# Hac ibadetinin yerine getirilmesinde vatandaşların karşılaştıkları sorunların belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1608) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/1608 - **Tarih:** 9 Temmuz 2024 - **İlk imza:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2d2b9951-7ef3-4550-8bbd-01909b55343a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1608-hac-ibadetinin-yerine-getirilmesinde-vatandaslarin-karsilastiklari-sorunlarin-belirlenmesi > 10/1608 esas numaralı meclis araştırması önergesi 9 Temmuz 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Hac ibadetinin yerine getirilmesinde karşılaşılan sorunların araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104' üncü ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını teklif ve arz ederim. GEREKÇE Hac ibadeti, İslam'ın beş şartından biri olarak Müslümanlar için büyük önem taşımaktadır. Ancak son yıllarda artan nüfus ve hac talebi nedeniyle, Türkiye'de ve diğer İslam ülkelerinde hac ibadetinin yerine getirilmesinde ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Türkiye'den hacca gitmek isteyen milyonlarca insan, Suudi Arabistan'ın belirlediği kota nedeniyle bu arzularını yerine getirememektedir. 2023 yılı için Türkiye'den yaklaşık 2.500.000 hacı adayı başvurusu yapılmış, ancak sadece 85.000 kişi kabul edilmiştir. Bu durum, Türkiye nüfusunun küçük bir kısmına denk gelmekte ve başvuruların büyük çoğunluğunu karşılayamamaktadır. Bu bağlamda, hac ibadetini gerçekleştirmek isteyen birçok vatandaşımız, resmi hac vizesi yerine turist vizesi ile Suudi Arabistan'a gitmeye çalışmaktadır. Ancak bu yöntemle giden hacı adayları, Suudi Arabistan'da ciddi sorunlarla karşılaşmakta, sert tedbirlere maruz kalmakta ve büyük maddi kayıplara uğramaktadırlar. Ayrıca, sağlık desteğinden yoksun kalan bazı hacı adayları hayatını kaybetmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı yetkilileri, turist vizesi ile giden hacı adaylarına karşı alınan tedbirleri desteklemekte ve Suudi Arabistan yetkililerine bu kişileri ihbar ettiklerini belirtmektedir. Bu durum, resmi organizasyonların dışına çıkan hacı adaylarının hem maddi hem de manevi riskler taşımasına neden olmaktadır. Türkiye'de ve diğer İslam ülkelerinde artan nüfus ve hac talebi, Suudi Arabistan'ın belirlediği kotalar ile karşılanamıyor. Türkiye'ye tanınan hac kontenjanı, toplam başvuruların çok küçük bir kısmını karşılamaktadır. Hac ibadetini gerçekleştirmek isteyen bazı kişiler, resmi hac vizesi yerine turist vizesi alarak Suudi Arabistan'a gitmeye çalışmaktadır. Ancak bu yöntemle gidip, hac günlerinde ibadetlerini yapmaya çalışırken ciddi sorunlar yaşamaktadırlar. Suudi Arabistan yetkilileri, turist vizesi ile • gelen hacı adaylarına karşı sert tedbirler uygulamaktadır. Otellerinden alınıp Cidde'ye götürülmekte, hakaret ve şiddete maruz kalmaktadırlar. Turist vizesi ile gitmeye çalışanlar, büyük maddi kayıplara uğramaktadırlar. Rüşvet vererek Mekke'ye ulaşmaya çalışan hacı adayları ciddi maliyetlere katlanmaktadırlar. Turist vizesi ile giden hacı adayları, sağlık desteğinden yoksun kalmakta ve bazıları hayatını kaybetmektedir. Resmi olmayan yollarla gidenlerin çoğu ortada bırakılmakta ve en çok ölümler bu gruptan olmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı yetkilileri, turist vizesi ile giden hacı adaylarına karşı alınan tedbirleri desteklemektedir. Diyanet yetkilileri, Suudi Arabistan yetkililerine bu kişileri ihbar ettiklerini belirtmişlerdir. Diyanet İşleri Başkanlığı, resmi hac organizasyonlarının dışına çıkan kişilere yönelik uyarılarda bulunmakta ve bu tür girişimlerin hem maddi hem de manevi riskler taşıdığını vurgulamaktadır. Kaçak yolla hacca götüren bazı kurumlar, resmi düzenlemelerin dışında faaliyet göstererek vatandaşlarımızı maddi ve manevi risklere maruz bırakmaktadır. Bu kurumlar, turist vizesi ile hacca gitmek isteyen vatandaşlardan yüksek ücretler talep etmekte ve vaat ettikleri hizmetleri sunmamaktadır. Daha da endişe verici olan, bu tür faaliyetlerin tespit edilip kapatılmasının ardından, aynı kişiler veya gruplar tarafından hızla yeni bir isim altında yeniden faaliyete geçebilmeleridir. Bu durum, denetim mekanizmalarının yetersizliğini ve caydırıcı cezaların eksikliğini gözler önüne sermektedir. Kaçak yolla hacca götüren kurumların kapatılmasının ardından yeniden açılmalarının engellenmesi için daha etkili denetim ve yaptırım mekanizmalarının oluşturulması gerekmektedir. Her yıl hac talebi katlanarak artmakta ve bu da gelecek yıllarda daha büyük krizlere yol açabilecektir. Türkiye'deki hacı adaylarının sayısı her yıl artmakta ve bu talebin karşılanamaması, gelecek yıllarda daha ciddi sorunlar doğuracaktır. Bu sorunun çözümü için Suudi Arabistan ile daha fazla kota anlaşması yapılması, alternatif hac organizasyonlarının oluşturulması ve hacı adaylarının bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Hac ibadetinin yerine getirilmesinde karşılaşılan sorunların tespiti, hac kontenjanlarının yetersizliği ve başvuruların karşılanamaması sorununun incelenmesi, turist vizesi ile hacca gitmeye çalışan vatandaşların yaşadığı sorunların araştırılması, resmi organizasyonların dışına çıkan hacı adaylarının karşılaştığı maddi ve manevi risklerin belirlenmesi, Suudi Arabistan ile yapılacak hac kontenjanı anlaşmalarının artırılması için önerilerin geliştirilmesi, alternatif hac organizasyonları oluşturulması ve hacı adaylarının bilinçlendirilmesi için atılacak adımların belirlenmesi amacıyla, hac ibadetinin yerine getirilmesinde karşılaşılan sorunların çözülmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir araştırma komisyonu kurulmasını, bu komisyonun ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak sorunun çözümüne yönelik öneriler geliştirmesi gerekmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Hac ibadetinin yerine getirilmesinde vatandaşların karşılaştıkları sorunların belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1608, 9 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1608-hac-ibadetinin-yerine-getirilmesinde-vatandaslarin-karsilastiklari-sorunlarin-belirlenmesi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2d2b9951-7ef3-4550-8bbd-01909b55343a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.