# Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/160) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/160 - **Tarih:** 21 Temmuz 2023 - **İlk imza:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c068d8a7-f245-4ce4-8e27-01898bd01daa - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-160-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlem > 10/160 esas numaralı meclis araştırması önergesi 21 Temmuz 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Nejla Demir (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Cezaevlerinde yaşam hakkı ihlalleri yoğun bir şekilde yaşanmaya devam etmektedir. İnfaz yakmalar, tahliye edilmeyen hasta mahpuslar, sürgün cezaları, keyfi disiplin cezaları ve daha birçok insan hakkı ihlali yüzünden ülke cezaevlerinde tutulan mahpuslar hukuk dışı uygulamalara, baskı ve şiddete maruz kalmaktadırlar. Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin tespiti ve incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve bu hususta Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 104"üncü ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. la Demir Yeşil Sol Parti Ağrı Milletvekili GEREKÇE Cezaevlerine konulan mahpuslar, cezaevlerinin insanlık dışı koşulları ile önce sağlıklarından edilmektedirler. Cezaevlerindeki aşırı kalabalık koğuşlar, sağlığa erişim hakkının engellenmesi, tek kişilik nakil araçları, kelepçeli muayene, muayene sonrası ağız içi arama dayatması, revire geç çıkarılma, hastane sevklerinin geç ya da hiç yapılamaması, yetersiz iaşeler, ısıtılmayan ve havalandırılmayan koğuşlar, cezaevlerinde yeterli doktor ve sağlık personeli bulundurulmaması, diyet yemeklerinin verilmemesi, temiz suya erişimde yaşanan problemler, atak geçirmesi riski yüksek ve kendi ihtiyaçlarını karşılayamayan mahpusların tek kişilik yerlerde tutulması gibi uygulamalar sebebiyle de hastalıkları tedavi edilemez boyutlara varmaktadır. Ağır hasta olan mahpuslar, tüm başvurulara rağmen, başvuru süreçleri sürüncemede bırakılarak ve tıp etiğine uygun olmayan, bilimsel ölçütlerden yoksun Adli Tıp Kurumu raporları gerekçe gösterilerek tahliye edilmemekte, yaşam hakları ihlal edilmektedir. ATK'nin cezaevinde kalamaz raporu verdiği hasta mahpuslar da yasadaki "toplum güvenliği" düzenlemesi sebebiyle emniyet müdürlüklerinin yazdığı raporlar yüzünden ölüme terk edilmektedir. Ayrıca, Cezaevi İdare Gözlem Kurulu kendini mahkeme yerine koyarak infazını tamamlayan 200 mahpusun tahliyesini engellediği tespit edilmiştir. Hastalıkları son aşamaya gelen ve kaçınılmaz olarak ölümle sonuçlanacağı beklenen "terminal dönem" hastaları olarak nitelenebilecek durumda olan kimi mahpuslar infazlarının ertelenmesi uygulamaları için ölümlerinin beklendiği maalesef ki acı bir gerçek olarak önümüzde durmaktadır. STK'ların açıkladıkları raporlara göre cezaevlerinde 504'ü ağır olmak üzere 1605 hasta mahpus bulunmaktadır. Bu rakamlar tespit edilebilen rakamlar olup gerçek sayı bunun çok daha üzerindedir. Cezaevlerinde yaşam hakkı ihlallerini gündeme getiren bir diğer olgu da mahpusların yaşamlarına son vermesidir. Yaşamını intihar etmek suretiyle sonlandırdığı iddia edilen mahpuslar cezaevinin hukuk dışı uygulamaları yüzünden intihara sürüklenmektedirler. Ayrıca cezaevlerinde şüpheli şekilde yaşamını yitiren ya da intihar ettiği iddia edilen mahpusların çoğu hukuka aykırı şekilde tek başına hücrede tutulan mahpuslardan oluşmaktadır. Cezaevlerindeki hak ihlalleri sebebiyle mahpuslar sık sık açlık grevine girmektedirler. Şu an Kırıkkale Cezaevi'nde devam eden açlık grevi bulunmaktadır. Bu grevlerin son bulması için mahpusların insani talepleri mutlaka karşılanmalıdır. Cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri aşağıdaki şekildedir; " oMektuplara, kurumlara gönderilen, dilekçelere, yazılara el konulması, dilekçelerin muhataplarına ulaştırılmaması, dilekçe yazanlara dair tutanak tutularak disiplin soruşturması başlatılması, "e Keyfi disiplin soruşturmaları ve disiplin cezaları verilmesi, Kitap, dergi, gazete gibi yayınların verilmemesi, bazı yayınlara yasak uygulanması, bazı kanalların izletilmemesi, Keyfi ayakkabı araması dayatılması, Havalandırmaların üstünün de tel örgü ile kapatılması, kafes sistemi, Koğuş değişikliği taleplerinin reddedilmesi, Koğuş baskınları, Açık görüşe gelen kişi sayısının sınırlandırılması, Spor, sohbet gibi hakların kullandırılmaması, Ayakta sayım dayatması, Ters kelepçe uygulaması, Sayım ve telefon görüşmelerinde askeri tekmil ve askeri nizam dayatması, karşıt görüşlü mahpusların aynı ring aracıyla hastane ve mahkemeye götürülmesi ve bu sırasında yaşanan nefret saldırıları, Sürgün sevk, yine bazı hapishanelerde mahpusların özel alanlarını da görecek biçimde kameraların konulması, Havalandırmalarda kafes uygulaması, Elektrik faturalarının oldukça yüksek oluşu, Kantin fiyatlarının fahiş oluşu ve mahpusların kendi eşyaları verilmemek suretiyle kantinden alışveriş dayatması, Mahpusların ailelerinden uzak cezaevlerinde kalıyor oluşu, Hijyen imkanlarının olmayışı, Ailelere yüklenen ve icra yolu ile alınan iaşe bedeli uygulaması, İlaçların zamanında temin edilmemesi, Kürtçe mektuplara izin verilmemesi, Görüşçüsü Kürtçe konuştuğu için mahpusun cezalandırılması, İç mektupların geç verilmesi, Aramalar esnasında odaların dağıtılması, Meclis TW'nin kanal listelerinden silinmesi, " Kitap sınırlaması, " Siyasi mahpusların görüntülü telefon görüş hakkını kullanamaması, " Annesi ile birlikte cezaevinde kalan çocukların maruz kaldığı ihlaller şeklinde özetlenebilir. Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin tespiti ve incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve bu hususta Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. 8 Le Vey Ni /N Van --- **Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/160, 21 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-160-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlem (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c068d8a7-f245-4ce4-8e27-01898bd01daa Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.