# Cezaevinde bulunan hasta tutuklu ve hükümlülerin durumlarının gözden geçirilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1880) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/1880 - **Tarih:** 14 Ekim 2024 - **İlk imza:** Onur Düşünmez (DEM Parti, Hakkari) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9e1ea233-0960-4dfc-94c2-0192ae8f8c80 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1880-cezaevinde-bulunan-hasta-tutuklu-ve-hukumlulerin-durumlarinin-gozden-gecirilerek-alinmasi > 10/1880 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Ekim 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Onur Düşünmez (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Cezaevlerinde bulunan, tedavi imkanı verilmeyen ve orada kalması tıbben doğru olmayan hasta mahpusların, anayasada da yer alan en temel hak olan sağlık haklarına ulaşımının sağlanması için gerekli önlemlerin alınması, ağır hasta tutuklu ve mahpusların infazlarının geri bırakılarak tahliye edilmelerinin sağlanmasına yönelik gerekli adımların atılması amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim. İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) son verilerine göre 295 bin kapasiteli Türkiye cezaevlerinde şu anda yaklaşık 363 bin kişi bulunmaktadır. Bunlar arasında 651'i ağır en az 1517 hasta mahpus bulunuyor. 2018 ile 2023 yılları arasında Türkiye hapishanelerinde 2258 mahpus yaşamını kaybetmiştir. Hasta mahpusların tedavi haklarının engellendiği, hastane sevklerinin yapılmadığı, geciktirildiği, sağlıklı beslenme olanaklarından mahrum bırakıldığı bilgimiz dahilindedir. Uluslararası standartlar, sözleşmeler ve protokoller; sağlık hizmeti sunumunun toplumun her kesimine olduğu gibi özgürlüğü kısıtlanmış bireylere de eşit bir şekilde uygulanmasının devletin bir yükümlülüğü olduğunu vurgulamaktadır. TEN 10/1880 HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ Anayasa'nın 104. maddesine göre; Cumhurbaşkanı "sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek ve kaldırmak" yetkisine sahiptir. Adli Tıp Kurumu'nun sürekli hastalık, sakatlık ve kocama hallerinden birinin bulunduğuna karar vermesi halinde Cumhurbaşkanı, af yetkisini kullanma konusunda takdir yetkisine sahiptir. Ceza İnfaz Kanunun 16. maddesinde "hükümlünün hastalığının hayatı için kesin tehlike teşkil ettiğine Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor gereği karar verilen" kişilerin infazlarının ertelenebileceği düzenleniyor olsa da, bu madde yine Ceza İnfaz Kanunu'nun 116. maddesine rağmen hasta tutuklulara uygulanmamaktadır. Adalet Bakanlığı'nın belirlediği tam teşekküllü hastanelerden alınan raporlar Adli Tıp Kurumu'nda haftalarca, aylarca bekletilmekte, kimi zaman hastalar ring araçlarıyla saatler boyunca süren yolculuklarla İstanbul Adli Tıp Kurumu'na çağrılmakta ve çoğu dosya ret kararı ile geri gönderilmektedir. Adli Tıp Kurumu; hastalıkları son aşamaya gelen ve cezaevinde tek başına yaşamını idame ettirmeyen, yürüyemeyen ağır hasta mahpuslar için "Cezaevinde kalabilir" raporu vermektedir. Hapishanede kalamayacak şeklinde rapor verilenler ise "Toplum Güvenliğini Tehdit" gerekçesiyle tahliye edilmemektedirler. Yapılan bazı düzenlemelerde ise mahpuslar arasındaki ayrımcı uygulamalar nedeniyle siyasi mahpuslar tahliye haklarından yararlanamamaktadırlar. Hasta mahpusların erken tanı alması, tedavi süreçlerinin aksamaması, sağlıklarının düzenli olarak izlenmesi, tedavi olabilmeleri konusunda insani bir yaklaşımın esas alınması ve şu anda cezaevlerinde olan, tedavi imkanı verilmeyen ve orada kalması tıbben doğru olmayan hasta mahpusların anayasanın en temel hakkı olan sağlık hakkına ulaşımının sağlanması gerekmektedir. Ağır hasta mahpuslar olmak üzere bütün hasta mahpusların hapsetme dışındaki insan yaşamına ve onuruna saygıyı gözeten alternatifler üzerinden infazların gerçekleştirilmesi ve her koşulda mahpusların sağlık hakkına erişimlerinin sağlanması, yaşamını tek başına idame edemeyecek durumda ağır hasta olan mahpusların da infazlarının geri bırakılarak tahliye edilmelerinin sağlanmasına yönelik gerekli adımların atılması için Meclis Araştırması açılması zaruridir. --- **Kaynak gösterme:** Onur Düşünmez (DEM Parti, Hakkari). “Cezaevinde bulunan hasta tutuklu ve hükümlülerin durumlarının gözden geçirilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1880, 14 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1880-cezaevinde-bulunan-hasta-tutuklu-ve-hukumlulerin-durumlarinin-gozden-gecirilerek-alinmasi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9e1ea233-0960-4dfc-94c2-0192ae8f8c80 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.