# 6 şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen engelli vatandaşların yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılması ve alınacak tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/129)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/129
- **Tarih:** 14 Temmuz 2023
- **İlk imza:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4d444845-a0e7-45ca-b71a-018955cf837d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-129-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-engelli-vatandaslarin-yasadigi-sorunlarin-tum

> 10/129 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Temmuz 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Nimet Özdemir (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Merkez üssü Kahramanmaraş Pazarcık (7.6) ve Elbistan (7.7) olan depremler başta bu ilimiz olmak üzere; Adıyaman, Hatay, Adana, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa" da büyük yıkıma neden olmuştur. Elli binin üstünde vatandaşımızı kaybettiğimiz depremler, aynı zamanda çok sayıda vatandaşımızın yaralanmasına neden olmuş, tamamen yıkılan binaların yanında ağır ve orta hasarlı binalarda yaşayan yüzbinlerce vatandaşımız büyük bir barınma sorunuyla karşı karşıya kalmıştır. Deprem aynı zamanda zaten mevcut şartlarda büyük sorunlar yaşayan engelli vatandaşlarımızı çok daha derinden etkilemiş, yaralı olarak olaydan etkilenenlerde yarattığı kalıcı engellerle sorun çok daha büyük boyutlara ulaşmıştır. Özellikle deprem sonrası arama/kurtarma çalışmalarında yaşanan büyük aksaklıklar, afetlerde izlenecek hareket tarzlarındaki koordinasyonsuzluk, yaralı vatandaşlarımıza hizmet verecek sağlık kuruluşlarındaki yıkım ve personel yetersizlikleri tedavi edilebilecek veya en azından yaralı vatandaşlarımızda kalıcı hasarı önleyecek yeterli tıbbi müdahalenin yapılamamasını beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda, depremden etkilenen engelli vatandaşlarımızın yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98 inci, TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Ülkemizde TÜİK tarafından açıklanan rakamlara göre nüfusumuzun 9012 ini engelli bireylerin oluşturduğu görülmüştür. Bu oranın ortaya çıktığı 2000'li yılların başından bu yana gerçek anlamda sağlıklı bir tespit yapılmamakla beraber çeşitli Sivil Toplum Kuruluşları'nın tespitlerine göre ülkemizde yaklaşık 8.5 milyon engelli birey bulunmakta ve aileleri ile birlikte 25 milyon vatandaşımızın engelli hakları ile doğrudan ilişkili olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

Son yıllarda artan deprem riski ve küresel ısınma sorunu nedeniyle sıkça karşılaşılan doğal afetlerde hem mevcut engelli bireylerin ağır şekilde etkilendiği hem de bu afetler sonucu nüfusumuza yeni engelli bireylerin eklendiği açıktır.

Kahramanmaraş merkezli depremlerde gösterilen yetersiz performans, deprem anında engellilerin nasıl tahliye edileceğine ilişkin yeterli ve yaygın düzenlemelerin bulunmadığını ortaya çıkarmıştır. Bu konuda İdarenin alacağı önlemlerin, STK'larla iş birliği yapılarak belirlenmesi önemlidir. AFAD, Kızılay, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı diğer kuruluşların; afet öncesi ve sonrasında engellilere yönelik eğitim çalışmaları yeniden gözden geçirilmelidir.

Depremden etkilenen bölgelerde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımıza bağlı; engelli ve yaşlı bakım kuruluşlarının, ihtiyaca cevap verecek kapasiteye çıkarılması zorunludur. Bu kuruluşlarda yeterli düzeyde psikolog ve rehber görevlendirilmesi, engellilik türlerine göre tıbbi ve protez gereçleri gibi diğer hizmetler en üst seviyede sağlanmalıdır. Yasal mevzuat, deprem anında işitme cihazı, insülin iğnesi, akülü tekerlekli sandalye benzeri özel ihtiyaçların teminine cevap verebilecek şekilde yeniden gözden geçirilmelidir. Deprem nedeniyle engelli durumuna düşen vatandaşlarımızın tedavi, bakım ve rehabilitasyonuna yönelik kapsamlı programların uygulanması önceliklidir. i

Deprem sonrası bölgedeki yapılaşma; BM Engelli Hakları Sözleşmesi, Erişebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği, İmar Kanunu ve AB mevzuatlarına uygun gerçekleştirilmeli, yaşam alanları engellilerin erişebilmesine uygun şekilde planlamalıdır. Deprem ve diğer doğal afetlerde alınacak tedbirler konusunda uluslararası iş birliği en üst seviyede sağlanmalıdır.

Yukarıda arz edilen nedenlerle, yaşadığımız son deprem felaketinin bölgede yaşayan engelli vatandaşlarımızın sorunları açısından tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin ve yapılması gereken yasal düzenlemelerin tespiti için Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını önemli ve gerekli görmekteyiz.

---

**Kaynak gösterme:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul). “6 şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen engelli vatandaşların yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılması ve alınacak tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/129, 14 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-129-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-engelli-vatandaslarin-yasadigi-sorunlarin-tum (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4d444845-a0e7-45ca-b71a-018955cf837d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.