# Yap işlet devret projelerinde kamu kaynaklarının kullanımında yaşanan sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1643)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1643
- **Tarih:** 17 Temmuz 2024
- **İlk imza:** Orhan Sümer (CHP, Adana)
- **İmza sayısı:** 23
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/81cd7cf3-6192-4914-8693-0190d97ae649
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1643-yap-islet-devret-projelerinde-kamu-kaynaklarinin-kullaniminda-yasanan-sorunlarin-arastiril

> 10/1643 esas numaralı meclis araştırması önergesi 17 Temmuz 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Orhan Sümer (CHP); 23 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, Türkiye'de yap-işlet-devret (YİD), yap-işlet (Yİ), yap-kirala-devret (YKD) ve işletme hakkı devri (İHD) i olmak üzere 4 temel kamu-özel (işbirliği (O(KÖİ) modeli uygulanıyor.

Kamu-özel sektör işbirliği modeli, özellikle otoyol, köprü, havalimanı gibi altyapı yatırımları ile hastane gibi kamu hizmetlerinin sunumunda alternatif bir finansman modeli olarak önem taşıyor. Bu yöntemle yatırımların hızlı tamamlanmasının yanında projelere özel sektörün katılımının sağlanarak hizmet kalitesinin iyileştirilmesi ve proje maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor.

Ancak, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli ile yapılan 4 otoyol, bir tünel ve 3 köprünün toplam maliyeti 22 milyar 215 milyon 713 bin dolar olmuştur. Aynı projelere kamuya devredilinceye kadar, 59 milyar 747 milyon 817 bin dolarlık geçiş garantisi verilmiştir. Böylelikle devlet kaynaklarıyla 22.2 milyar dolara mal olacak 8 proje için Hazine'den 37.5 milyar dolar daha | fazla para çıkacaktır. Sayıştay raporlarına göre 8 projenin yüzde 169 daha pahalı olduğu görülürken, bu para ile 8 yerine yaklaşık 24 otoyol, köprü ve tünel inşa edilebileceği | hesaplanmaktadır.

Son olarak Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Kamu yatırımlarında da önceliklendirmeye gidiyoruz. Zorunlu haller dışında kamu yatırım programına yeni proje almayacağız. Kamu kurumları bütçe ödeneğine göre yatırım projeleri yürütecek. 2024 yılında harcamalar gözden geçirilecek ve bu çerçevede verimsiz harcamalar 2025 yılından itibaren sonlandırılacak" açıklamasında bulunmuştur.

Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik krizde döviz bazlı yap işlet devret projelerinin büyük bir yükü bulunmaktadır. Projelerin akıbeti ve tamamlanma süresi acilen ele alınması gereken bir konu gelmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle Yap İşlet Devret Projelerinde kamu kaynaklarında yaşanan sorunlarının belirlenmesi ve çözüm önerilerinin tespit edilmesi amacıyla Anayasanın 98 inci,

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri gereğince bir Meclis araştırmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

AD-SOYAD

Ak, İlaca AD vo>ph ya Yaya Moka Ga —— — Mf Çan Sanan 774

---

**Kaynak gösterme:** Orhan Sümer (CHP, Adana). “Yap işlet devret projelerinde kamu kaynaklarının kullanımında yaşanan sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1643, 17 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1643-yap-islet-devret-projelerinde-kamu-kaynaklarinin-kullaniminda-yasanan-sorunlarin-arastiril (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/81cd7cf3-6192-4914-8693-0190d97ae649

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.