# Engelli bireylerin sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda yaşadıkları sorunların araştırılarak çözüm bulunması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1307)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1307
- **Tarih:** 16 Mayıs 2024
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 24
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9f73ab24-445c-4d2f-aaa5-018f81078f9d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1307-engelli-bireylerin-sosyal-kulturel-ve-ekonomik-alanlarda-yasadiklari-sorunlarin-arastiril

> 10/1307 esas numaralı meclis araştırması önergesi 16 Mayıs 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Mahmut Tanal (CHP); 24 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Ülkemizde yaşayan engelli vatandaşlarımızı yaşadığı sorunların araştırılması, engelli yurttaşlarımızın hayat kalitesinin arttırılmasının önündeki siyasal, ekonomik ve sosyal engellerin araştırılması, çözüm önerilerinin belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 10'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. (10/05/2024)

GEREKÇE

Ülkemizde yaşayan engelli vatandaşlarımızın sayısı, 9 milyonun üzerindedir. Anayasamızın 2'nci maddesi, Cumhuriyetimizin niteliklerini belirlemektedir. Buna göre Türkiye Cumhuriyeti, demokratik, laik, sosyal bir hukuk devletidir. Sosyal Devlet ilkesi gereği toplumun refahını en üst düzeye çıkarma ödevi devlete verilmiş olup, devlet, refah düzeyini en üst düzeye çıkarmak için ekonomik, sosyal hayata müdahalelerde bulunur. Keza Anayasamızın 5'nci maddesi, Devletin Temel Amaç ve Görevlerini düzenlemiş olup, ilgili maddeye göre "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır." olarak amir hüküm altına alınmıştır.

Yapılan araştırmalara göre, ülkemizde engelli yurttaşlarımızın "490'ından fazlası istihdam ve eğitim olanaklarından yoksundur. Ülkemiz nüfusunun "l12'sinden fazlasını oluşturan engelli bireylerimiz için ülke gelirimizin sadece on binde 28'i harcanmaktadır. Bu verilerden anlaşıldığı üzere ülkemizde sosyal devlet ilkesinin engelli bireylerimiz için uygulandığından söz edemeyiz. Kentlerimiz, açık alanlarımız, konutlarımız, ulaşım araçları, engelli yurttaşlarımızın ihtiyaçlarına yeterli derecede cevap vermemektedir. Engelli yurttaşlarımız için uygulanan sosyal hizmetler, indirimli tarifeler, onların ihtiyaçlarına cevap vermemektedir. Bununla birlikte güncel mevzuat, engelli yurttaşlarımız haklarını yeterince savunmamakta, ihtiyaçlarına cevap verememektedir. Özellikle bu alanda Sağlık Kurulu Raporları Yönetmeliğinin hak kayıplarına neden olduğundan yakınan çok sayıda engelli yurttaşımız vardır. Bununla birlikte özellikle eğitim alanında kaynaştırma eğitimi adı altında gerçekleştirilen uygulama için gerekli ve yeterli altyapı, eğitim ortamlarının sağlanamaması, engelli yurttaşlarımızın eğitim hayatını olumsuz etkilemektedir. Bu olumsuz durum, Anayasal hak olarak tanınan Eğitim Öğretim Hakkının gereğini karşılayamamakla birlikte, yine Anayasamızda (sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gereken engelli yurttaşlarımızın ihtiyaçlarını karşılamak için yetersiz kalmaktadır.

Diğer yandan Anayasal hak olarak tanınan Çalışma ve Sözleşme Hürriyetinin engelli yurttaşlarımız açısından değerlendirilmesine bakıldığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre "Kurum ve Kuruluşlar çalıştırdıkları personele ait kadrolarda 963 oranında engelli çalıştırmak zorundadır." Görüleceği üzere çalışma hayatında da engelli yurttaşlarımıza ayrılan kontenjan temel hak ve hürriyet olan çalışma hakkı ve ödevine yeterli düzeyde karşılamamaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Engelli bireylerin sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda yaşadıkları sorunların araştırılarak çözüm bulunması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1307, 16 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1307-engelli-bireylerin-sosyal-kulturel-ve-ekonomik-alanlarda-yasadiklari-sorunlarin-arastiril (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9f73ab24-445c-4d2f-aaa5-018f81078f9d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.