# Ceza infaz kurumlarında yaşanan hak ihlallerinin önlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/1998)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/1998
- **Tarih:** 30 Ekim 2024
- **İlk imza:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/702d57a1-1ef4-464b-ba0e-0192e1aa0406
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-1998-ceza-infaz-kurumlarinda-yasanan-hak-ihlallerinin-onlenebilmesi-amaciyla-bir-meclis-arastir

> 10/1998 esas numaralı meclis araştırması önergesi 30 Ekim 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Yılmaz Hun (DEM Parti); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Anayasa ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülükler doğrultusunda, Türkiye hapishanelerinde tutuklu ve hükümlülerin haklarının korunması büyük önem arz etmektedir. Son dönemde cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri arasında, tutuklu ve hükümlülerin sağlık sorunları veya özel sebeplerle başka ceza infaz kurumlarına sevk taleplerinin keyfi olarak reddedilmesi, sevklerin gerekçesiz ya da gecikmeli yapılması gibi uygulamalar öne çıkmaktadır. Ceza infaz kurumlarındaki hak ihlallerinin önlenmesi, insan hakları ihlallerinin yoğun olduğu cezaevlerinde gerekli önlemlerin alınması ve ilgili mevzuat değişikliklerinin yapılması amacıyla, Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105. maddeleri gereğince

Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Türkiye'deki cezaevlerinde tutulan tutuklu ve hükümlülerin en temel yasal haklardan mahrum bırakılması ciddi bir insan hakları sorunu olarak karşımızda durmaktadır. Eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına aykırı mevzuat ve uygulamalardan kaynaklı olarak, özellikle siyasi mahpuslara yönelik farklı ve ayrımcı uygulamalar devreye sokularak, çoklu hak ihlallerine neden olunmaktadır.

Cezaevlerinde en yaygın hak ihlallerinden biri, "sevk" adı altında gerçekleştirilen sürgünlerdir. Mahpusların rızası olmaksızın gerçekleştirilen bu sevkler ile yalnızca mahpuslar değil, aynı zamanda aileleri de cezalandırılmakta ve aile bütünlüğü fiilen ihlal edilmektedir. Sevkler nedeniyle mahpusların aile görüşleri engellenmekte; aileler, kilometrelerce uzak mesafedeki cezaevlerine gitmek zorunda bırakılmakta, bu da maddi ve manevi büyük bir yük oluşturmaktadır. Bu süreçte aileler sıkça trafik kazaları gibi hayati risklere de maruz kalmaktadır.

Bu konuda mağduriyet yaşayan mahpuslardan biri de Kayseri Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda bulunan Nazlı SOGLİN'dir. 10 yıldır ailesinin ikamet ettiği Iğdır ya da çevre illere sevk talebi kabul edilmeyen SOGLİN'in, cezaevi koşulları ve uzak mesafeler nedeniyle ailesiyle görüşme sıklığı oldukça sınırlıdır. Ailesinin ekonomik güçlükler yaşaması nedeniyle cezaevi ziyaretlerine gelememesi, hem mahpus hem de ailesi için telafisi zor mağduriyetlere yol açmaktadır. Soglin, 15 yıllık tutukluluk sürecinde çocuğunu yalnızca bir kez görebilmiş;

Kayseri'de geçirdiği 7 yıl boyunca ise ailesiyle sadece üç kez görüşme gerçekleştirebilmiştir.

Uzak illere sevk uygulamasının yarattığı bu hak ihlalleri, yalnızca mahpusları değil, onların ailevi bağlarını da koparmaktadır. Sevklerin, hukuki ve insani temelden uzak bir şekilde keyfi olarak sürdürülmesi, mahpusların rehabilitasyon süreçlerini olumsuz yönde etkilemekte, topluma geri kazandırılma şanslarını azaltmaktadır. Aile ilişkilerinin korunması ve mahpusların toplumsal bağlarını sürdürebilmesi adına, mahpusların ailelerinin bulunduğu illere veya bu illere yakın yerlere nakledilmelerinin sağlanması zorunludur.

Bu bağlamda, Adalet Bakanlığı'nın ve ceza infaz kurumlarının, mahpusların nakil taleplerini gerekçesiz ve keyfi olarak reddetmeleri incelenmeli, bu hak ihlalleri araştırılmalıdır. Bu araştırma sonucunda, aile bütünlüğünü destekleyici, eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkelerine uygun bir sevk politikası oluşturulması sağlanmalıdır.

Türkiye ceza infaz kurumlarında yaşanan bu hukuksuz ve keyfi uygulamaların son bulması, mahpusların ailevi ve sosyal bağlarının korunması, mağduriyetlerinin giderilmesi için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz. 6 Öle, GAZ po EE . <3

---

**Kaynak gösterme:** Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır). “Ceza infaz kurumlarında yaşanan hak ihlallerinin önlenebilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/1998, 30 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-1998-ceza-infaz-kurumlarinda-yasanan-hak-ihlallerinin-onlenebilmesi-amaciyla-bir-meclis-arastir (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/702d57a1-1ef4-464b-ba0e-0192e1aa0406

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.