# Mevsimlik tarım işçilerinin yaşadıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1275)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1275
- **Tarih:** 14 Mayıs 2024
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/03a93a10-df47-4fe2-9dbe-018f81ace5c4
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1275-mevsimlik-tarim-iscilerinin-yasadiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-cozu

> 10/1275 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Mayıs 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Ülkemizde yaşayan mevsimlik tarım işçilerinin çalışmak için göç etmek zorunda oldukları alanlarda; barınma, ulaşım, eğitim, sosyal güvence gibi temel haklarının sağlanmasının önündeki siyasal, ekonomik ve sosyal engellerin araştırılması, çözüm önerilerinin belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklifederiz. (10/05/2024)

Aha Yaka

Bura Wu.

GEREKÇE

Tarım ürünlerinin tarladan sofralarımıza ulaşmasında tarım işçilerinin çok büyük emekleri ve alın teri vardır. Gezici ve geçici mevsimlik tarım işçiliği 1980'li yıllara kadar artan nüfus ve beraberinde getirdiği yoksulluk ve topraksızlaşmayla beraber yaygınlaşmaya başlamıştır.

Mevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin geçimlerini sağlamak için çalıştıkları alanlara ulaşımı ve bu alanlarda yaşam koşullarının iyileştirilmesi, insan onuruna yaraşır asgari hayat standartlarının devlet tarafından sağlanması Anayasamız ile devletimize verilmiş görevlerdendir. Zira Anayasamızın 5'nci maddesi Devletin Temel Amaç ve Görevleri başlığı altında "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. " emredici hükmünü içermektedir.

Mevsimlik tarım işçileri çalışma yerlerinde insan onuruna yaraşır standartta olmayan barınma alanlarında hayatta kalmaya çalışmaktadır. Şöyle ki, sıcak ve soğuğa karşı koruması olmayan derme çatma çadırlarda hijyen koşullarından uzak tuvalet ve banyo imkanlarından yoksun şekilde hiçbir sosyal güvencesi olmadan günlük yevmiye ile hayatta kalma mücadelesi vermektedirler. Bununla birlikte mevsimlik tarım işçilerimizle beraber yaşayan eğitim çağındaki çocukları, ailelerinin hayat mücadelesi sebebiyle sağlıksız ve düzensiz bir çevrede yaşamak zorunda kalmanın yanında okul döneminde aileleri çalışmak zorunda olduğu için anayasal eğitim haklarından da mahrum kalmaktadır. Zira tarlada, bahçede çalışmaya giden aile bireyleri çocuklarıyla ilgilenecek kimse bulamadıkları için şehirden ve şehrin sağladığı imkanlardan mahrum olmaktadır.

Gerek uluslararası hukuk gerekse milli hukukumuz gözetildiğinde, barınma, eğitim gibi temel hak ve ihtiyaçların Uluslararası Sözleşmeler ve Anayasamız ile güvence altına alındığı tartışmasız bir gerçektir. Zira Anayasamızın 90'ncı maddesi beşinci fıkra hükmüne göre "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır." Ülkemizin 27 Mayıs 1949 tarihinde Resmi Gazete ile yayımlanan ve tarafı olduğu İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 26'ncı maddesinde "Her şahsın öğrenim hakkı vardır. Öğrenim hiç olmazsa ilk ve temel safhalarında parasızdır. İlk öğretim mecburidir." Anayasamızın İkinci Kısım Temel Haklar ve Ödevler başlığı altında Üçüncü Bölümünde yer verilen Sosyal ve Ekonomik Haklar alt başlığında 56'ncı maddesi "Herkes, ve ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına ge ipi. ", 42*inci madde$inde m > teşkilatı kurar." şeklinde amir hükümle anayasal güvence altına alınmıştır. Sunulan bu meclis araştırması önergesiyle mevsimlik tarım işçilerimizin yaşadıkları sorunların tespiti ile barınma, ulaşım, eğitim, sosyal güvence gibi temel haklarının sağlanmasının önündeki siyasal, ekonomik ve sosyal engellerin araştırılması ve bunların ortadan kaldırılması için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla meclis araştırması açılmasını arz ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Mevsimlik tarım işçilerinin yaşadıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1275, 14 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1275-mevsimlik-tarim-iscilerinin-yasadiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-cozu (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/03a93a10-df47-4fe2-9dbe-018f81ace5c4

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.