1161 esas numaralı meclis araştırması önergesi 17 Nisan 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Selçuk Özdağ (Saadet Partisi); 1 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ekim 2023 tarihinden itibaren İsrail'in uluslararası hukuku hiçe sayarak ve orantısız bir şekilde gerçekleştirdiği saldırılar neticesinde insanlığın yüz karası katliamlara imza atmaya devam etmektedir. Söz konusu katliam ve soykırıma varan saldırıların üzerinden 6 aydan fazla bir süre geçmesine rağmen dünyadan yükselen vicdan ve yardım çağrılarına da kulaklarını kapatmıştır. İsrail'in 7 Ekim'den bu yana Gazze'ye düzenlediği saldırılarda, ölenlerin sayısının en az 35 bin olduğu Gazze Şeridi'nde tahmini 15 bin kadın ve çocuğun öldürüldüğü belirtildi. Tüm bu süreçte dünyanın farklı ülkelerinden İsrail hükümetine yönelik yaptırım ve boykot çağrıları yükseldi ve bu manada birçok karar alındı. Söz konusu süreçte Türkiye'nin İsrail ile olan ticaretine devam ettiği dile getirildiği halde hükümet bu konuyu yalanlamakla yetindi. Düzenlediği miting ve gösterilerle de bu konuda ne kadar duyarlı olduklarının propagandasını yaptı. Seçimlerden sonra yükselen sesleri yumuşatma adına alındığı belli olan İsrail'e ihracatın bazı mal ve sektörlerde kısıtlanmasına ilişkin kararın etkinliğinin ve bugüne kadar yapılan ticaretin | Filistin (Gazze) halkına yönelik olumsuz etkilerinin araştırılması amacıyla TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105'inci maddelerine göre Meclis Araştırması açılmasını arz ederim. 17.04.2024 GEREKÇE 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas saldırısı ardından İsrail'in orantısız bir güç kullanarak başlattığı katliam ve soykırıma varan saldırıların üzerinden yaklaşık 6 ay geçti. İsrail'in 7 Ekim'den bu yana Gazze'ye düzenlediği saldırılarda, ölenlerin sayısının en az 35 bin olduğu, Gazze Şeridi'nde tahmini 15 bin kadın ve çocuğun öldürüldüğü belirtildi. BM Raporlarında enkaz altında çok sayıda cesedin bulunması sebebiyle bu sayının daha fazla olabileceği belirtildi. İsrail, yaklaşık 190 günde Gazze Şeridi'nde 100 binden fazla konutu tamamen imha etti. Enkaz altında binlerce ölü olduğu bildirilirken, halkın sığındığı hastane ve eğitim kurumları ile pazar ve toplanma alanları da özellikle hedef alınarak sivil altyapı tamamen tahrip edilmektedir. Saldırılar nedeniyle yaklaşık 2,3 milyon nüfusa sahip Gazze'de 2 milyon kişi yerlerinden edildi. BM'ye göre kuşatma altındaki Gazze'de 2,3 milyondan fazla kişilik nüfusunun yüzde 85'i altyapının yok edildiği, gıda, su, yakıt ve elektrik sıkıntısı çekilen bölgelerdeki evlerini terk etmek zorunda kaldı. BM'ye göre savaştan önce bölgeye günde en az 500 kamyon yardım malzemesi giriş yaparken, Gazze'deki en büyük yardım operasyonunu gerçekleştiren BM Filistinli Mülteciler | Kurumu'na (UNRWA) göre Mart ayı boyunca bölgeye günde ortalama 161 kamyon yardım malzemesi girdiği açıklanmıştır. İsrail'in yoğun saldırılarının 10. gününde yaşanan hastane bombalamasının ardından ; 18.10.2023 tarihinde Saadet Grubu olarak verdiğimiz araştırma önergesi maalesef AK Parti ve MHP grubu tarafından reddedilmişti. Saadet grubu olarak inisiyatif alarak Mısır üzerinden Gazze'ye gitmek için 4 milletvekili arkadaşımız yola çıktı ve Gazze'ye sınırına kadar giderek gördüklerini raporlaştırmıştı. İnsan hakları inceleme komisyonu bir karar alarak Gazze'ye bir heyet gönderme kararı almıştı ki bunun sonucunun ne olduğu henüz açıklanmadı. İsrail'in saldırıları devam ederken mevcut hükümetin İsrail'e yönelik ticaretinin eleştiren başta biz ve duyarlı tüm vatandaşlarımıza hükümet yetkilileri ve şu anda ana muhalefet partisi konumunda olan AK Parti'nin sözcüleri; bunlar yalan ve bir takım terör örgütlerinin propagandası diyerek yalanlamayı tercih etmişti. Aynı yetkililer bu süreçte insanları, Hamburgeci de yemek yiyen kahve içen vatandaşlarımıza saldıranlara cesaret veren söylemler irat etti, oğlu ve damatlar ile İsraili boykot, Filistin'e destek mitingleri tertip etti. Tam olarak kimleri ve hangi ülkenin yöneticilerini hedef alıp ikaz ettikleri anlaşılamadı ama el altından İsrail'e ticarete devam etmekte bir beis görmedikleri zamanla anlaşıldı. Bu süreçte hükümete, el altından İsrail'e hiç durmadan petrol, yedek parça ve gıda taşıyan gemileri geri çağırın, askeri işbirliklerini sonlandırın dediğimizde yok öyle bir şey dediler. ile ilişkilerini ve ticaretini tam gaz devam ettirdiği ortaya çıkıp mızrak çuvala sığdırılamayınca Ulaştırma bakanı açıklama bir yapmıştı. Özetle: "7 Ekim-31 Aralık 2023 tarihleri arasında, Türkiye limanlarından İsrail'e 701 gemi sefer yapmıştır. Bu da günde ortalama 8 gemiye tekabül etmektedir. Bu rakamlar gerek ülkemizden direk İsrail limanına giden, gerekse transit olarak bizim limanımıza uğrayarak İsrail'e giden gemi sayısının toplamıdır. Yaklaşık olarak üçte biri transit, üçte ikisinin ilk kalkış yeri Türkiye diyebiliriz. Yani Türkiye'den 7 Ekim'den bu yana 480 gemi direk, 221 gemi transit olarak İsrail'e gitti." Dedi. 1.9 milyon ton mal taşındığını söyledi. Taşınan mallara ilişkin bilginin Ticaret Bakanlığında olduğunu söyleyerek mevzuyu yine zamana yayıp topu bir başkasına atmıştı. Her gün onlarca gemiyle İsrail'e; gıda, giyecek vs. taşıması, Ceyhan'dan petrol sevk edilmesi, İskenderun limanından demir-çelik ihracatı yok diyorsanız bütün kayıtları açıklayın dediğimizde yok böyle bir şey, yalanlıyoruz demekle kurtulamazsınız demiştik. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 7 Kasım 2023'teki konuşmasında "7 Ekim'den bu yana İsrail ile karşılıklı ticaretimiz geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 50'den fazla azaldı" ve 17 Aralık 2023'teki konuşmasında "Türkiye-İsrail dış ticareti ekimden bu yana yüzde 48 azaldı. Ülkenin limanlarına inen mallarımız aslında Filistin'e ulaştırılıyor" demişti ve bu da tam tersi çıktı. AK Partili Ticaret bakanının açıkladığı ticaret kısıtlaması ise iktidarın turnusol kağıdı olmuş ve İsrail'e inşaat demirinden yassı çeliğe, mermerden seramiğe kadar 54 ürün grubunda ihracat kısıtlaması getirildiği açıklanmıştır. Söz konusu bu malların İsrail üzerinden Filistin'e gittiği ve Filistinlilerin bu mallara çok ihtiyacı olduğu söylem ve iddiası ile getirdiğiniz bu kısıtlamanın çelişkiler barındırdığı, kısıtlamanın da yeni bir aldatmaca ve göz bağcılık olduğu, zira kısıtlama kararından sonra da İsrail'e ihracatın farklı yollarla devam ettirildiği ve bu hususun Filistin halkına, insani ve vicdani değerlere bir ihanet olduğu düşünülmektedir. Tüm bu gerekçe ve değerlendirmeler ışığında, Türkiye'nin İsrail yaptığı (özellikle ihracatını) dış ticareti sürdürmesinin sebepleri ile ilan edilen ihracat kısıtlamalarının etkinliği ile yarattığı insani/vicdani ve elbette hukuki sonuçlarının araştırılması amacıyla TBMM İçtüzüğünün 104 105'inci maddelerine göre Meclis araştırması açılması önem art etmektedir. 17.04.2024 --- **Kaynak gösterme:** Selçuk Özdağ (Saadet Partisi, Muğla). “Türkiye'nin İsrail ile olan ticari ilişkilerinin araştırılması ve ilan edilen ihracat kısıtlamalarının etkinliğinin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1161, 17 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1161-turkiye-nin-israil-ile-olan-ticari-iliskilerinin-arastirilmasi-ve-ilan-edilen-ihracat-kisi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a8c22a79-bed6-468a-bbbc-018eebe9c1bc Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.