# Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı'nın sonuçlarının incelenmesi ve ülkemizde artan psikolojik rahatsızlıkların nedenlerinin tespit edilerek gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2018)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2018
- **Tarih:** 7 Kasım 2024
- **İlk imza:** Deniz Demir (CHP, Ankara)
- **İmza sayısı:** 25
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/157d6217-c825-4ceb-92a3-019320a13148
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2018-ulusal-ruh-sagligi-eylem-plani-nin-sonuclarinin-incelenmesi-ve-ulkemizde-artan-psikolojik

> 10/2018 esas numaralı meclis araştırması önergesi 7 Kasım 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Deniz Demir (CHP); 25 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Ipsos 2024 Ruh Sağlığı Raporuna göre dünya üzerindeki diğer ülkelerle kıyaslandığında Türkiye'de ruhsal hastalıktan mustarip insanların oranı ABD'nin ardından ikinci sırada yer almıştır. 31 ülkede yapılan araştırmada stres ve depresyon seviyelerinde artış olduğu ortaya konmuştur. Dünyada ruhsal hastalıklardan mustarip insanlar sıralamasında Türkiye yüzde 38 ile ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye'de depresyon anksiyete ve yeme bozukluğu gibi ruhsal hastalıklarla mücadele eden insan sayısı 2024'de "%8 oranında artmıştır.

Rapora göre, 18-24 yaş arası tüm katılımcıların yüzde 43'ü ruhsal bir hastalığı olduğunu belirtmektedir. En sık dile getirilen hastalıklar ise katılımcıların yüzde 22'sinin mustarip olduğu depresyon ve yine yüzde 22'sini etkileyen fobiler veya travma sonrası stres bozukluğu/posttravmatik stres bozukluğu (TSSB/PTSD) gibi anksiyete bozukluklarıdır. Daha yaşlı anket katılımcılarında ruhsal hastalıklar daha az yaygındır. 65 ila 75 yaş arasındakilerin sadece yüzde 14'ü depresyon, anksiyete bozuklukları ve benzer ruhsal rahatsızlıklardan mustariptir. £â Kadınlar, kendilerini erkeklerden daha sık psikiyatrik rahatsızlıklardan mustarip olarak tanımlamıştır. Bu durum, anketin yapıldığı 16 ülkenin tamamı için geçerlidir. Yine burada da genç kadınlar, yaşlı kadınlara oranla ruh sağlıklarının daha kötü olduğunu belirtmektedir. Ruhsal hastalıklar, sağlıklı yaşam yılı kaybının en önemli nedeninden biridir. Psikiyatrik rahatsızlığı olan kişilerin yaşam beklentisi de genel nüfusa kıyasla 10 yıl azalmaktadır. Ruh sağlığını olumsuz etkileyen pek çok faktör vardır. Yoksulluk ve işsizlik ruh sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerin başındadır. Yoksulluk ve işsizlik; depresyon, intiharlara bağlı ölüm, alkol ve madde kullanım bozuklukları, anksiyete bozuklukları gibi birçok psikiyatrik hastalık riskini önemli oranda artırmaktadır. Ayrıca işsizlik ve yoksulluk, ruhsal sorunları olan kişilerin rahatsızlıklarına yönelik uygun tedavi girişimlerinden yararlanabilmelerini de önlemektedir.

İstanbul Tabip Odasının yaptığı çalışmaya göre, ülkemizde ruh sağlığına toplam sağlık bütçesinin "%1'inden daha az pay ayrıldığı tahmin edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, ruh sağlığı politikasını; ruh sağlığını geliştiren ve ruhsal bozuklukların toplumsal yükünü azaltmak için düzenlenmiş prensipler, değerler ve amaçlar bütünü olarak tanımlamaktadır. Ruh sağlığının insan gelişimi ve yaşam kalitesi ile sıkı bir biçimde ilişkili olması, ruhsal bozuklukların dünya genelinde belirgin bir hastalık yükü oluşturması ve ruh sağlığı ile ilgili girişimlerin yaşama geçirilmesi için pek çok farklı sektörün katılımının gerekmesi sebebiyle ülkelere ruh sağlığı politikası, eylem planları ve programları oluşturmalarını önermektedir. Ancak Dünya genelinde 100.000 kişiye düşen psikiyatri uzmanı sayısı 4, Avrupa Birliği ülkelerinde 9 iken, Türkiye'de bu oran 1.6'dır. Bu sayılar ülkemizin ruh sağlık politikaları oluşturmak için yetersiz bir alt yapıya sahip olduğunun en büyük göstergesidir.

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 2021-2023 Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planının nihai amacında "Ruh sağlığı hizmetlerinde bütünleşik toplum temelli ruh sağlığı hizmet modelini hayata geçirmek, bireylerin ruh sağlığını takip etmek, korumak ve iyileştirmektir." ifadeleri yer almıştır. Bu amaçtan yola çıkarak eylem planının sonuçları bu plan dahilinde yapılan çalışmalar ve bu çalışmaların başarı oranı açıklanmalıdır. Eylem Planında yapılan tespitler ve bu doğrultuda belirlenen hedeflerin kaçının yerine getirildiği de duyurulmalıdır.

Bu sebeple Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planının sonuçlarının tespiti, ülkemizde artan psikolojik hastalıkların neden ve sonuçlarının araştırılması ve toplumsal sağlığı iyileştirecek çözümlerin hayata geçirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve İçtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederim.14.10.2024 oi ) Mw. Ar Pp) ) Kile Av. Di

İLA LARA Şive o gire ARPA) anlı Me rn

Jet) pes | sense

---

**Kaynak gösterme:** Deniz Demir (CHP, Ankara). “Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı'nın sonuçlarının incelenmesi ve ülkemizde artan psikolojik rahatsızlıkların nedenlerinin tespit edilerek gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2018, 7 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2018-ulusal-ruh-sagligi-eylem-plani-nin-sonuclarinin-incelenmesi-ve-ulkemizde-artan-psikolojik (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/157d6217-c825-4ceb-92a3-019320a13148

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.