# Tarım sektöründe yaşanan sorunların tüm yönleriyle incelenerek üreticilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1979)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1979
- **Tarih:** 25 Ekim 2024
- **İlk imza:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde)
- **İmza sayısı:** 25
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f99403fd-cbb1-4654-9d20-0192e177b461
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1979-tarim-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-yonleriyle-incelenerek-ureticilerin-magduriyetleri

> 10/1979 esas numaralı meclis araştırması önergesi 25 Ekim 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ömer Fethi Gürer (CHP); 25 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

pi SMM ".viHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı

Sayı FA. üye BÜYÜK MİLLET MECLİSİ B AŞKANLIĞINA

Türkiye'nin tarım sektörü, tarihinin en zorlu dönemlerinden birini yaşamaktadır. 2024 yılında kamu alım fiyatlarında yapılan artışlar, tarım üreticilerinin beklentilerini karşılamaktan uzak kalmıştır. Bir önceki yıla göre buğdaya %12, arpaya "%3, şeker pancarına %28 oranında bir artış verilmiş olmasına rağmen, TÜİK'in açıkladığı yıllık girdi maliyet artışlarının %41 seviyesinde olduğu görülmektedir. Bu durum, çiftçilerin üretim maliyetlerinin çok üzerinde bir yükle karşılaştığını göstermektedir. Özellikle karpuz, kavun, domates, biber, patlıcan ve patates gibi ürünlerin tarlada çöpe gitmesi, çiftçilerin bu süreçte ne denli yalnız bırakıldığının en somut örneğidir.

Çiftçilerin ürünlerinin pazara ulaşamaması, tüccarın düşük fiyat vermesi ve çiftçinin ürününü maliyetin altında dahi satamaması, tarım sektöründe büyük zararların yaşanmasına neden olmuştur. Bu süreçte üretici kazanamazken, tüketici ise marketlerde ve pazarlarda 4-5 kat daha yüksek fiyatlarla karşılaşmaktadır. Hem üretici hem de tüketici aynı anda mağduriyet yaşamaktadır. Tarım Kanunu'nun 21. maddesine göre çiftçilere verilmesi gereken destek 4 1 1 milyar lira iken, 2024 yılı bütçesinden sadece 91 milyar lira ayrılmıştır. Bu, kanunla belirlenen desteğin çok altında kalmıştır ve çiftçiler, bu yetersiz destekle üretim yapmak zorunda bırakılmıştır. Çiftçilerin kamu bankalarına olan borcu 715 milyar lirayı aşmış, toplam borç ise 800 milyar lirayı geçmiştir. Borçsuz çiftçi kalmamış, icralık olan çiftçilerin tarlaları satılmaya başlamıştır. Yüksek faiz oranları, özel bankalardan kredi alan çiftçilerin ürettikleri ürünlerin dahi borçlarını kapatmaya yetmediği bir tabloyu ortaya koymuştur.

Mazot desteği yetersiz: Çiftçilere verilen 16 milyar liralık mazot desteği, çiftçilerin mazot için ödediği 45 milyar liralık KDV ve ÖTV karşısında son derece yetersiz kalmıştır. Genç nüfus tarımdan uzaklaşıyor: Çiftçilerin yaş ortalaması 54, kırsalda yaşayan nüfusun yaş ortalaması ise 58 olarak belirlenmiştir. Genç nüfus, tarıma ilgi göstermemekte ve bu durum tarım sektörünün geleceğini tehdit etmektedir. ÇKS verileri: 2 milyon 300 bin çiftçi Çiftçi Kayıt Sistemi'nde (ÇKS) kayıtlı görünse de bu sayının ne kadarının aktif üretim yaptığı net değildir. Üretim içinde olmayan çiftçilerin de ÇKS kaydı bulunmaktadır. Desteklerin zamanında ve yeterli verilmemesi: Desteklerin geç verilmesi, enflasyon karşısında etkisiz kalmasına neden olmakta ve çiftçiler gerçek anlamda desteklenememektedir.

Tarım, Türkiye'nin en stratejik sektörlerinden biri olmasına rağmen, son yıllarda uygulanan yanlış politikalar ve ekonomik zorluklar nedeniyle tarihinin en zor dönemlerinden birini yaşamaktadır. Üretici kazanamamakta, tüketici ise yüksek fiyatlar karşısında zorlanmaktadır. Çiftçilerin borç yükü altında ezildiği, icralık olduğu ve tarımsal üretimin sürdürülemez hale geldiği bu tablo karşısında, acil ve kapsamlı çözümler üretilmesi zorunlu hale gelmiştir. Tarımsal üretimde yaşanan bu sorunlar, yanlış tarım politikaları ve öngörü eksikliği ile daha da derinleşmektedir. Borçlanarak üretime devam etmeye çalışan çiftçilerimiz, verilen desteklerin yetersizliği ve zamanında ulaştırılamaması nedeniyle her geçen gün daha büyük zorluklar yaşamaktadır.

Tarım sektörünün ve çiftçilerin yaşadığı sorunların çözülmesi, sektörde sürdürülebilirliğin sağlanması ve hem üreticilerin hem de tüketicilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 101,102 ve 103'üncü maddeleri gereğince (TBMM Genel Kurulu'nda Genel Görüşme açılmasını saygıyla arz ve talep ederiz.

Saygılarımla. 01.10.2024

İten Tea.

ARLADA ANİ

Talih Bran | yüce Lİ /29p1 AKBULI| Derler" A) Hasret Çalar | Mersa aron dye da azal

---

**Kaynak gösterme:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “Tarım sektöründe yaşanan sorunların tüm yönleriyle incelenerek üreticilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1979, 25 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1979-tarim-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-yonleriyle-incelenerek-ureticilerin-magduriyetleri (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f99403fd-cbb1-4654-9d20-0192e177b461

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.