# 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen ve barınma sorunu yaşayan vatandaşların kira desteklerinin arttırılması ve yaşanılan sorunların çözümlerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1779)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1779
- **Tarih:** 17 Eylül 2024
- **İlk imza:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/708a03f6-92ec-49f2-9768-01920a5f3371
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1779-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-ve-barinma-sorunu-yasayan-vatandaslarin-kira-d

> 10/1779 esas numaralı meclis araştırması önergesi 17 Eylül 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Beritan Güneş Altın (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

6 Şubat 2023'te gerçekleşen depremlerin ardından yurttaşların barınma krizi hala çözülebilmiş değildir. TOKİ'ye başvuru ve Yerinde Dönüşüm Programları seçeneklerinden birisini tercih etmesi beklenen yurttaşlar, ne zaman biteceği meçhul olan TOKİ inşaatlarından ve yüksek enflasyon koşullarında yeterli olmanın uzağında olan hibe ve kredilerden dolayı büyük mağduriyetler yaşamaktadırlar. Depremden etkilenen yurttaşların nitelikli barınma hakkına erişebilmeleri ve yaşadıkları sorunlara çözümler üretilmesine dair gerekli politikaların belirlenmesi/uygulanması amacıyla Anayasa'nın 98'nci, İçtüzüğün 104'ncü ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. GEREKÇE

6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen ve Kahramanmaraş, Adıyaman, Hatay, Malatya, Gaziantep, Adana, Kilis, Osmaniye, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Elazığ illerini etkileyen depremlerin üzerinden 19 ay geçmiş olmasına rağmen depremzede yurttaşların barınma başta olmak üzere temel hizmetlere erişiminde hala çok büyük sorunlar söz konusudur.

Depremden etkilenen illerde, evleri orta veya ağır hasar kaydı almış yurttaşlar, iki türlü konut başvurusu yapabilmektedir. Birinci seçenekte yurttaşlar, TOKİ'ye borçlandırılarak, kent merkezlerinin çok dışında belirlenmiş bölgelerde, ev sahibi olmak için başvurabilmektedirler. TOKİ'nin henüz çok sınırlı sayıda bölgede yapımına başladığı konutların ne kadar sürede hak sahiplerine teslim edileceği ve yine hak sahiplerinin tam olarak ne kadar ödeme yapmaları gerekeceği gibi sorular ise muğlaklığını korumaktadır.

İkinci seçenek olan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından "müjde" olarak duyurulan Yerinde Dönüşüm Programında ise evleri depremlerden orta ve ağır hasar kaydı alan yurttaşlara 750 bin TL hibe ve 750 bin TL de konut kredisi verilmekte iken iş yerlerine ise 400 bin TL hibe ve 400 bin TL de iş yeri kredisi verilmektedir.

Birleşmiş Milletler verilerine göre en az 1.5 milyon yurttaşın evsiz kaldığı ve üzerinden bir buçuk yılın geçtiği depremlerin ardından Yerinde Dönüşüm programındaki mezkur hibe ve kredi oranlarıyla yurttaşların evlerini inşa etmeleri mümkün değildir. Mevcut şartlarda yurttaşlar evlerini inşa edebilmek için müteahhitlere yüksek meblağlarda borçlanmak zorunda bırakılmaktadır. Bu sebeple depremzede yurttaşların en temel insan hakkı olan barınma hakkına erişebilmeleri adına hibe ve kredi meblağlarının yeniden değerlendirilmesi ve depreme dayanıklı, yaşanabilir evlerin inşası için yeterli seviyelere çekilmesi yüksek enflasyon koşullarında zaruridir.

Buna göre an itibariyle yürürlükte olan haliyle hibe oranlarının konutlar için 750 bin liradan | milyon 500 bin liraya, işyerleri için 400 bin liradan 800 bin liraya; kredi oranlarının ise konutlar için 750 bin liradan 1 milyon beş yüz bin liraya, işyerleri için 400 bin liradan 800 bin liraya çıkarılması gerekmektedir.

Yerinde Dönüşüm Programına başvuran yurttaşların evlerinin inşası bitene kadar aldıkları kira yardım destekleri de yine yüksek enflasyon koşullarında bir evin kirasına yeter seviyelerin çok "uzağındadır. Bu sebeple hem Yerinde Dönüşüm Programına başvuran hem de TOKİ'ye başvuran yurttaşların evlerinin yapımı bitene ve evler yaşanabilir koşullara kavuşana kadar kira yardım desteğinden faydalanmaları ve 7500 lira olan kira yardım desteğinin 15 bin liraya çıkarılması da yurttaşların temel bir hak olan barınma hakkına erişebilmeleri için gereklilik arz etmektedir.

Tüm bunlardan hareketle depremden etkilenen yurttaşların yaşadıkları derin barınma krizinin çözümüne dair gerekli politikaların belirlenmesi ve uygulanması maksadıyla Meclis araştırma komisyonu kurulması elzemdir.

---

**Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen ve barınma sorunu yaşayan vatandaşların kira desteklerinin arttırılması ve yaşanılan sorunların çözümlerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1779, 17 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1779-6-subat-2023-tarihli-depremlerden-etkilenen-ve-barinma-sorunu-yasayan-vatandaslarin-kira-d (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/708a03f6-92ec-49f2-9768-01920a5f3371

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.