# Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının herhangi bir siyasi baskı altında olup olmadığının araştırılarak Banka'nın rezervlerini etkileyen işlemlerin incelenmesi ve zarar etmesinin önlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1183)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1183
- **Tarih:** 25 Nisan 2024
- **İlk imza:** Cumhur Uzun (CHP, Muğla)
- **İmza sayısı:** 26
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f30645df-3a44-4d4f-946f-018f143e7853
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1183-turkiye-cumhuriyet-merkez-bankasinin-herhangi-bir-siyasi-baski-altinda-olup-olmadiginin-ar

> 10/1183 esas numaralı meclis araştırması önergesi 25 Nisan 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Cumhur Uzun (CHP); 26 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Ülkemizde para ve kur politikalarının yönetilmesinden sorumlu ve kararlarında her türlü otoriteden bağımsız olması gereken Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, özellikle son dönemde siyasetin öznesi haline gelmiştir. Son on yılda 320 milyar lira kar eden kurum 2023 yılında 818.2 milyar lira zarar etmiş ve bu durum Bankanın kararlarının sorgulanmasına neden olmuştur. Kurumun 1931 yılından itibaren 27 başkanı olmasına karşın bu başkanlardan 5'i son 5 yılda değişmiştir.

Yıllardır kar eden Merkez Bankası'nın 2023 yılında gerçekleşen 818.2 milyar TL zararının nedenlerinin ve bu zararda sorumluluğu olanların belirlenmesi, son yıllarda yapılan başkan değişikliklerinde ve alınan kararlarda siyasi müdahalelerin olup olmadığının araştırılması ve bankanın özerk yapısının korunarak zarar etmesinin önüne geçecek önlemlerin alınabilmesi için bir yol haritası belirlemek amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını saygılarımızla arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Ülkemizde para ve kur politikalarının yönetilmesinden sorumlu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın; Fiyat İstikrarı, Finansal İstikrar, Döviz Kuru Rejimi, Banknot Basma ve İhraç İmtiyazı ve Ödeme Sistemleri alanlarında kanunla düzenlenmiş görev ve sorumlulukları bulunmaktadır.

Merkez Bankası, görev ve sorumlukları bakımından; ülkenin kalkınmasına katkıda bulunma rolü olan, doğrudan topluma hesap vermesi gereken ve tüm bunları yaparken yönetimsel, finansal ve para politikasına ilişkin kararlarını herhangi bir baskı unsurundan bağımsız bir şekilde alabilme kabiliyetine sahip ve bağımsız olması gereken bir kurum olmalıdır.

Merkez Bankası; farklı kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasının ardından, 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. 1931 yılından bu yana 93 yılda 27 Başkan ile hizmet veren kurumun son 5 yılda 5 kez başkanı değişmiştir. Bu değişikliklerin bilimsel altyapısı olmadığı ve tamamen siyasi saiklerle olduğu düşünülmektedir.

Ne yazık ki ülkemizin kalkınmasına hizmet etmesi gereken kurumun kendisi 2023 yılında 818.2 Milyar Lira zarar etmiştir.

Yıllardır kar eden Merkez Bankası; başta kur korumalı mevduat sistemi olmak üzere bir kişinin siyasi hırsları ve yanlış politikaları nedeniyle bugün kuruluş amacından oldukça uzaklaşmış durumdadır.

Son 10 yılda, 320 milyar lira kâr elde eden Bankanın | yıllık zararı 10 yılda elde edilen karın 2,5 katıdır. Oluşan 818.2 milyar liralık zarar 8 bakanlığın 2024 yılı bütçesinin toplamından daha fazladır. Oluşan zarar 6 Şubat depremlerinde; "acil yıkılacak, ağır hasarlı veya yıkık konutlar bakımından hesaplanan hasara eşittir."

Bu zararda sorumluluğu olanların (o belirlenmesi, son yıllarda yapılan başkan değişikliklerinde ve alınan kararlarda siyasi müdahalelerin olup olmadığının araştırılması ve bankanın özerk yapısının korunarak zarar etmesinin önüne geçecek önlemlerin alınabilmesi amacıyla Meclis Araştırma Komisyonunun kurulması önem arz etmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Cumhur Uzun (CHP, Muğla). “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının herhangi bir siyasi baskı altında olup olmadığının araştırılarak Banka'nın rezervlerini etkileyen işlemlerin incelenmesi ve zarar etmesinin önlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1183, 25 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1183-turkiye-cumhuriyet-merkez-bankasinin-herhangi-bir-siyasi-baski-altinda-olup-olmadiginin-ar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f30645df-3a44-4d4f-946f-018f143e7853

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.