# Basın özgürlüğünün önündeki engellerin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/119) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/119 - **Tarih:** 13 Temmuz 2023 - **İlk imza:** Semra Dinçer (CHP, Ankara) - **İmza sayısı:** 23 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/97cfd44b-8c5b-4120-b4e1-01894f410fdc - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-119-basin-ozgurlugunun-onundeki-engellerin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirlenm > 10/119 esas numaralı meclis araştırması önergesi 13 Temmuz 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Semra Dinçer (CHP); 23 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Basın özgürlüğü, demokratik toplumlarda siyasal iktidarın denetlenmesi, halkın doğru haber alma hakkının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Demokratik toplumlarda siyasal iktidarın karar ve eylemlerini denetlemek basının asli görevleri arasında yer almaktadır. Ancak, demokratik değerleri yeteri kadar içselleştirememiş, her firsatta basın özgürlüğü konusunda kısıtlamalar uygulayan, basın organlarını ve gazetecileri çeşitli yollarla mesleğini yapamaz duruma getirmeye çalışan ülkelerde basın özgürlüğünden anlaşılan siyasi iktidarın çıkarları doğrultusunda yayın yapılmasıdır. Basın özgürlüğü açısından değerlendirildiğinde ülkemiz olumlu bir karneye sahip değildir. Türkiye'de yazdıkları veya söyledikleri nedeniyle gazeteciler hakkında soruşturmalar açılmakta, gazeteciler baskı ve şiddete maruz kalmakta hatta tutuklanarak hapishaneye konulmaktadır. Bu nedenle Türkiye'de basın özgürlüğü üzerindeki baskıların araştırılması, basın özgürlüğünün kısıtlanmasına yönelik uygulamalar ile gazetecilik mesleğinin temel gereklerini yerine getiren gazetecilerin tutuklaması ve gazetecilik mesleğinin suç olarak görülmesi gibi sorunların tespit edilerek, çözüm üretecek gerekli düzenlemelerin yapılması amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 104. ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması ve bir Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz. 10.07.2023 GEREKÇE Siyasal iktidarın ne kadar demokratik olduğunu gösteren temel göstergelerden birisi de o toplumda düşünce özgürlüğünün ve düşüncelerin toplum içinde yayılmasının en önemli araçlarından birisi olan basın özgürlüğünün düzeyidir. Hukukun üstünlüğünün ve demokratik değerlerin hakim olduğu; anayasa ve yasaların işlediği toplumlarda gazetecilik suç olarak değerlendirilmemekte ve gazeteciler, sadece ülke gerçeklerini haber yaptıkları için siyasi iktidar tarafından baskı altına alınmamaktadır. Basın özgürlüğünün sağlanmasının temel koşulu da anayasa ve yasalarla bu özgürlüğün güvence altına alınmasının yanı sıra, uygulamada da bu hakkın kullanılmasına engel koyulmamasıdır. Demokratik toplumlarda siyasal iktidarın karar ve eylemlerini denetlemek basının asli görevleri arasında yer almaktadır. Gazeteciler, siyasi iktidarın bütün faaliyetlerini topluma aktarır ve kamuoyunun bilgilenmesini sağlar. Ancak, demokratik değerleri yeteri kadar içselleştirememiş, her fırsatta basın özgürlüğü konusunda kısıtlamalar uygulayan, basın organlarını ve gazetecileri çeşitli yollarla mesleğini yapamaz duruma getirmeye çalışan ülkelerde basın özgürlüğünden anlaşılan siyasi iktidarın çıkarları doğrultusunda yayın yapılmasıdır. Basın özgürlüğü açısından değerlendirildiğinde ülkemiz olumlu bir karneye sahip değildir. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü tarafından her yıl hazırlanan Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye, listedeki yerinde sürekli düşüş yaşamıştır. Haberciliğe dönük yoğun ve çeşitli baskılar nedeniyle 2023 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye, 180 ülke içerisinde 165'inci sırada yer almıştır. Türkiye'de yazdıkları veya söyledikleri nedeniyle gazeteciler hakkında soruşturmalar açılmakta, gazeteciler baskı ve şiddete maruz kalmakta hatta tutuklanarak hapishaneye konulmaktadır. Bir yandan basın üzerindeki siyasi iktidarın baskısı artarken, gazetecilerin haber verme özgürlükleri yok edilmeye çalışılıyor. Türkiye demokratik değerlerden her geçen gün biraz daha uzaklaşarak, haber alma ve haber verme hakkını kaybediyor. * RU HAA, RTÜK ve Basın İlan Kurumu'nun televizyon kanalları ile gazetelere, bu yayın organlarığı > altına almak amacıyla cezalar kesmesi de açık bir baskı ve sansür değerlendirilmektedir. Bu basın organlarına bakıldığında tümünün AKP iktidarına muhalif olan medya kuruluşları olduğu görülmektedir. Demokrasiden, temel hak ve özgürlüklerden uzaklaşmanın yanı sıra yargının siyasallaşması ve iktidarın aracı durumuna gelmesi ifade özgürlüğünün sağlanmasının temelini oluşturan basın özgürlüğünü yönelik baskıyı her geçen gün daha da artırmaktadır. 12 Eylül 1980 Darbesi döneminde 31 gazetecinin tutuklu olduğu Türkiye'de şuan darbe döneminden bile daha vahim bir durum yaşanmaktadır. Bugün uluslararası alanda Türkiye, dünyanın en çok tutuklu gazetecinin bulunduğu ülkeler arasında üst sıralarda yer almaktadır. Bu nedenle, Türkiye'de basın özgürlüğü üzerindeki baskıların araştırılması, basın özgürlüğünün kısıtlanmasına yönelik uygulamalar ile gazetecilik mesleğinin temel gereklerini yerine getiren gazetecilerin tutuklaması ve gazetecilik mesleğinin suç olarak görülmesi gibi sorunların tespit edilerek, çözüm üretecek gerekli düzenlemelerin yapılması amacıyla Meclis Araştırması açılmasını talep ediyoruz. il ARYA yer Yan ra Sel, i ahLesn Oğlun oh Ni : ON kur Uzay) --- **Kaynak gösterme:** Semra Dinçer (CHP, Ankara). “Basın özgürlüğünün önündeki engellerin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/119, 13 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-119-basin-ozgurlugunun-onundeki-engellerin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirlenm (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/97cfd44b-8c5b-4120-b4e1-01894f410fdc Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.