# Engelli vatandaşların yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1241)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1241
- **Tarih:** 8 Mayıs 2024
- **İlk imza:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/13b6ea92-e145-4bfb-aa12-018f5c66551c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1241-engelli-vatandaslarin-yasadigi-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirl

> 10/1241 esas numaralı meclis araştırması önergesi 8 Mayıs 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Nejla Demir (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Engelliler, toplumumuzun %12'sini oluşturan ve eşit haklara sahip, saygın bir şekilde yaşamayı hak eden bireylerdir. Ancak engelli yurttaşlarımız günlük yaşamlarında birçok zorlukla karşılaşmaktadırlar. Bu zorluklar, eğitim, istihdam, sağlık, sosyal yaşam ve erişilebilirlik gibi alanlarda kendini göstermektedir. TÜİK 2021 yılı istatistiklerine göre, engelli bireylerin 9680'i toplu taşıma araçlarına erişimde zorlanmaktadır. Kamusal alanlarda engellilere özel düzenlemeler yetersiz kalmakta ve kentler engelli bireyler için yaşanmaz hale gelmektedir. Eğitimde, istihdamda, sağlıkta ve sosyal hayatta engelli bireylere yönelik ayrımcılığın önüne geçilmesi, engelli bireylerin yaşadıkları sorunların tespiti ve incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve bu hususta Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 104üncü ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Engelliler Haftası, 1981 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 37/52 sayılı kararıyla kabul edilmiştir. Bu karar ile her yıl 10-16 Mayıs tarihleri arasında "Dünya Engelliler Haftası" kutlanmaya başlanmıştır. Türkiye'de ise Engelliler Haftası, 1987 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kabul ettiği 3318 sayılı "Engellilerin Korunması Hakkında Kanun" ile resmiyet kazanmıştır. Bu kanun ile Engelliler Haftası'nın her yıl 10-16 Mayıs tarihleri arasında kutlanması ve bu hafta boyunca engellilerin sorunlarına dikkat çekilmesi öngörülmüştür. Engelliler Haftası, engelli bireylerin yaşadığı sorunlara çözüm bulma ve engellilerin haklarının korunması için daha fazla çaba sarf edilmesi gerektiğini bize hatırlatmaktadır.

Günümüzde, toplumun önemli bir parçasını oluşturan engelli bireylerin yaşadığı sorunlar, toplumsal bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır. Engellilik, birçok farklı alanda yaşamı etkileyen ve çözüm gerektiren zorlukları beraberinde getirmektedir. Eğitimden istihdama, sağlıktan sosyal yaşama kadar pek çok alanda engellilerin karşılaştığı sorunlar, toplumun tüm kesimlerini ilgilendiren bir konudur. Engellilerin sorunlarının çözümü sadece engellileri değil, tüm toplumu ilgilendirmektedir. Bu sorunların çözümü için tüm paydaşların iş birliği içinde hareket etmesi ve engelli bireylerin haklarının korunması için gerekli adımların atılması gerekmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'nun 2021 yılı Engellilik İstatistiklerine göre, engelli öğrencilerin %65'i özel eğitim kurumlarına gitmektedir. Ancak, özel eğitim kurumlarının "%64'ü devlet tarafından işletilmekte olup, özellikle fiziki engellere sahip öğrenciler için yeterli altyapı ve uzman öğretmen eksikliği sorun teşkil etmektedir. Engelli bireylerin işgücü piyasasına katılım oranı %33,6 iken, işsizlik oranı genel işsizlik oranının iki katından fazladır. Bunun yanı sıra, engelli çalışanların %40'ı asgari ücret düzeyinde çalışmakta olup, istihdamda yaşanan ayrımcılık engellilerin ekonomik ve sosyal yaşama entegrasyonunu zorlaştırmaktadır. Ülkede 1 milyon 200 bin engelli bireyin bulunduğu öne sürülmektedir. Ancak, bu bireylere özel sağlık hizmeti sunan yeterli sayıda sağlık kurumu ve personel bulunmamaktadır. Engelli bireyler, sağlık hizmetlerine erişimde engellerle karşılaşmakta ve sağlık kurumlarında yeterince engelli dostu altyapı bulunmamaktadır.

Araştırmalara göre, engelli bireylerin *060'ı sosyal hayata yeterince katılamamakta ve toplumdan izole olma riski taşımaktadır. Engellilerin sosyal aktivitelere ve kamusal alanlara erişiminde yaşanan Zorluklar, sosyal yaşamda ayrımcılığın bir göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır. TÜİK'in 2021 yılı Engellilik İstatistiklerine göre, engelli bireylerin "%75'i binalara erişimde zorlanmaktadır. Ayrıca, toplu taşıma araçlarına erişimde yaşanan zorluklar ve kamusal alanlarda engellilere özel düzenlemelerin yetersiz olması, engellilerin yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu sorunların çözümü için acil adımlar atılması gerekmektedir. Bu noktada, tüm toplumun iş birliği içinde hareket etmesi ve engelli bireylerin haklarının korunması büyük önem taşımaktadır.

Eğitimde, istihdamda, sağlıkta ve sosyal hayatta engelli bireylere yönelik ayrımcılığın önüne geçilmesi, engellilerin yaşadıkları sorunların tespiti ve incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. | ği Ok 4 V — Hipe AA Oman || Uf Yarı

---

**Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Engelli vatandaşların yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1241, 8 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1241-engelli-vatandaslarin-yasadigi-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirl (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/13b6ea92-e145-4bfb-aa12-018f5c66551c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.