# Serhat ve Karadeniz bölgelerindeki cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1754)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1754
- **Tarih:** 3 Eylül 2024
- **İlk imza:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a9772186-3e90-4fd3-a7dd-0191c1361e07
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1754-serhat-ve-karadeniz-bolgelerindeki-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerinin-t

> 10/1754 esas numaralı meclis araştırması önergesi 3 Eylül 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Serhat ve Karadeniz bölgelerindeki cezaevlerinde yaşanan insan hakları ihlallerinin araştırılması ve çözüm önerileri getirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104' üncü ve 103'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını teklif ve arz ederim.

GEREKÇE

Serhat ve Karadeniz bölgelerindeki cezaevlerinde (Erzincan Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi, Erzincan L Tipi, Erzincan T Tipi, Erzincan Kadın, Rize Kalkandere L Tipi, Trabzon Beşikdüzü T Tipi, Giresun Espiye L Tipi ve Bayburt M Tipi Kapalı Cezaevleri) yaşanan insan hakları ihlalleri, mahpusların temel hak ve özgürlüklerinin ciddi şekilde ihlal edildiğini göstermektedir. İnsan Hakları Derneği (İHD) tarafından yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan rapor, tecrit uygulamalarının yaygınlığını, mahpusların çıplak aramaya maruz kaldığını, sağlık hizmetlerine erişimde ciddi engeller yaşandığını ve cezaevi yönetimi tarafından keyfi uygulamaların yaygın olarak sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır.

Özellikle tecrit uygulaması, mahpusların fiziksel ve psikolojik sağlıklarını olumsuz yönde etkilemekte, onları toplumsal hayattan koparıp, insan onuruna aykırı bir şekilde izole etmektedir. Bu durum, Birleşmiş Milletlerin "Mandela Kuralları" olarak bilinen Mahpuslara Muameleye Dair Asgari Standart Kurallarına aykırı olup, insanlık dışı bir ceza kategorisi olarak değerlendirilmelidir. Tecrit, yalnızca mahpusların değil, onların ailelerinin de ruhsal sağlığını olumsuz etkileyen bir uygulamadır.

Çıplak arama uygulaması ve mahpusların itirazlarına karşı verilen disiplin cezaları da cezaevi yönetimlerinin keyfi ve orantısız güç kullanımını gözler önüne sermektedir. Bu tür uygulamalar, mahpusların onurlarını zedelemekte, psikolojik olarak yıpratıcı sonuçlar doğurmakta ve cezaevlerinde insan onuruna saygılı bir yaşam sürdürmelerini imkânsız kılmaktadır.

Sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan engeller, mahpusların yaşam haklarını doğrudan tehdit etmektedir. Hastane sevklerinin geciktirilmesi, çift kelepçe uygulaması ve hijyenik olmayan koşullarda yaşamaya zorlanma gibi durumlar, mahpusların sağlık haklarına erişimlerini ciddi şekilde kısıtlamaktadır. Mahpusların sağlık hizmetlerinden yararlanamaması, cezaevlerindeki kötü koşulların ve bu koşulların doğrudan yarattığı sağlık sorunlarının daha da derinleşmesine yol açmaktadır.

Bu nedenlerle, Serhat ve Karadeniz bölgelerindeki cezaevlerinde yaşanan insan hakları ihlallerinin kapsamlı bir şekilde araştırılması, mahpusların temel haklarının korunması ve cezaevlerindeki insanlık dışı uygulamaların son bulması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması büyük önem arz etmektedir. Türkiye'nin uluslararası insan hakları yükümlülüklerini yerine getirmesi, mahpusların insan onuruna uygun bir şekilde yaşamalarını sağlamak ve cezaevlerinde adil bir düzenin tesis edilmesi için acilen harekete geçilmelidir. 6 Pata 2, damn

---

**Kaynak gösterme:** Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Serhat ve Karadeniz bölgelerindeki cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1754, 3 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1754-serhat-ve-karadeniz-bolgelerindeki-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerinin-t (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a9772186-3e90-4fd3-a7dd-0191c1361e07

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.