# Yatılı ilköğretim bölge okullarındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1633)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1633
- **Tarih:** 10 Temmuz 2024
- **İlk imza:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a82aeda4-e684-4127-8914-0190a08e922d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1633-yatili-ilkogretim-bolge-okullarindaki-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin

> 10/1633 esas numaralı meclis araştırması önergesi 10 Temmuz 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Beritan Güneş Altın (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye'nin eğitim: Sisteitiinde uzun yıllar boyunca "eğitimde fırsat öşitliğini" sağlamak amacıyla kurulduğu belirtilen ve uzun yıllar boyunca aktif bir şekilde kullanılan Yatılı Bölge Okulları/Y İBO'lar hala kimi bölgelerde aktif olarak eğitim sisteminin bir parçasıdır. Ancak, bu okulların kuruluş amaçlarının ötesinde bazı uygulamaları, eğitimde militarizmin yerleşik kılınması ve asimilasyon. politikalarının bir aracı haline gelmiştir. Bu bağlamda, erken cumhuriyetten itibaren kullanılagelen YİBO'ların işleyişi ve uygulamaları eğitim sistemine, toplumsal yaşama ve öğrencilerin eğitim haklarına erişimi bağlamlarında araştırılması için için Anayasa'nın 98'nci, İçtüzüğün 104'ncü ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim: ardin Milletvekili

GEREKÇE

Türkiye'de erken cumhuriyet döneminden itibaren eğitim politikaları, homojen bir ulus tahayyülü ve de makul/makbul yurttaş yaratma maksatlı bugüne kadar kullanılagelmiştir. Erken cumhuriyet döneminin, "ideoloji yayıcısı? * pozisyonunda olan eğitimci Sıdıka Avar'ın çalışmalarının Kürtlerin yoğunlukta yaşadıkları bölgelerde, özellikle kız öğrencilere yönelik asimilasyon politikaları bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Sıdıka Avar, bölgedeki çocukların Türkleştirilmesi ve milli kimlik kazandırılması amacıyla yoğun çalışmalar yürütmüştür. Ana Dillerinin toplumsal ve kurumsal yaşamın her alanında kullanılmasını 100 yıldır talep eden ve bunun için mücadele eden Kürtler başta olmak üzere Türk olmayan halkların çocuklarına da Türkçe'nin tek eğitim dili olarak kullanılmasında sembolik bir örnek olarak Sıdıka Avar figürü ve YİBO'lar mühim bir yer tutmaktadır. Sıdıka: Avar öncülüğünde yapılan bu uygulamalar neticesinde birçok çocuk, hiç bilmediği bir dilde eğitim görmeye zorlanmış, yoğun psikolojik ve fiziksel şiddete maruz birakılmıştır.

Erken cumhuriyet dönemi sonrası da bu uygulamalar, Yatılı Bölge Okulları ile sürdürülmek istenmiştir. Türkiye'nin eğitim sisteminde uzun yıllar boyunca "eğitimde: fırsat eşitliğini"

" sağlamak amacıyla kurulduğu belirtilen ve uzun yıllâr boyunca aktif bir şekilde kullanılan

Yatılı Bölge Okulları/YİBO'lar hala bazı bölgelerde aktif olarak eğitim sisteminin bir parçasıdır. Ancak bu okulların kuruluş amaçlarının ötesinde bazı uygulamaları, eğitimde militarizmin , yerleşik kılınması ve asimilasyon politikalarının bir aracı haline gelmiştir. Genellikle kırsal bölgelerde askeri birliklerin içerisine yapılan bu okullarda çocuklar, askerlerle aynı yemekhaneyi, aynı bahçeyi paylaşmak zorunda bırakılmıştır. Çocuklar, bu okullarda askeri disiplinle yetiştirilmek istenmiş ve pedagojik hassasiyetleri tamamı göz ardı edilmiştir. Özellikle 1990'lı ve 2000'li yıllarda bu okullarda okuyan çocuklar, günümüzde yetişkin bireyler haline gelmiş ve birçoğu yaşadıkları bireysel travma, kategorisine alınamayacak "toplumsal travma" deneyimlerini daha yeni yeni konuşmaya, yazmaya başlamışlardır. Yakın zamanda Hakikat Adalet ve Hafıza Çalışmaları Derneğinin öncülüğünde yapıları bir sözlü tarih çalışmasında Yatılı Bölge Okullarında okumuş ve uzun yıllar bu travmalarla yaşamak zorunda kalmış kişilerin anlatımlarına yer. verilmiştir. (Kişiler, beyanlarında ağır şiddete maruz kaldıklarını, fiziksel olarak kötü şartlarda yaşadıklarını ve Türkçe dışında bir dil konuştuklarında işkenceye varabilecek uygulamalara maruz kaldıklarını dile getirmiştir.

Yatılı Bölge Okullarının dışında da genel olarak Türkiyedeki eğitim sisteminin militarist, tekçi bir sistem olduğu gerekli eğitim sendikaları ve eğitimciler tarafından da dile getirilmiştir. Yine özellikle kırsal bölgelerde okulların adeta bir askeri birlik .gibi dizayn edilmesi ve ağır bir disipline maruz kalmaları, çocukların hala kendi anadillerinde eğitimi görmek bir yana kendi aralarında konuşmaları dahi yasak iken 90'lı yıllardan bu yana değişen pek bir Şey olmadığının kanıtıdır.

Günümüzde hala varlığını sürdüren YİBO"'larda da yine makbul yurttaş yaratma çabalarına ek olarak benzer hak ihlallerinin de yaşandığına dair tanıklıklar SÖZ konusudur. YİBO'ların kuruluşu ve eğitim sistemi içinde yerleşik kılınmasının ideolojik, politik ve pedagojik sebeplerinin; sebep oldukları hak ihlallerinin bireysel ve toplumsal yaşama olan etkilerinin araştırılması için Meclis araştırması açılması zaruridir.

---

**Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Yatılı ilköğretim bölge okullarındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1633, 10 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1633-yatili-ilkogretim-bolge-okullarindaki-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a82aeda4-e684-4127-8914-0190a08e922d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.