# Tarım ürünlerinde bulunan pestisit kalıntılarının etkilerinin tespit edilerek halk sağlığının korunması için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2165)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2165
- **Tarih:** 19 Aralık 2024
- **İlk imza:** Deniz Demir (CHP, Ankara)
- **İmza sayısı:** 24
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/7f399cb1-27d6-4bdb-ab3f-0193e307f15d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2165-tarim-urunlerinde-bulunan-pestisit-kalintilarinin-etkilerinin-tespit-edilerek-halk-sagligi

> 10/2165 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Aralık 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Deniz Demir (CHP); 24 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Bitki ve hayvanlara zarar veren canlı organizmalara karşı kullanılan maddelerin tümüne pestisit adı verilmektedir. Bu maddelerin uygunsuz kullanımı ürünler üzerinde pestisit kalıntıları kalmasına sebep olabilmektedir. Pestisit kalıntı analizleri, farklı özelliklerdeki birçok aktif maddenin aynı anda analiz edilmesini gerekli kılan, gelişmiş kromatografik teknikler kullanılarak gerçekleştirilen ve konusunda uzmanlık gerektiren analizlerdir. Pestisit kalıntıları, zamanla birikerek çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve hamileler pestisit kalıntılarından etkilenen daha hassas gruplardır. Bazı pestisitler, merkezi sinir sistemini olumsuz etkileyebilmektedir. Pestisite uzun süreli maruz kalma, baş ağrıları, sinirlilik, bellek sorunları ve hatta Parkinson hastalığı gibi nörolojik hastalıklarla ilişkilendirilmektedir. Pestisitler, hormonlar üzerinde bozulmalara yol açabilmektedir. Özellikle üreme sağlığına zarar verebilir; doğurganlık sorunları, erken ergenlik gibi problemler görülebilir. Pestisitler, bazı kanser türleriyle ilişkilendirilen maddeler içermektedir. Uzun vadede, başta akciğer, böbrek, karaciğer kanserleri olmak üzere çeşitli kanser türlerinin riskini artırabilmektedir. Pestisitler bağışıklık sistemini zayıflatabilir, vücudun enfeksiyonlara karşı savunmasını azaltabilir. Ayrıca, otoimmün hastalıkların gelişme riskini artırabilir. Bazı pestisitler, cilt döküntüleri, gözlerde iritasyon ve solunum problemleri gibi alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Bu durum, özellikle duyarlı bireylerde daha sık görülmektedir.

Türkiye'den Avrupa Birliği'ne (AB) ihraç edilen ancak kontroller sırasında limit üstü pestisit tespit edilen ürünlere ilişkin iadelerde rekor seviyeye ulaşılmıştır. Geri çevrilen bu ürünlere, Türkiye'ye geri dönüşte ne yapıldığı da tartışma konusudur. Gıda ve Yemler İçin Hızlı Alarm Sistemi'nin (RASFF) 2023 Raporu'na göre, Türkiye'den ihraç edilen ürünlerde gıda kaynaklı riskler sebebiyle yapılan 357 bildirimin 167'si pestisitlerden (tarım zehirleri) kaynaklanmaktadır. Gıda güvenliği ve sağlıklı bir gelecek için mücadele eden Zehirsiz Sofralar Platformu'nun aktardığı rapora göre, Türkiye yasaklanan pestisitlerin kullanımına hâlâ devam etmektedir. En çok bildirimi yapılan başlık olan pestisit kalıntısında 2023'te biber birinci, limon da ikinci sırada yer almaktadır. Bunların yanında mandalina, portakal, greyfurt, nar, do s, kabak, ayva gibi meyve ve sebzelerle birlikte kimyon, kekik, nane, sayi Hi aşma yaprağı gibi ürünlerde de limit üzeri pestisit kalıntısı tespit edilmiğiir. kaçının uygunsuz çıktığına dair verileri içermektedir. Buna göre 2021'de 373 bin 204 denetim yapılmış; alınan 14 bin 744 numunenin 772si olumsuz sonuçlanmıştır. Bu, neredeyse her 6 numuneden inin sorunlu olduğu anlamına gelmektedir.

Pestisit kalıntıları sebebiyle Avrupa Birliği'nden geri gönderilen tarım ürünleri hem ülkemizin itibarını zedelemekte hem de geri gönderilen ürünlerin akıbeti bilinmediği için halk sağlığını tehlikeye atmaktadır. Bu sebeple pestisit kalıntısı limitin üzerinde olan tarım ürünlerinin üretiminin engellenmesi, bu kalıntıların sebep ve sonuçlarının araştırılması, gümrükten geri gönderilen tarım ürünlerinin tespiti ve iç pazarda halka satılmasının engellenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve İçtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis. araştırması açılmasını arz ederim.17.12.2024

IAN ya

---

**Kaynak gösterme:** Deniz Demir (CHP, Ankara). “Tarım ürünlerinde bulunan pestisit kalıntılarının etkilerinin tespit edilerek halk sağlığının korunması için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2165, 19 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2165-tarim-urunlerinde-bulunan-pestisit-kalintilarinin-etkilerinin-tespit-edilerek-halk-sagligi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/7f399cb1-27d6-4bdb-ab3f-0193e307f15d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.