# Hayvan haklarının korunmasında ortaya çıkan sorunların tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin ve yasal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/124) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/124 - **Tarih:** 14 Temmuz 2023 - **İlk imza:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6dbb1e6b-b11c-4dda-aff6-018962874992 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-124-hayvan-haklarinin-korunmasinda-ortaya-cikan-sorunlarin-tum-yonleriyle-arastirilmasi-alina > 10/124 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Temmuz 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Nimet Özdemir (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Sokak hayvanları öncelikli olmak üzere günlük hayatımızı paylaştığımız canlılara karşı uygulanan şiddet ve istismarın önlenmesi, gereken tedbirlerin alınması, yapılması gereken hukuki düzenlemeler ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi yolunda yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz. GEREKÇE Büyük şehirlerimiz başta olmak üzere sokak hayvanları ile ilgili karşılaşılan sorunlar giderek tırmanmakta, müdahale edilmemesi durumunda içinde çıkılamayacak bir noktaya doğru tırmanmaktadır. Özellikle kamuya açık alanlarda, parklarda başıboş köpeklerin insanlara saldırma vakalarının görsel olarak sosyal medyada yoğun bir şekilde yer verilmesi zaman zaman kontrol dışına çıkabilen tepkilere yol açmaktadır. Buna mukabil hayvan severlerin sokak hayvanlarına yönelik şiddet ve istismar olaylarına verdikleri haklı tepkiler de aynı şekilde sosyal mecraların ana gündemini oluşturmaktadır. Unutulmamalıdır ki insanların güvenliği doğal ve hukuki haklara sahip hayvanların refahının da sağlanması büyük önem taşımaktadır. BM Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi başta olmak üzere taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalar ile ulusal mevzuatımızda mevcut pek çok düzenlemede ayrım gözetmeksizin bütün canlıların doğal haklara sahip olduğu hukuki olarak güvence altına alınmıştır. Ne yazık ki uygulamada bu hakların korunamadığı gibi yasaların gerektiği gibi uygulanamadığı görülmektedir. Özellikle devletin ilgili kurumları ile birlikte belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve genel olarak toplumun yasal güvenceye alınan bu hakların korunmasına ve herkesin kanunlara uyma zorunluluğu olmasına rağmen gereken hassasiyetin gösterilmediği ortadadır. Hayvan haklarının korunmasına yönelik 2004 tarihli 5199 Sayılı kanun ile birlikte mevzuatımızda yer alan ilgili düzenlemeler ve uluslararası anlaşmalarca teminat altına alınan hayvanların haklarının kesinlikle korunamadığı, cezai yaptırımların ise caydırıcı olamadığı, dolayısıyla sokak hayvanlarının yaşadığı mağduriyetin devamına sebep olduğunu üzülerek görmekteyiz. Bugünkü haliyle mağduriyetin giderilmesi neredeyse sadece hayvan severlerin gönüllü çabasına kalırken, yerel yönetimlerin sorunun giderilmesi noktasında sürdürdükleri uygulamaların yetersiz kalması, ilgili bakanlık ve devlet kurumlarının bu yöndeki adımlarının yeterli olmaması da sorunun temel noktasını oluşturmaktadır. Hayvanlara yönelik şiddet ve istismarın önlenmesi, bunu gerçekleştirenlere yönelik hızlı ve etkin caydırıcı tedbirlerin uygulanması, bu konuda özverili çalışmaları bulunan sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesi ile birlikte şiddet olaylarının ilgili adli makamlara iletilme sürecinin etkinleştirilmesi gerekmektedir. Sahipsiz hayvanların bulunduğu barınaklardaki bakım ve sağlık hizmetlerinin asgari düzeyde dahi yeterli olmadığı, maddi imkansızlıkların yanı sıra yeterli personelin sürece dahil edilememesi ve Belediyeler ve ilgili birimlerce oluşturulan bakım evlerinde veteriner hekimlerin yeterli düzeyde görevlendirilmemesi, personelin hayvan hakları konusundaki bilgisizliği sorunun bir başka boyutunu oluşturmaktadır. Yasalarımızın amacı sadece insanı korumak değildir, hayvanları, çevreyi, tüm doğayı korumak temel düştün olmalıdır. Hayvanlarla birlikte sahip olduğumuz doğayı tüm canlılarla paylaşıyoruz. Halkımızın bu konuda doğru bir biçimde bilgilendirilmesi sürekli olarak ciddiye almamız gereken en önemli meseledir. Tepkisel insanların suçlamalarını bilgi zannettiğimiz bu günlerde doğru bilgilendirme ve şeffaflık her zamankinden önemlidir. Sokakta yaşayan hayvanlar için merhametle mama kampanyaları yapmanın da sokakta saldırıya uğrayan insanlar yüzünden hayvanlara zarar verilmeye kalkışılması da istenen sonuçlardan değildir. Sokak hayvanları sorununun büyümesinde popülasyondaki hızlı ve kontrolsüz artışın etken olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, sadece kısırlaştırma ile değil, kırsal bölgeler ve şehirlerin dış alanlarından başlayarak köpeklerin sahiplendirilmesi, kısırlaştırma işlemlerinin yürütülmesi ve ülke genelinde bir kampanyaya dönüştürülmesi, özellikle ekonomik getirileri göz önünde bulundurularak merdiven altı yetiştiriciliğin önüne geçilmesi zarureti bulunmaktadır. Yukarıda arz edilen nedenlerle, genel olarak hayvan haklarının korunmasında ortaya çıkan sorunlarının tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin, yapılması gereken yasal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasını gerekli görmekteyiz. --- **Kaynak gösterme:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul). “Hayvan haklarının korunmasında ortaya çıkan sorunların tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin ve yasal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/124, 14 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-124-hayvan-haklarinin-korunmasinda-ortaya-cikan-sorunlarin-tum-yonleriyle-arastirilmasi-alina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6dbb1e6b-b11c-4dda-aff6-018962874992 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.