# Pamukkale jeotermal sistemindeki su debisinin arttırılması, tarihi ve doğal güzelliklerinin korunması için yapılması gerekenlerin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1670)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1670
- **Tarih:** 29 Temmuz 2024
- **İlk imza:** Şeref Arpacı (CHP, Denizli)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/be957b7e-c119-4304-bab6-0190fd8f7fc7
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1670-pamukkale-jeotermal-sistemindeki-su-debisinin-arttirilmasi-tarihi-ve-dogal-guzelliklerini

> 10/1670 esas numaralı meclis araştırması önergesi 29 Temmuz 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Şeref Arpacı (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Pamukkale jeotermal sistemindeki su debisinin yeniden arttırılması için gerekli önlemlerin alınması, iklim değişikliğinden kaynaklı olumsuzlukların azaltılması, Pamukkale'nin tarihi ve doğal güzelliğinin korunması, su kaynaklarının korunması, tarım ve yerleşim alanlarında suyun verimli kullanılmasına ilişkin çalışma ve çözüm önerileri ile gerekli önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105.

Maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.23.07.2024

Yani Oinçar

GENEL GEREKÇE

Pamukkale Hierapolis ören yeri, UNESCO Dünya Kültür ve Doğal Miras Listesi"nde bulunan ve travertenleriyle ünlü eşsiz bir doğal oluşumdur. Traverten teraslarıyla ünlü bu bölge, binlerce yıl boyunca mineral bakımından zengin termal suların yer yüzüne çıkarak kalsiyum karbonat bırakmasıyla oluşmuştur. Ancak bu doğa harikasının sürdürülebilirliği, son yıllarda su debisinin azalması ile büyük bir tehlike altındadır.

DSİ tarafından yapılmış termal su debi ölçüm verilerine göre, Pamukkale jeotermal sistemindeki termal su kaynaklarının toplam debisi 1993 yılında 450 It/sn iken günümüzde bu rakam 150 It/sn seviyesine kadar düşmüştür. 30 yılda 300 It/sn debi azalması Pamukkale'nin sürdürülebilirliği açısından çok büyük risk oluşturmaktadır. Günümüzde termal suyun debisindeki azalma nedeniyle beyaz traverten çökelim alanları daralmıştır. Bu nedenle termal suyun basınç ve debisindeki değişimlerinin incelenmesi ve Pamukkale jeotermal sisteminin korunması için acil araştırma projeleri geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.

Pamukkale su kaynaklarının azalmasının başlıca nedeni olarak; kontrolsüz bir şekilde aşırı su kullanımı gelmektedir. Tarım ve yerleşim alanlarında artan su talebi, jeotermal enerji üretim tesislerinin çoğalması, su kaynaklarının azalmasına neden olmuştur. İklim değişikliği, küresel ısınma ve yağışların düzensizleşmesi yeraltı su seviyelerinin düşmesine yol açan bir diğer nedendir. Bölgede su yönetimi altyapı yetersizlikleri ve reenjeksiyon olmaması, su kaynaklarının verimli kullanılmasını engellemektedir. Sürdürülebilir su yönetimi Pamukkale'nin hemen yanındaki Karahayıt jeotermal alanındaki termal sondajlarından çıkan suların ve Pamukkale Ovası içinde sulama ve kullanım amaçlı açılmış ruhsatlı ve kaçak sondaj kuyuların debi, basınç, kimyasal bileşimleri Pamukkale fay zonu ve termal su ile ilişkileri izlenmeli ve incelenmeli, tarım ve yerleşim alanlarında suyun verimli kullanılması ve su tasarrufu sağlanmalıdır.

Pamukkale, Akköy, Karahayıt bölgesindeki kaçak sondajlar kapatılmalı, termal suyun kullanımı sürekli denetlenmeli ve kaçak kullanımın önüne geçilmelidir.

Pamukkale bölgesine yakın jeotermal enerji üretim şirketlerinin su kaynaklarına zarar vermemesi için uygun teknolojiler ve yönetim stratejileri kullanılmalı ve sıkı denetimlerle projeler izlenmelidir. Jeotermal enerji üretimi doğru yönetilmezse su seviyele kaynaklarının tükenmesine yol açabilir.

Bölgede yaşayan yurttaşlar ile ziyaretçilerin su tasarrufu ve Pamukkale'nin korunması konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Su yönetimi altyapısının özellikle Karahayıt bölgesinde.acilen yenilenmesi gerekmektedir. Pamukkale Üniversitesi bünyesinde Pamukkale Jeotermal Sistemi Araştırma ve İzleme Enstitüsü kurulmalı, bu enstitüde konusunda uzman ve yetkin araştırmacılar yer almalıdır. Pamukkale'nin korunması ve sürdürülebilirliği ancak gerekli önlemler alınarak sağlanabilir. Eğer bu çalışmalar yapılmazsa Pamukkale'nin su debisi, küresel iklim değişikliğinin olumsuz etkisiyle daha da azalacak ve belirli bir süre sonra beyaz traverten alanları çok daralacaktır.

Pamukkale'nin gelecek nesillere aktarılabilmesi su kaynaklarının korunması ve verimli kullanılmasıyla mümkündür.

Tüm bu gerekçelerle Pamukkale jeotermal sistemindeki su debisinin yeniden arttırılması için gerekli önlemlerin alınması, iklim değişikliğinden kaynaklı olumsuzlukların azaltılması, Pamukkale'nin tarihi ve doğal güzelliğinin korunması, su kaynaklarının korunması, tarım ve yerleşim alanlarında suyun verimli kullanılmasına ilişkin çalışma ve çözüm önerileri ile gerekli önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. Maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Şeref Arpacı (CHP, Denizli). “Pamukkale jeotermal sistemindeki su debisinin arttırılması, tarihi ve doğal güzelliklerinin korunması için yapılması gerekenlerin belirlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1670, 29 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1670-pamukkale-jeotermal-sistemindeki-su-debisinin-arttirilmasi-tarihi-ve-dogal-guzelliklerini (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/be957b7e-c119-4304-bab6-0190fd8f7fc7

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.