# Çalışmayan madenlerin bulunduğu yerlerde ortaya çıkan istihdam açığının ve buralardaki maden çalışanlarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1278)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1278
- **Tarih:** 14 Mayıs 2024
- **İlk imza:** İsmail Atakan Ünver (CHP, Karaman)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/ba44f474-8c72-477a-a4af-018f81518c25
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1278-calismayan-madenlerin-bulundugu-yerlerde-ortaya-cikan-istihdam-aciginin-ve-buralardaki-mad

> 10/1278 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Mayıs 2024 tarihinde verildi; ilk imza: İsmail Atakan Ünver (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Madencilik sektörü özellikle de yeraltı madenciliği, içerdiği riskler nedeniyle dünyanın her yerinde planlama, yatırım ve üretim aşamasından pazarlama aşamasına kadar çok özel önlemler, donanım, bilgi, deneyim, uzmanlık ve sürekli denetim gerektiren iş kollarından birisidir.

Enerji sanayi, kimya sanayi, cam sanayi, çimento, kireç ve alçı sanayi, seramik, kil ve taş sanayi, demir-çelik sanayi ve kok ürünleri sanayi gibi pek çok sektörü doğrudan ilgilendiren madencilik sektörü; katma değer yaratan emek yoğun bir sektördür. Yapılan çalışmalara göre I maden işçisinin istihdamı, beraberinde 12 kişiye daha istihdam imkânı sağlamaktadır. Hem istihdam hem de üretim boyutuyla yerli kaynaklara yönelik yapılacak çalışmalar ülkemizde istihdam yaratma ve enerjide dışa bağımlılık sorunuyla etkin mücadelede önemli bir husustur.

Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'nun yayınlamış olduğu sektör raporuna göre; ülkemizdeki enerji arzının yerli kaynaklardan karşılanma oranı 2019 yılında %31,1, 2020 yılında %29,9 iken 2021 yılında yerli enerji kaynakların birincil enerji arzındaki payı, YA, e gerilemiş olup, ithal kaynakların payı %70,7 olarak gerçekleşmiştir. Enerji ithalatının 2021 yılında kaynaklara dağılımı ise; 51,99 mtep ham petrol ve petrol ürünleri, 48,43 mtep doğalgaz, 22,92 mtep kömür ve 0,76 mtep kok şeklindedir.

TKİ, 2018 yılında, ithalat verilerine yönelik yaptığı değerlendirmede; "Son yıllarda kömür ithalatındaki artışın en önemli nedeni, elektrik üretimi amaçlı kullanılacak buhar kömürlerine olan talepteki ciddi artıştır. Söz konusu eğilim dikkate alındığında, ithalatın önümüzdeki yıllarda da artarak süreceği ve kömür ithalat faturasının doğalgaz faturasına yakın düzeylere yükselebileceği anlaşılmaktadır." ifadelerini kullanmış, enerjideki dışa bağımlılığın faturasının gittikçe artacağının uyarısını yapmıştır fakat bu uyarılar dikkate alınmamıştır. Gelinen noktada yerli kömür üretiminin toplam enerji arzını karşılama oranı 2019 yılında yaklaşık %12, 2020 yılında %10,7, 2021 yılında ise %11,2 olarak gerçekleşmiştir.

Madencilik sektörü, yapıldığı bölgenin kalkınmasına imkân tanırken, faaliyette bulundukları bölgedeki yerel halkın uzun vadeli toplumsal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimlerine de önemli oranda katkı sunar. Fakat sektörde yaşanan daralma, bu kamu kaynaklarının işletme hakkının Rödövans adı altında 3. şahıslara verilmesi, maliyet artışı gibi sebeplerle başta Karaman'ın Ermenek ilçesinde olduğu gibi, ekonomisinin temelinde madencilik faaliyetleri olan bölgeler hem ekonomik hem de sosyal olarak zor günler geçirmektedir.

Sektörü kalkındıracak çalışmalar yapılırken, şu husus unutulmamalıdır ki; madencilik sektöründe atılacak adımların ve kalkınmanın bedeli, asla iyi eğitilmemiş, refah seviyesi düşük, iş kazalarından ve meslek hastalıklarından gereği gibi korunamayan, işsiz kalma ve işini kaybetme korkusu yaşayan, örgütlenmeleri engellenen, sosyal güvenliğinden endişe duyan bir çalışan kesim yaratmak olmamalıdır. Kısacası insan sağlığı, mutluluğu, refahı ve güvenliğinden ödün veren bir kalkınma anlayışı benimsenemez.

Tüm bu hususlar dikkate alınarak, kömür madenciliğinin, başta Ermenek ol stratejik öneme haiz olduğu şehir ve bölgelerde yaşanan maden faciaları so madenlerin çalıştırılamamasının sebeplerinin işletme sahibi, piyasa şartl çalışandan kaynaklanan sebepleri olmak üzere araştırılması, bu maden sahalarının bulunduğu bölgelerde madencilik sektörünün geçmişi ve geleceği ile bulunduğu bölge ekonomisine katkılarının ayrıntılarıyla araştırılması, bu yörelerde az sayıda kalan maden işçilerinin karşılaştıkları sorunların çözülmesi için yapılabileceklerin ve çalışmayan madenlerin olduğu yerlerde ortaya çıkan istihdam açığının kapatılmasının yöntemlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif "ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** İsmail Atakan Ünver (CHP, Karaman). “Çalışmayan madenlerin bulunduğu yerlerde ortaya çıkan istihdam açığının ve buralardaki maden çalışanlarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1278, 14 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1278-calismayan-madenlerin-bulundugu-yerlerde-ortaya-cikan-istihdam-aciginin-ve-buralardaki-mad (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/ba44f474-8c72-477a-a4af-018f81518c25

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.