# Vergi sisteminin toplumsal cinsiyete duyarlı olarak yeniden düzenlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2152)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2152
- **Tarih:** 25 Kasım 2024
- **İlk imza:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f0516c5e-48b4-4a34-bd03-01938c537cb6
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2152-vergi-sisteminin-toplumsal-cinsiyete-duyarli-olarak-yeniden-duzenlenmesi-icin-yapilmasi-ge

> 10/2152 esas numaralı meclis araştırması önergesi 25 Kasım 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Adalet Kaya (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Bütçenin temel kalemlerinden olan vergi sisteminin incelenerek toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı olarak yeniden yapılandırılması için Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını teklif ederim.

GEREKÇE

Mevcut cinsiyet temelli eşitsizlik ve ayrımcılıklar kadınların istihdamdan, ekonomik ve sosyal haklardan mahrum kalmasına yol açmaktadır. Buna bağlı olarak mutlak kadın yoksulluğu ile karşılaşmaktayız. Cinsiyet temelli eşitsizliklerin ortadan kaldırılabilmesi için kadınların, çocukların, LGBTİ* bireylerin ihtiyaçlarını gözeten, kadınlara destek mekanizmaları oluşturan toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme yapmanın gerekliliği iktidar tarafından da kabul edilmiştir. Ancak bütçenin toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle hazırlanabilmesi için gerekli somut adımlar atılmamaktadır.

Bütçenin önemli bir kalemini oluşturan vergilendirme politikalarının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi, kadınlar ve erkekler üzerindeki farklı etkilerinin dikkate alınarak bu etkileri eşitsizlikleri azaltacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Kadınların ekonomiye katkısını tanımayan veya düşük gelirli kadınları orantısız şekilde vergilendiren politikalar, toplumsal adaletsizliğe yol açmaktadır.

Kadınlar erkeklerden daha düşük ücret aldığı ve düşük gelir gruplarında daha fazla temsil edildiği için dolaylı vergiler kadınları daha fazla etkilemektedir. Bunun yanında kadınların harcama kalıpları genellikle temel ihtiyaçlara odaklandığından, temel ihtiyaç ürünlerinden alınan dolaylı vergiler kadınları daha fazla etkilemektedir. Bu durum, gelir adaletsizliği ile birleşerek cinsiyet eşitsizliğini derinleştirir.

Eşitliğin ekonomik boyutunu ele alarak daha kapsayıcı bir kalkınma modeline imkan sunan toplumsal cinsiyete duyarlı vergilendirme için kadınların iş gücüne katılımını teşvik edebilir. Çocuk bakımına yönelik vergi indirimleri veya teşvikler hazırlanabilir. Çalışma saatlerini veya gelir düzeyini sınırlayan vergi politikalarının yeniden düzenlenmesi kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirebilir.

Bu bağlamda; vergi sisteminin toplumdaki farklı gruplar üzerindeki etkilerini analiz ederek toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı biçimde yeniden düzenlenmesi için yapılması gereken yasal değişikliklerin belirlenmesi için Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önemlidir. 1 uzm

---

**Kaynak gösterme:** Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır). “Vergi sisteminin toplumsal cinsiyete duyarlı olarak yeniden düzenlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2152, 25 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2152-vergi-sisteminin-toplumsal-cinsiyete-duyarli-olarak-yeniden-duzenlenmesi-icin-yapilmasi-ge (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/f0516c5e-48b4-4a34-bd03-01938c537cb6

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.