# Dicle Nehri'ndeki kirliliğin sebeplerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/163)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/163
- **Tarih:** 25 Temmuz 2023
- **İlk imza:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/948ba17f-c0d2-4062-baf1-0189913d3f0c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-163-dicle-nehri-ndeki-kirliligin-sebeplerinin-ve-etkilerinin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-al

> 10/163 esas numaralı meclis araştırması önergesi 25 Temmuz 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Serhat Eren (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Mezopotamya bölgesindeki medeniyetler için hayati öneme sahip olan Dicle nehrindeki kirliliğin, sebeplerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılması, bu etki ve sonuçların ortadan kaldırılması ve kusuru bulunanlar hakkında inceleme başlatılması amacıyla Anayasa'nın 98. TBMM İç tüzüğünün 104 ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Türkiye, Suriye ve Irak topraklarından geçen ve antik çağlardan beri Mezopotamya bölgesindeki medeniyetler için hayati öneme sahip olan Dicle Nehri, Diyarbakır'ın Sur ilçesinden ve UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ndeki Hevsel Bahçeleri'nin eteğinden geçmektedir. Dicle nehrinde yaklaşık 40 balık türü yaşamaktadır ve nehir, çevresindeki yabanıl hayat için büyük bir öneme sahiptir. Dicle nehrinde yaşanan kirlilik ve bu kirliliğin oluşturduğu tehlikeler son zamanlarda basına yansımıştır.

25 Mart 2023 tarihinde Batman Çayı'nda bulunan 1964 yılında yapılmış olan Botaş petrol boru hattı patlaması ile birlikte çaya ham petrol aktığı, petrolün 5 kilometrelik alana yayıldığı, yakın köylerde içme suyunun yasaklandığı, resmi açıklamaya göre vanaların kapatıldığı ve önlemlerin alındığı, ancak Dicle nehrine akan ham petrolün nasıl temizlendiğine ilişkin kamuoyunu aydınlatıcı bir bilgi verilmediği anlaşılmaktadır.

Ayrıca 6 Şubat'ta meydana gelen deprem sebebiyle Silvan yolu üzerindeki Dicle Nehrinin sağ sahiline çadır kenti kurulmuş olup bu çadır kentteki atıkların doğru yönetilmemesi halinde nehre Zarar vermesi kaçınılmazdır. Bu hususta da yetkililerce hangi önlemlerin alındığı bilinmemektedir.

Ayrıca DİSKİ'ye ait Atıksu Arıtma Tesisi'nden çıkan siyah ve kimyasal madde içeren atıksuların da nehri kirlettiği iddia edilmektedir. Geçen 30-40 yılda Dicle Nehri'ne yapılan müdahaleler, baraj. evsel ve kimyasal maddelerin nehir sularına karışması nedeniyle bu kirliliğin yaşandığı söylenmektedir. Böyle giderse nehirdeki kirliliğin salgın hastalıklara sebep olma ihtimali de bulunmaktadır.

Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Tarık Çiçek. Dicle Nehri'nde yaklaşık 40 balık türünün yaşadığını, bunlardan leopar sazanı, bodur yayın balığı ve kurt balığının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söylerken; Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Hidrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Ünlü de Dicle Nehri'nin yapısının bozulmasından ötürü yanına yaklaşmanın dahi imkansız hale geldiğini belirtmektedir.

Dicle nehrindeki kirliliğin, sebeplerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılması, bu etki ve sonuçların ortadan kaldırılması ve kusuru bulunanlar hakkında inceleme başlatılması amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Dicle Nehri'ndeki kirliliğin sebeplerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/163, 25 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-163-dicle-nehri-ndeki-kirliligin-sebeplerinin-ve-etkilerinin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-al (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/948ba17f-c0d2-4062-baf1-0189913d3f0c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.