# Çölyak hastalığı yaşayan vatandaşların glütensiz ürünlere erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1824)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1824
- **Tarih:** 3 Ekim 2024
- **İlk imza:** Ali Karaoba (CHP, Uşak)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0958a3a9-ea6f-4067-a97e-0192567cfcaf
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1824-colyak-hastaligi-yasayan-vatandaslarin-glutensiz-urunlere-erisimlerinin-kolaylastirilmasi

> 10/1824 esas numaralı meclis araştırması önergesi 3 Ekim 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ali Karaoba (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Çölyak hastalığı, buğday, arpa ve çavdar gibi gluten içeren tahıllara karşı bağışıklık sisteminin anormal tepki vermesiyle ortaya çıkan bir otoimmün hastalıktır. Çölyak hastalığına sahip bireyler gluten tükettiğinde, ince bağırsakları hasar görür ve besin emilimi olumsuz etkilenir. Bu durum, sindirim sorunlarından kronik yorgunluğa kadar geniş bir yelpazede sağlık problemlerine yol açabilir. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen bu hastalık, bireylerin yaşam kalitesini düşürmekte ve gluten içermeyen ürünlere yönelik büyük bir talep yaratmaktadır. Bu talebe yanıt vermek ve çölyak hastalarına daha uygun yaşam alanları sağlamak amacıyla farklı sektörlerin, kamu kurum ve kuruluşlarının çözüm önerileri üretmesi, toplumda çölyak hastalığı ile farkındalığın arttırılması ve bu hastalığa maruz kalan vatandaşlarımıza yapılabilecek desteklerin ve çölyak hastalarının hayat kalitesinin yükseltilmesi amacıyla Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğü "nün 104 ve 10'inci maddeleri kapsamında Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini arz ve teklif ederiz. 01.10.2024

Saygılarımızla

GEREKÇE

Çölyak hastalığı (Çölyak Sprue veya Gluten Enteropatisi olarak da bilinir), genetik olarak yatkın bireylerde gluten tüketiminin bağışıklık sisteminin anormal tepkisini tetiklemesi sonucu ince bağırsakta hasara neden olan kronik bir otoimmün hastalıktır. Bu hastalıkta gluten, ince bağırsakta villus adı verilen ince yapıları tahrip eder. Bu villuslar, besinlerin emilimini sağlar; dolayısıyla villusların zarar görmesi, besin emiliminde ciddi bozukluklara yol açar. Çölyak hastalığının belirtileri, kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir ve her yaştan bireyde ortaya çıkabilir. Başlıca belirtiler şunlardır: e Kronik ishal veya kabızlık e Karın ağrısı ve şişkinlik

" Kilo kaybı veya gelişim geriliği (çocuklarda) "e Kansızlık (anemi) e Cilt döküntüleri (dermatitis herpetiformis) e" Yorgunluk ve halsizlik

" Osteoporoz (kemik erimesi) e Sinir sistemi bozuklukları (baş ağrısı, depresyon, dikkat dağınıklığı)

Çölyak hastalığı yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı değildir. Hastalık, nörolojik sorunlara, cilt rahatsızlıklarına ve endokrin bozukluklara da yol açabilir. Genetik bir hastalık olan Çölyak, genellikle HLA-DO2 ve HLA-DOS genlerine sahip kişilerde görülür. Ancak genetik yatkınlığı olan her bireyde çölyak hastalığı gelişmeyebilir. Çevresel faktörler (örneğin erken çocukluk döneminde gluten tüketimine başlama yaşı) ve viral enfeksiyonlar da hastalığın tetikleyicileri arasında gösterilmektedir.

Çölyak hastalığının bilinen tek tedavisi yaşam boyu glutensiz bir diyet uygulamaktır. Glutensiz diyet, buğday, arpa ve çavdar gibi gluten içeren tüm gıdaların tüketimini tamamen yasaklar. Diyet takip edilmezse, hastalarda ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Çölyak hastalığı tedavi edilmezse veya diyet düzgün uygulanmazsa, uzun vadede ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Çölyak hastalığı, dünya nüfusunun yaklaşık "61'ini etkiler. Ancak teşhis edilmemiş birçok vaka olduğu düşünülmektedir. Birçok kişi hastalığın semptomsuz veya hafif formlarını yaşadığından, teşhis edilmesi zor olabilir. Ülkemizde Çölyak hastalığı görülme sıklığı toplumun yaklaşık 9ol- 960.03 etkilediği düşünüldüğünde en çok 850 bin ve en az 250 bin hasta beklenmektedir. Sağlık Bakanlığı'nın Sağlık Bilgi Sistemlerinden elde edilen verilere göre Türkiye'de tanı almış çölyak hasta sayısı 2023 Kasım ayı sonu itibari ile 166.614 olarak belirtilmiştir. (Sağlık Bakanlığı)

Çölyak hastalığının farkındalığının artırılması, erken teşhis ve günlük hayattaki bazı sektörlerin ve kurumların bu hastalığa karşı duyarlı olması tedavi açısından büyük önem taşımaktadır. Glutensiz yiyecek üreten şirketlere vergi indirimleri yapılması, çölyak hastaları için üretim yapan şirketlerin teşvik edilmesi, kamu kurumlarının gıda üreten alt kuruluşlarında glütensiz ürünlerin de mutlaka yer alması, yerel yönetimlerin sosyal tesislerinde glütensiz ürün bulundurma zorunluluğu, toplumda bu konuda gerçekleştirilecek iletişim ve farkındalık çalışmalarının arttırılması ve teşvik edilmesi hastalıkla mücadele noktasında oldukça önemlidir.

Tüm bu gerekçelerle ülkemizde Çölyak hastalığının geldiği durumun ortaya çıkarılması ve verilerin kamuoyu ile paylaşılması, toplum sağlığının korunması, önlenebilir hastalıklardan kaynaklı ciddi sağlık sorunlarının sona erdirilmesi, glütensiz üretimi teşvik eden uygulamaların arttırılması, glüten intoleransı, troid bezi hastalığı ve haşimato hastalığı olanlar için de glütensiz ürünlerin marketlerde yaygınlaştırılması, bu hastalıklara sahip vatandaşlarımızın yurtdışı kaynaklı glütensiz ürün alımında kolaylıkların sağlanması ve Çölyak hastalığı başta olmak üzere glüten alerjisi ile ilgili farkındalığın arttırılarak özellikle çocuklarımızın korunması amacıyla Anayasanın

98, İç Tüzüğün 104 ve 10'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Çölyak hastalığı yaşayan vatandaşların glütensiz ürünlere erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1824, 3 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1824-colyak-hastaligi-yasayan-vatandaslarin-glutensiz-urunlere-erisimlerinin-kolaylastirilmasi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0958a3a9-ea6f-4067-a97e-0192567cfcaf

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.