# Erzurum Şirvaz Şelalesi etrafına kurulması planlanan HES projesinin çevreye vereceği olumsuz etkilerin tespit edilmesi ve Şirvaz Şelalesi etrafındaki kültürel ve tarihi mirasın korunması için gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1720)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1720
- **Tarih:** 5 Ağustos 2024
- **İlk imza:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/fdac86b6-1ecd-4791-afa6-01912bf89dec
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1720-erzurum-sirvaz-selalesi-etrafina-kurulmasi-planlanan-hes-projesinin-cevreye-verecegi-olums

> 10/1720 esas numaralı meclis araştırması önergesi 5 Ağustos 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Meral Danış Beştaş (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Hidro Elektrik Santraller yöntemi ile enerji üretimi projeleri; verdiği ekolojik zararlar kadar insanlık tarihine ışık tutmuş olan çok sayıda arkeolojik eserin de yok olmasına neden olmaktadır. Erzurum'da yer alan Çermik yaylası ve Göreşken yaylaları arasında bulunan Şirvaz Şelalesi etrafına kurulması planlanan HES projesinin yaratacağı çevresel olumsuz etkilerin çok boyutlu olarak araştırılması ve gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen kültürel ve tarihi mirasın korunması, tarihi kalıntıların suların altında kalmasının engellenmesi için alınacak önlemlerin tespitiamacıyla Anayasa'nın 98 inci ve TBMM

İçtüzüğünün 104 üncü ve 105 inci maddeleri gereği, Meclis araştırması açılmasını arz ederim. 02.08.2024

GEREKÇE

Anadolu coğrafyası ve Mezopotamya'nın insanlık tarihine dair önemli tanıklığı ve bu tanıklığın izleri olan tarihi kalıntıların önemi kelimelerle ifade edilemeyecek denli büyüktür.

Halihazırda Erzurum'da yer alan Çermik yaylası ve Göreşken yaylaları arasında bulunan Şirvaz Şelalesi Doğu Anadolu Bölgesinde Tortumdan sonra 38,5 metre yükseklikteki ikinci büyük şelale olma özelliği taşımaktadır. Şirvaz Şelalesi ve etrafında; M.Ö. 3 ila 5. yüzyıla ait hayvan figürleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte, şelalenin yer aldığı vadide 48 kelebek türü, 69 kuş türü, Alpin-Subalpin ve İran-Turan flora unsuru 86 bitki türü tespit edilmiştir. Yapılan ölçümlere göre 37 metre yüksekliğine sahip Şirvaz Çağlayanı, Tortum Şelalesi'nden sonra Erzurum ilinde su düşüşü bulunan ikinci en yüksek eğim kırığıdır. Bardız Çayı havzası dâhilinde, Boğaz Dere Vadisi"nde yer alan çağlayan 2.268-2.305 metre yükseltileri arasında yer almaktadır. Ülkenin nadide yerlerinden birisi olan bu alanda termal su kaynaklarının bulunduğu da bilinmektedir. Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı koruma alanı içerisinde yer alan bu alan koruma statüsünden çıkarılarak, tarihi ve kültürel açıdan olduğu kadar barındırdığı ekolojik çeşitlilik de barındıran bu emsalsiz bölgeye ES yapılması gündemdedir. Olası bir hidroelektrik santralin; bu bölgeyi her açıdan yok edeceği aşikardır. Tarımsal üretim, doğal güzellik, turizm gibi çeşitli alanlarda bir yok oluşa sebebiyet verecek olan proje; insanlığın ortak hafızasını da yok edecektir.

Oysa 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasasının 20. maddesince "taşınmaz kültür varlıkları ve parçalarının korunması esastır." Yine Türkiye 1999 yılında AB'ye uyum sürecinde 1992 Valetta/Malta Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesini onaylamıştır. Bu konvansiyona göre arkeolojik veriler yenilenemez kaynaklardan olup bunların her şartta korunmaları esastır.

Şirvaz Şelalesi ve etrafındaki habitatın; azami ölçekte korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması aynı zamanda önemli bir vazifedir. Açıklamış olduğum üzere Erzurum Çermik yaylası etrafında gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen kültürel ve tarihi mirasın korunması ile halihazırda oluşan zararın giderilmesi için alınacak önlemlerin tespiti amacıyla meclis araştırması açılmasını talep etmek gerekmiştir.

---

**Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Erzurum Şirvaz Şelalesi etrafına kurulması planlanan HES projesinin çevreye vereceği olumsuz etkilerin tespit edilmesi ve Şirvaz Şelalesi etrafındaki kültürel ve tarihi mirasın korunması için gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1720, 5 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1720-erzurum-sirvaz-selalesi-etrafina-kurulmasi-planlanan-hes-projesinin-cevreye-verecegi-olums (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/fdac86b6-1ecd-4791-afa6-01912bf89dec

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.